Dzika róża

Rosa canina | Różowate (Rosaceae)

Ciernisty krzew o przewisających pędach, dorastający do 3 metrów wysokości. Jest gatunkiem niezwykle plastycznym, rosnącym na nieużytkach, miedzach i obrzeżach lasów. Jej kwiaty są delikatnie różowe lub białe, a owoce (botanicznie owoce pozorne – szupinki) mają intensywnie czerwony kolor i mączysty, kwaskowaty miąższ. Dzika róża to roślina o jednej z najdłuższych tradycji w medycynie europejskiej, ceniona już przez Hipokratesa jako środek wzmacniający.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Kwaśny, słodki, cierpki
  • Termika: Chłodna (owoce), neutralna (płatki)
  • Wilgotność: Nawilżająca (miąższ), osuszająca (nasiona/liście)
  • Żywioł: Woda i Ogień

"Dzika róża to 'płynne ukojenie'. Jej kwaśny smak ściąga energię i chroni płyny ustrojowe (Yin), a wysoka zawartość witamin 'rozświetla' krew. Chłodzi stany zapalne, łagodzi podrażnienia i działa jak tarcza ochronna dla bariery immunologicznej."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Pełne słońce – tylko w takich warunkach owoce gromadzą maksymalną ilość witaminy C i karotenoidów.
  • Gleba: Przepuszczalna, żyzna, zasobna w wapń, ale roślina jest bardzo tolerancyjna i poradzi sobie nawet na glebach piaszczystych i kamienistych.
  • Woda: Bardzo odporna na suszę dzięki głębokiemu systemowi korzeniowemu; nie lubi jedynie zastoin wodnych.
  • pH gleby: 6.0 - 7.5 (Lekko kwaśna do lekko zasadowej).
  • Mrozoodporność: Strefa 4 (Całkowicie mrozoodporna).
Rozpoznawanie w terenie
  • Pędy uzbrojone w silne, hakowato zakrzywione ciernie (ułatwiają wspinanie się).
  • Liście nieparzystopierzaste, złożone z 5-7 jajowatych, piłkowanych listków.
  • Owoce pozorne (szupinki) są wydłużone, jajowate, lśniące i czerwone.
  • Wewnątrz owocu znajdują się liczne, twarde 'orzeszki' (właściwe owoce) otoczone drażniącymi włoskami.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Róża pomarszczona (Rosa rugosa): Ma znacznie większe, spłaszczone owoce przypominające małe pomidory i bardzo gęste, proste kolce na pędach. Również jadalna i lecznicza.

Róża rdzawa (Rosa rubiginosa): Jej liście po potarciu pachną intensywnie jabłkami.

Surowce i Zbiory
Fructus Rosae owoce_pozorne

Mięsiste szupinki dzikiej róży zbierane jesienią, zazwyczaj w październiku i listopadzie, kiedy są dojrzałe, ale jeszcze twarde; owoce często pozostają na krzewie do wczesnej wiosny.[1]

Działanie: Silnie wzmacniające, immunostymulujące, przeciwzapalne (zwłaszcza w chorobie zwyrodnieniowej stawów), uszczelniające naczynia krwionośne, lekko moczopędne.
Substancje czynne:
Witamina C (nawet do 3000 mg/100g – najwięcej wśród krajowych roślin).Galaktolipidy (GOPO – unikalny związek o działaniu przeciwzapalnym na stawy).Karotenoidy (likopen, beta-karoten) – intensywny czerwony kolor owoców dzikiej róży jest spowodowany ich obecnością, zwłaszcza likopenu, który nadaje charakterystyczne zabarwienie w fazie dojrzewania.[1]Flawonoidy.Pektyny.Kwasy organiczne.
Witaminę C niszczy wysoka temperatura i światło – owoce należy suszyć w temp. do 40°C.
Zbiór: Wrzesień - Październik.
Flos Rosae płatki

Kolor różowych płatków korony dzikiej róży jest generowany przez antocyjany, głównie cyjanidyn, co nadaje im charakterystyczne odcienie.[1]

Działanie: Ściągające, przeciwzapalne, poprawiające nastrój. Stosowane w pielęgnacji cery naczynkowej.
Substancje czynne:
Zbiór: Czerwiec.
Semen Rosae nasiona

Działanie: Moczopędne i przeciwkamienne (tradycyjnie stosowane w kamicy nerkowej).
Substancje czynne:
Włoski otaczające nasiona muszą być dokładnie usunięte przed spożyciem (powodują silne swędzenie).
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Profilaktyka i leczenie przeziębień, awitaminoza, rekonwalescencja po chorobach, bóle stawów (RZS i choroba zwyrodnieniowa), pękające naczynka krwionośne, nadciśnienie (pomocniczo).

Kuchnia

Konfitury, dżemy (słynne nadzienie do pączków), soki, syropy, wina, herbaty ziołowe. Sproszkowane owoce jako dodatek do smoothie.

Rzemiosło

Olej z nasion róży (tłoczony na zimno) to jeden z najdroższych i najskuteczniejszych olejów kosmetycznych o działaniu przeciwstarzeniowym (Anti-aging).

Ogród

Tworzenie 'nieprzebytych' żywopłotów obronnych, umacnianie skarp, roślina miododajna i schronienie dla ptaków.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

Dzięki wysokiej zawartości witaminy C, róża zwiększa wchłanianie żelaza. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym przyjmowaniu leków zawierających glin (witamina C zwiększa jego wchłanianie).

Przeciwwskazania

Podczas przygotowywania owoców należy używać rękawiczek (włoski drażnią skórę). Osoby ze skłonnością do powstawania kamieni nerkowych (szczawianowych) powinny skonsultować się z lekarzem przed przyjmowaniem dużych dawek witaminy C z róży.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór owoców na witaminę C M-c: 9, 10

Zbiór owoców w pełni wybarwionych, ale wciąż twardych. Po przymrozkach witamina C drastycznie spada, choć owoce stają się słodsze.

Księżyc przybywający Słoneczna i sucha
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Dynamiczny akumulator minerałów.
  • Pionowa bariera chroniąca ogród przed wiatrem i intruzami.
  • Siedlisko dla dzikich pszczół (pszczoły murarki lubią gniazdować w pobliżu róż).
  • Źródło doskonałej biomasy pod mulcz.

Towarzysze (Gildia):

Czosnek

Czosnek posadzony pod różami chroni je przed mszycami i czarną plamistością.

Lawenda

Wspiera zapylanie i chroni dół krzewu przed przesychaniem.

Bez czarny

Tworzą razem klasyczne zarośla biocenotyczne.

Kwitnienie, zapylanie i rozsiewanie 🌐 z sieci
  • Ze kwiatów dzikiej róży nie wydzielają nektaru, a ich atrakcyjność wizualna dla zapylaczy wynika głównie z kontrastu między żółtymi pylnikami a różowymi płatkami korony. Nektar nie jest dostępny, a pyłek jest dostępny dla owadów głównie rano.[1]
Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • W czasie II wojny światowej w Wielkiej Brytanii, w wyniku braku importowanych cytrusów, uruchomiono program zbierania dzikiej róży; dzieci zbierały jej owoce, z których wytwarzano syrop dla niemowląt, chroniąc je przed szkorbutem.
  • Włosy z wnętrza owoców dzikiej róży stanowią klasyczny składnik 'proszku na swędzenie', zwany swędzipupą, wykorzystywanego w żartach.
  • Badania wykazały, że galaktolipidy (GOPO) z dzikiej róży działają równie skutecznie jak niektóre leki przeciwbólowe, lecz bez skutków ubocznych dla żołądka.
  • Płatki dzikiej róży zbierane o świcie posiadają najintensywniejszy aromat, gdyż słońce jeszcze nie zdążyło odparować ich olejków.
  • Owoce róży mogą przetrwać na krzewach przez całą zimę, dostarczając ptakom 'żelazną porcję' energii w najtrudniejszych miesiącach.
  • W Niemczech, w Hildesheim, znajduje się słynny, bardzo stary egzemplarz dzikiej róży zwany 'Tysięcznym Pąkiem', uważany za jedną z najstarszych roślin w kraju.[1]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (de): Hundsrose [de]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy