Dziurawiec zwyczajny

Hypericum perforatum | Dziurawcowate (Hypericaceae)

Wieloletnia bylina o złocistożółtych kwiatach, pospolita na łąkach i polanach. Nazwa pochodzi od charakterystycznych przeświecających punktów na liściach, które wyglądają jak dziurki (w rzeczywistości są to zbiorniczki olejków eterycznych). Jest to jedna z najlepiej przebadanych roślin leczniczych na świecie, łącząca działanie przeciwdepresyjne, przeciwzapalne i regenerujące układ pokarmowy. Roślina jest letnią rośliną zielną, której korzenie sięgają do 50 cm, a małe nasiona są rozprzestrzeniane przez zwierzęta oraz wiatr.[1]

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Gorzki, lekko cierpki, aromatyczny
  • Termika: Chłodna (w kontekście stanów zapalnych) lub Neutralna
  • Wilgotność: Osuszająca
  • Żywioł: Ogień (Słońce)

"Roślina solarna, która 'przynosi światło' do wnętrza organizmu. Rozprasza zastoje energii Qi w wątrobie, łagodzi napięcia emocjonalne i 'ogrzewa' duszę w stanach melancholii, jednocześnie chłodząc stany zapalne narządów wewnętrznych."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Pełne słońce – tylko wtedy wykazuje wysoką zawartość hiperycyny.
  • Gleba: Przepuszczalna, piaszczysto-gliniasta, umiarkowanie sucha. Nie lubi terenów podmokłych.
  • Woda: Bardzo odporny na suszę dzięki głębokiemu systemowi korzeniowemu.
  • pH gleby: 5.0 - 7.0 (Lekko kwaśna do obojętnej).
  • Mrozoodporność: Strefa 4 (Całkowicie mrozoodporny).
Rozpoznawanie w terenie
  • Liście pod światło wyglądają jak nakłute igłą (zbiorniczki olejku).
  • Łodyga posiada dwie wyraźne, wzniesione listewki (jest kanciasta, ale tylko z dwóch stron).
  • Rozgniecione pąki kwiatowe barwią palce na intensywny, krwistoczerwony kolor (hiperycyna).
  • Kwiaty mają pięć żółtych płatków z czarnymi kropkami na brzegach.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Dziurawiec rozesłany (Hypericum humifusum): Jest znacznie mniejszy, płoży się po ziemi, ma słabsze działanie lecznicze.

Dziurawiec czteroboczny (Hypericum maculatum): Łodyga ma cztery listewki (jest wyraźnie czworokątna), a liście nie mają przeświecających dziurek lub mają ich bardzo mało.

Surowce i Zbiory
Herba Hyperici ziele

Górne części pędów (ok. 20 cm) zbierane w czasie pełnego kwitnienia.

Działanie: Przeciwdepresyjne, uspokajające, żółciopędne, rozkurczowe na drogi żółciowe i naczynia krwionośne, przeciwzapalne.
Substancje czynne:
Hiperycyna (czerwony barwnik) Hiperforyna (odpowiedzialna za działanie przeciwdepresyjne) Flawonoidy (kwercetyna, rutyna) Garbniki katechinowe (do 10%) Olejek eteryczny Hiperozyd
Powoduje fotouczulenie – podczas kuracji należy unikać ekspozycji na silne słońce.
Zbiór: Czerwiec - Lipiec (tradycyjnie wokół św. Jana).
Flos Hyperici kwiaty

Same kwiatostany, najlepiej w fazie pąka lub świeżo rozwinięte.

Działanie: Główny surowiec do wyrobu 'Czerwonego Oleju' (Oleum Hyperici) stosowanego na oparzenia i bóle stawów.
Substancje czynne:
Bardzo wysoka zawartość hiperycyny i olejkówSurowcem są kwiaty i pąki, które zawierają od 0,1 % do 0,3 % hypericyny, głównego pigmentu rośliny.[1]Głównymi barwnikami soku dziurawca są hyperycyna i pseudohyperycyna, które nadają mu żywoczerwoną barwę.[3]
Kwiaty St. John’s Wort oraz ich soki mogą wywołać fotosensytywność, prowadząc do oparzeń i przebarwień skóry. Dodatkowo, spożycie rośliny może powodować zaburzenia żołądkowo‑jelitowe, reakcje alergiczne i zmęczenie.[2]
Zbiór: Czerwiec.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Leczenie łagodnych i umiarkowanych stanów depresyjnych, lękowych i sezonowych spadków nastroju. Problemy trawienne (niedomoga wątroby, skurcze dróg żółciowych). Zewnętrznie: gojenie ran, oparzeń (również słonecznych), odmrożeń i nerwobólów (rwa kulszowa).

Kuchnia

Rzadko jako gorzka przyprawa do ciężkich mięs i likierów ziołowych (żołądkowych).

Rzemiosło

Naturalny barwnik – w zależności od zaprawy barwi wełnę i jedwab na odcienie żółci, pomarańczu lub (przy użyciu samych kwiatów i alkoholu) na różowo-czerwono.

Ogród

Roślina miododajna, przyciągająca dzikie pszczoły i bzygi. Idealna do ogrodów naturalistycznych i preriowych.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

UWAGA KRYTYCZNA: Dziurawiec jest induktorem enzymów wątrobowych (CYP3A4). Przyspiesza metabolizm wielu leków, co drastycznie osłabia ich działanie. Nie łączyć z: tabletkami antykoncepcyjnymi, lekami przeciwzakrzepowymi (warfaryna), lekami immunosupresyjnymi, lekami na HIV, digoksyną oraz innymi antydepresantami (ryzyko zespołu serotoninowego).

Przeciwwskazania

Bezwzględnie unikać opalania i solarium podczas stosowania dziurawca (ryzyko przebarwień i oparzeń skóry). Nie łączyć z lekami syntetycznymi bez konsultacji z lekarzem!

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór ziela (Główny) M-c: 6

Zbiór w dniu św. Jana (24 czerwca) lub w najbliższe słoneczne dni. Ścinamy górne, kwitnące pędy.

Pełnia (kumulacja energii w górnych częściach rośliny) Pełne słońce, bezchmurnie
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Dynamiczny akumulator (akumuluje żelazo).
  • Wskaźnik gleb suchych i ubogich w azot.
  • Pożytek dla zapylaczy w szczycie lata.
  • Dziurawiec jest ważną rośliną żywicielską dla wielu gatunków motyli, m.in. Actinotia polyodon i Aplocera efformata.[1]

Towarzysze (Gildia):

Krwawnik pospolity

Współtworzy stabilne zbiorowiska łąkowe, wspierając odporność sąsiadów.

Dzika Róża

Dziurawiec lubi rosnąć na słonecznych obrzeżach zarośli różanych.

Macierzanka piaskowa

Partner w suchych, piaszczystych ekosystemach.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • Wierzono, że dziurawiec zawieszony w oknie chroni dom przed uderzeniem pioruna i złymi duchami.
  • Łacińska nazwa 'perforatum' odnosi się do liści, które wyglądają na podziurawione.
  • Czerwony olej z dziurawca był nazywany 'krwią św. Jana' i uważany za najskuteczniejszy lek na rany wojenne.
  • Dziurawiec jest jedną z niewielu roślin, której skuteczność w leczeniu depresji została potwierdzona klinicznie jako równa syntetycznym lekom z grupy SSRI (przy mniejszej liczbie skutków ubocznych).
  • Już w I wieku n.e. Dioskurides zalecał dziurawiec na rwa kulszową oraz na oparzenia.[1]
  • Złote kwiaty dziurawca wplątano w wianki, które w czasie święta Matki Boskiej Zielnej lub Bożego Ciała zawieszano w oknach jako ochronny amulet.[3]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (de): Echtes Johanniskraut [de]
  2. Plants For A Future (PFAF) [en]
  3. www.blogrod.pl [pl-PL]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy