Głóg jednoszyjkowy

Crataegus monogyna | Różowate (Rosaceae)

Długowieczny, ciernisty krzew lub małe drzewo dorastające do 6-10 metrów. Nazywany 'Chlebem Serca', jest jedną z najważniejszych roślin kardiologicznych w fitoterapii zachodniej. Tworzy gęste, trudne do przebycia zarośla, dając schronienie ptakom. Wiosną obsypuje się białym kwieciem o specyficznym zapachu, jesienią rodzi czerwone owoce. P1 | Głóg jednoszyjkowy to krzew lub małe drzewo osiągające od 2 do 6, rzadko do ponad 15 metrów wysokości. Posiada ciemnobrązową korę z pomarańczowymi pęknięciami oraz gęste korony o gałęziach zaopatrzonych w liczne silne ciernie.[2] P2 | Gatunek ten jest najpopularniejszym gatunkiem głogu w Europie Środkowej, a występuje również w Azji Przedniej aż po Afganistan. Preferuje sąsiedctwo żywopłotów, zarośli, obrzeży lasów oraz gleby bogate w wapń.[2]

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Kwaśny, lekko słodki, cierpki
  • Termika: Neutralna do lekko ciepłej
  • Wilgotność: Neutralna
  • Żywioł: Ogień (Serce) i Ziemia (Żołądek)

"Wspaniały tonik Qi serca. Nie stymuluje gwałtownie, lecz stabilizuje i odżywia. Otwiera serce na poziomie emocjonalnym (uspokaja Shen), pomaga przy 'ciężkości' na klatce piersiowej wywołanej smutkiem lub stresem. Wspomaga trawienie tłustych pokarmów."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Słoneczne do półcienistego (w pełnym słońcu obficiej kwitnie i owocuje).
  • Gleba: Tolerancyjny, ale preferuje gleby gliniasto-piaszczyste, zasadowe (wapienne), umiarkowanie wilgotne.
  • Woda: Wytrzymały na suszę dzięki głębokiemu systemowi korzeniowemu.
  • pH gleby: 6.0 - 8.0 (Lekko kwaśna do zasadowej).
  • Mrozoodporność: Strefa 4 (Całkowicie mrozoodporny, odporny na wiatr).
Rozpoznawanie w terenie
  • Liście głogu jednoszyjkowego są głęboko wcięte, z 3-7 klapami, a ich ostre ciernie o długości 1-2 cm na pędach dodają mu charakterystycznego wyglądu.
  • Wewnątrz owocu znajduje się TYLKO JEDNA pestka (stąd nazwa 'jednoszyjkowy').
  • Liście są głęboko wcięte (3-7 klap), wcięcia sięgają często do połowy nerwu głównego.
  • Głóg jednoszyjkowy bywa bardzo często mylony z podobnym gatunkiem – głogiem odgiętodziałkowym.[1]
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Głóg dwuszyjkowy (Crataegus laevigata): Owoce mają 2 (rzadziej 3) pestki. Liście są płyciej klapowane, bardziej jajowate. Obydwa gatunki są równocenne leczniczo i można je mieszać.

Róża dzika (Rosa canina): Owoce (szupinki) są większe, wewnątrz mają wiele owłosionych orzeszków, a pędy mają zakrzywione kolce, nie proste ciernie.

Surowce i Zbiory
Inflorescentia Crataegi (Kwiatostan z liściem) kwiaty

Białe kwiaty zebrane w baldachogrona, z charakterystycznymi różowymi pylnikami, zbierane wraz z najbliższymi liśćmi przykwiatowymi.

Działanie: Rozszerzają naczynia wieńcowe, zwiększają przepływ tlenu do serca, delikatnie obniżają ciśnienie, działają uspokajająco (mocniej niż owoce).
Substancje czynne:
Flawonoidy (witeksyna, hiperozyd) - kluczowe dla sercaProcyjanidyny oligomeryczne (OPC) - ważne dla zdrowia sercaAminyFitosteroleSurowiec z kwiatostanu głogu powinien zawierać co najmniej 1,5% sumy flawonoidów w przeliczeniu na hiperozyd.[1]
Suszyć w cieniu i przewiewie (szybko ciemnieją). Nie zbierać przekwitłych kwiatów.
Zbiór: Maj - Czerwiec (na początku kwitnienia, gdy część pąków jest jeszcze zamknięta).
Fructus Crataegi owoce

Czerwone, mączyste owoce rzekome (pozorne) wielkości grochu, z jedną pestką w środku. Owoce głogu to małe, owalne i ciemnoczerwone nibyjagody o długości około 10 mm, które zawierają pojedyncze nasiono zamknięte w pestkowatym endokarpie.[3]

Działanie: Tonik mięśnia sercowego (wzmacnia siłę skurczu), uszczelnia naczynia krwionośne, działa przeciwmiażdżycowo i łagodnie nasennie. Owoce głogu mają suchy, mączysty miąższ i choć są jadalne na surowo, to znacznie lepiej nadają się na przetwory takie jak konfitury, galaretki, nalewki oraz wina do kupażowania.[1]
Substancje czynne:
W wysuszonych owockach pozornych głogu zawartość procyjanidyn przekracza 0,06%.[1]Witaminy (C, z grupy B)PektynyKwasy organiczneSole mineralne (potas, magnez, wapń)W owocach głogu jednoszyjkowego zidentyfikowano obecność takich składników jak kwas askorbinowy, epikatechina, katechina, hiperozyd oraz kwasy chlorogenowe.[4]
Przemrożenie owoców sprawia, że stają się miękkie i słodsze (dobre na przetwory), ale trudniejsze do suszenia. Badania na zwierzętach z użyciem ekstraktów z owoców głogu nie wykazały objawów podrażnienia skóry.[4]
Zbiór: Wrzesień - Październik (gdy są w pełni dojrzałe, ciemnoczerwone).
Nasiona nasiona 🌐 z sieci

Działanie:
Substancje czynne:
Miodne kwiaty głogu wydzielają zapach pochodzenia amminowego, który z daleka jest przyjemny, ale z bliska przypomina wielu osobom won chrabąszczów lub ryb. W przeszłości liście wykorzystywano jako zamiennik herbaty lub tytoniu, natomiast zmielone nasiona służyły jako ekwiwalent kawy.[2]
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Niezastąpiony w 'sercu starczym' (osłabienie wydolności), przy kołataniach serca na tle nerwowym, w początkowym stadium nadciśnienia oraz w rekonwalescencji po zawale. Działa powoli, ale trwale. Jako surowce zielarskie stosuje się kwiaty, owoce oraz ziele obejmujące kwiaty i liście razem. Ekstrakty z tych części wchodzą w skład licznych preparatów znormalizowanych na zawartość flawonoidów lub oligomerycznych proantocyjanidyn.[2] Tradycyjnie surowce z głogu stosuje się w chorobach serca oraz przy niewydolności krążenia.[1]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Niezastąpiony w 'sercu starczym' (osłabienie wydolności), przy kołataniach serca na tle nerwowym, w początkowym stadium nadciśnienia oraz w rekonwalescencji po zawale. Działa powoli, ale trwale.

Kuchnia

Owoce (po usunięciu pestek) nadają się na dżemy, wina, nalewki i jako dodatek do mąki (w czasach głodu suszone owoce mielono na mąkę). Młodsze pączki liściowe są jadalną, orzechową przekąską ('chleb kukułczy'). P1 | Płatki głogu wykorzystywano w średniowiecznym angielskim przepisie na potrawkę z mleka migdałowego o nazwie spinee, który spisano około 1390 roku w dziele The Forme of Cury.[3]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Owoce (po usunięciu pestek) nadają się na dżemy, wina, nalewki i jako dodatek do mąki (w czasach głodu suszone owoce mielono na mąkę). Młode pączki liściowe są jadalną, orzechową przekąską ('chleb kukułczy').

Rzemiosło

Drewno głogu jest niezwykle twarde, ciężkie i spoiste. Używane do wyrobu trzonków do narzędzi, lasek, a dawniej do części mechanizmów młynów. Idealna podkładka do szczepienia szlachetnych odmian grusz i jabłoni.

Kosmetyka

Ekstrakt z owoców głogu jednoszyjkowego jest wykorzystywany w kosmetykach ze względu na działanie antyoksydacyjne, które przypisuje się jego właściwościom zbliżonym do enzymu SOD.[4] Ekstrakt z owoców tej rośliny wykazuje działanie przeciwalergiczne, co wiąże się z hamowaniem uwalniania histaminy.[4]

Ogród

Doskonała roślina na żywopłoty obronne (ciernie). Ważna roślina miododajna i pożytek dla ptaków zimą.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

Głóg potęguje działanie glikozydów naparstnicy (leki nasercowe) oraz beta-blokerów. Osoby przyjmujące leki na serce lub nadciśnienie powinny skonsultować kurację głogową z lekarzem (może być konieczna redukcja dawki leków syntetycznych).

Przeciwwskazania

Głóg potęguje działanie leków nasercowych (glikozydów) i obniżających ciśnienie. Nie stosować samowolnie przy zaawansowanej niewydolności serca wymagającej hospitalizacji.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór kwiatów M-c: 5

Zbiór całych kwiatostanów wraz z 2-3 listkami, gdy pierwsze kwiaty się otwierają, a reszta jest w pąkach.

Pełnia lub Księżyc przybywający (faza kwiatu) Słonecznie, ciepło
Sadzenie / Szczepienie M-c: 3, 11

Sadzenie nagich korzeni jesienią lub wiosną. Szczepienie grusz na głogu (wiosna).

Księżyc przybywający (szczepienie) lub ubywający (sadzenie) Wilgotno, temperatura powyżej 0°C
Zbiór owoców M-c: 9, 10

Zrywanie dojrzałych, twardych owoców do suszenia. Na przetwory można zbierać po przymrozkach.

Księżyc ubywający Słonecznie i sucho
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Roślina pionierska i barierowa (żywopłot obronny)
  • Siedlisko i stołówka dla ptaków (bezpieczne gniazdowanie w cierniach)
  • Wsparcie dla owadów zapylających
  • Podkładka do szczepienia drzew owocowych

Towarzysze (Gildia):

Dąb szypułkowy

Piętro wysokie, głóg rośnie w jego cieniu

Grusza / Jabłoń

Można szczepić na głogu, tworząc dzikie sady

Melisa lekarska

Zioło uspokajające, uzupełnia działanie głogu

Mniszek lekarski

Dynamiczny akumulator, przyciąga zapylacze

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • W mitologii celtyckiej głóg był strażnikiem wrót do świata wróżek. Ścięcie samotnego głogu przynosiło pecha.
  • Drewno głogu pali się w bardzo wysokiej temperaturze, dawniej używane w piecach piekarniczych.
  • Jezusowa korona cierniowa miała być spleciona z gałęzi głogu (lub głożyny).
  • Angielska nazwa 'Hawthorn' pochodzi od słowa 'Hage' (żywopłot) - od wieków był to krzew grodzący pola.
  • W dawnej Europie głóg uznawano za symbol nadziei oraz amulet chroniący przed czarcami i wampirami, a także umieszczano w kołyskach niemowląt lub wokół domostw jako zabezpieczenie przed złymi mocami.[3]
  • W czasach średniowiecznych głóg jednoszyjkowy pełnił rolę symbolu ostrożności oraz nadziei. Grekostwo umieszczało gałązki głogu w oknach, aby powstrzymać czarownice przed wchodzeniem do domów, podczas gdy w Czechach kładziono je na progach obór w tym samym celu.[1][3]
  • W Bośni kobiety wsuwały kawałek głogu za chustę niedwawnowo zmarłej osoby, a następnie wyrzucały gałązkę w drodze powrotnej, wierząc, że jeśli zmarły okazałby się wampirem, skupi swoją uwagę na roślinie zamiast śledzić człowieka.[3]
  • Wśród dawnych i regionalnych nazw głogu jednoszyjkowego wymienia się głożynę, ciernie białe, jaworek, bodlak oraz bulimączkę.[1]
  • Jednym z najstarszych znanych okazów we Francji jest głóg rosnący przy kościele w Saint Mars sur la Futaie, którego tradycja sięga czasów świętego Juliana z III wieku.[3]
  • Słynny angielski głóg z Glastonbury, zwany Świętym Cierniem, według legend wyrósł z laski Józefa z Arymatei i wyróżniał się tym, że zakwitł dwa razy w roku: normalnie późną wiosną oraz ponownie po ustąpieniu surowej zimy.[3]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (pl): Głóg jednoszyjkowy [pl]
  2. Wikipedia (de): Eingriffeliger Weißdorn [de]
  3. Wikipedia (en): Crataegus monogyna [en]
  4. cosmetic-ingredients.org [ja]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy