Dziurawiec zwyczajny
Hypericum perforatum | Dziurawcowate (Hypericaceae)
Wieloletnia bylina o złocistożółtych kwiatach, pospolita na łąkach i polanach. Nazwa pochodzi od charakterystycznych przeświecających punktów na liściach, które wyglądają jak dziurki (w rzeczywistości są to zbiorniczki olejków eterycznych). Jest to jedna z najlepiej przebadanych roślin leczniczych na świecie, łącząca działanie przeciwdepresyjne, przeciwzapalne i regenerujące układ pokarmowy. Roślina jest letnią rośliną zielną, której korzenie sięgają do 50 cm, a małe nasiona są rozprzestrzeniane przez zwierzęta oraz wiatr.[1]
Nasiona
Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
- Pokrój: Didier Descouens, CC BY-SA 4.0
- Kwiaty: AnRo0002, CC0
- Liście: Salicyna, CC BY-SA 4.0
- Owoce: nieznany autor, CC BY-SA 2.5 es
- Nasiona: Peggy Greb (ARS), Public domain
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
- Smak: Gorzki, lekko cierpki, aromatyczny
- Termika: Chłodna (w kontekście stanów zapalnych) lub Neutralna
- Wilgotność: Osuszająca
- Żywioł: Ogień (Słońce)
"Roślina solarna, która 'przynosi światło' do wnętrza organizmu. Rozprasza zastoje energii Qi w wątrobie, łagodzi napięcia emocjonalne i 'ogrzewa' duszę w stanach melancholii, jednocześnie chłodząc stany zapalne narządów wewnętrznych."
Wymagania Siedliskowe
- Stanowisko: Pełne słońce – tylko wtedy wykazuje wysoką zawartość hiperycyny.
- Gleba: Przepuszczalna, piaszczysto-gliniasta, umiarkowanie sucha. Nie lubi terenów podmokłych.
- Woda: Bardzo odporny na suszę dzięki głębokiemu systemowi korzeniowemu.
- pH gleby: 5.0 - 7.0 (Lekko kwaśna do obojętnej).
- Mrozoodporność: Strefa 4 (Całkowicie mrozoodporny).
Rozpoznawanie w terenie
- Liście pod światło wyglądają jak nakłute igłą (zbiorniczki olejku).
- Łodyga posiada dwie wyraźne, wzniesione listewki (jest kanciasta, ale tylko z dwóch stron).
- Rozgniecione pąki kwiatowe barwią palce na intensywny, krwistoczerwony kolor (hiperycyna).
- Kwiaty mają pięć żółtych płatków z czarnymi kropkami na brzegach.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)
Dziurawiec rozesłany (Hypericum humifusum): Jest znacznie mniejszy, płoży się po ziemi, ma słabsze działanie lecznicze.
Dziurawiec czteroboczny (Hypericum maculatum): Łodyga ma cztery listewki (jest wyraźnie czworokątna), a liście nie mają przeświecających dziurek lub mają ich bardzo mało.
Surowce i Zbiory
Herba Hyperici ziele
Górne części pędów (ok. 20 cm) zbierane w czasie pełnego kwitnienia.
Flos Hyperici kwiaty
Same kwiatostany, najlepiej w fazie pąka lub świeżo rozwinięte.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna
Leczenie łagodnych i umiarkowanych stanów depresyjnych, lękowych i sezonowych spadków nastroju. Problemy trawienne (niedomoga wątroby, skurcze dróg żółciowych). Zewnętrznie: gojenie ran, oparzeń (również słonecznych), odmrożeń i nerwobólów (rwa kulszowa).
Kuchnia
Rzadko jako gorzka przyprawa do ciężkich mięs i likierów ziołowych (żołądkowych).
Rzemiosło
Naturalny barwnik – w zależności od zaprawy barwi wełnę i jedwab na odcienie żółci, pomarańczu lub (przy użyciu samych kwiatów i alkoholu) na różowo-czerwono.
Ogród
Roślina miododajna, przyciągająca dzikie pszczoły i bzygi. Idealna do ogrodów naturalistycznych i preriowych.
Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami
UWAGA KRYTYCZNA: Dziurawiec jest induktorem enzymów wątrobowych (CYP3A4). Przyspiesza metabolizm wielu leków, co drastycznie osłabia ich działanie. Nie łączyć z: tabletkami antykoncepcyjnymi, lekami przeciwzakrzepowymi (warfaryna), lekami immunosupresyjnymi, lekami na HIV, digoksyną oraz innymi antydepresantami (ryzyko zespołu serotoninowego).
Przeciwwskazania
Bezwzględnie unikać opalania i solarium podczas stosowania dziurawca (ryzyko przebarwień i oparzeń skóry). Nie łączyć z lekami syntetycznymi bez konsultacji z lekarzem!
Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór w dniu św. Jana (24 czerwca) lub w najbliższe słoneczne dni. Ścinamy górne, kwitnące pędy.
Permakultura i Gildie
Rola w systemie:
- Dynamiczny akumulator (akumuluje żelazo).
- Wskaźnik gleb suchych i ubogich w azot.
- Pożytek dla zapylaczy w szczycie lata.
- Dziurawiec jest ważną rośliną żywicielską dla wielu gatunków motyli, m.in. Actinotia polyodon i Aplocera efformata.[1]
Towarzysze (Gildia):
Współtworzy stabilne zbiorowiska łąkowe, wspierając odporność sąsiadów.
Dziurawiec lubi rosnąć na słonecznych obrzeżach zarośli różanych.
Partner w suchych, piaszczystych ekosystemach.
Przepisy z tą rośliną
- Huculska Maść Korzeniowa na Ciężkie Urazy
- Klasztorny Proszek Złoty na Rany Cięte
- Oliwny Balsam Mastyksowy na Rany Rycerskie
- Alpejski Olej Arnikowy na Krwiaki
- Czerwony Olej Świętojański na Oparzenia
- Spageryczny Eliksir na Rany Głębokie (Alchemia Ognia)
- Kwasowy Plaster Mrówkowy na Paraliż i Zgniecenia
- Dziurawiec zwyczajny blanszowane jak szparagi · blanszowanie
- Kiszone dziurawiec zwyczajny (kulinarne) · kiszenie
- Sos do dań z dziurawiec zwyczajny · sos
- Herbatka z dziurawiec zwyczajny · herbata/napój
- Szwedzka Mieszanka Żółciowa (Szczawik, Dziurawiec, Mniszek)
- Krwawy Plaster z Pola (Okład Dziurawcowy)
- Gorący Dech Przeciw Zarazie (Inhalacja z Dziurawca)
- Czerwony Pył Wyciszenia (Dziurawiec)
- Lodowaty Wyciąg na Szaleństwo (Dziurawiec)
- Czerwona Płukanka Obozowa (Dziurawiec)
- Czerwona Balia Zapomnienia (Kąpiel z Dziurawca)
- Krwawy Tynk Słoneczny (Okład z Dziurawca)
- Czerwony Pył Słoneczny (Proszek z Dziurawca)
- Krwawy Ulep Słoneczny (Syrop z Dziurawca)
- Wątrobowy Pług Oczyszczenia (Napar z Ostropestu i Dziurawca)
- Żółty Szlam Wątrobowy (Napar z Dziurawca)
- Koc Ukojenia (Mięta i Dziurawiec)
- Klucz do Komnaty (Dziurawiec, Mięta, Kozłek)
- Oleum Hyperici (Czerwony Olej Świętojański) · macerat olejowy
- Nalewka Dziurawcowa (Na trawienie i humor) · nalewka
- Inhalacja z dziurawiec zwyczajny · inhalacja
- Proszek z suszu dziurawiec zwyczajny · proszek
- Macerat na zimno z dziurawiec zwyczajny · macerat
- Kąpiel ziołowa z dziurawiec zwyczajny · kąpiel
- Okład z całych liści/ziele z dziurawiec zwyczajny · okład
- Proszek do posypywania/zażywania z dziurawiec zwyczajny · proszek
- Syrop dawny z dziurawiec zwyczajny · syrop tradycyjny
- Odwar ziołowy z miodem na choroby wątroby 🌐 · odwar
- Napar z ziół z miodem o działaniu wzmacniającym 🌐 · napar
- Nalewka z dziurawca 🌐 · nalewka
- Napar z dziurawca do picia wewnętrznego na dolegliwości żołądkowo-jelitowe 🔎 wzmianka
- Odwar stężony z dziurawca do płukania jamy ustnej i gardła 🔎 wzmianka
- Chłodzona herbata z dziurawca na ostre zatrucie 🔎 wzmianka
- Olej z dziurawca do leczenia oparzeń i ran 🔎 wzmianka
- Mieszanka ziołowa z dziurawcem na zapalenie pęcherza 🔎 wzmianka
Wiedza Tajemna
- Wierzono, że dziurawiec zawieszony w oknie chroni dom przed uderzeniem pioruna i złymi duchami.
- Łacińska nazwa 'perforatum' odnosi się do liści, które wyglądają na podziurawione.
- Czerwony olej z dziurawca był nazywany 'krwią św. Jana' i uważany za najskuteczniejszy lek na rany wojenne.
- Dziurawiec jest jedną z niewielu roślin, której skuteczność w leczeniu depresji została potwierdzona klinicznie jako równa syntetycznym lekom z grupy SSRI (przy mniejszej liczbie skutków ubocznych).
- Już w I wieku n.e. Dioskurides zalecał dziurawiec na rwa kulszową oraz na oparzenia.[1]
- Złote kwiaty dziurawca wplątano w wianki, które w czasie święta Matki Boskiej Zielnej lub Bożego Ciała zawieszano w oknach jako ochronny amulet.[3]
Źródła wiedzy z sieci
Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.
- Wikipedia (de): Echtes Johanniskraut [de]
- Plants For A Future (PFAF) [en]
- www.blogrod.pl [pl-PL]