Indygowiec barwierski

Indigofera tinctoria | Bobowate (Fabaceae)

Indygowiec barwiersski (Indigofera tinctoria) to niski półkrzew z rodziny bobowatych, osiągający do 1,5 m wysokości, wytwarzający krótkie, pojedyncze liście z do 17 ulistkami oraz drobne, nieziarniste kwiaty dwułuszczycowe w kwiatostanach wyrastających przy nasadzie liści. Roślina ta może rosnąć jako roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia w zależności od warunków klimatycznych.[1][2][3][4] Półkrzew z rodziny bobowatych, absolutny 'król chłodu' w świecie roślin barwierskich. Przez wieki roślina owiana legendą – uzyskiwany z jej liści niebieski proszek początkowo wcale nie jest niebieski! Wymaga specyficznego procesu ekstrakcji, fermentacji i utleniania (kontaktu z tlenem z powietrza), aby niebieski barwnik stał się widoczny. W etnobotanice indygo symbolizuje noc, głębię i chłód. Jest rośliną wymagającą dyscypliny laboratoryjnej.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Gorzki, ostry
  • Termika: Bardzo zimna
  • Wilgotność: Osuszająca
  • Żywioł: Woda

Indygo działa wybitnie chłodząco. Według medycyny wschodu 'usuwa gorąco z krwi' i działa odtruwająco. W sferze fizycznej redukuje potężne stany zapalne, a w sferze mentalnej działa jak kotwica – uziemia i uspokaja ekstremalnie wzburzone emocje. W tradycyjnej medycynie chińskiej ziele indygowca (liście i łodygi) charakteryzuje się zimną naturą oraz gorzkim smakiem. Jest ono klasyfikowane jako surowiec usuwający gorąco i toksyny oraz tamujący krwawienia.[10]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Indygo działa wybitnie chłodząco. Według medycyny wschodu 'usuwa gorąco z krwi' i działa odtruwająco. W sferze fizycznej redukuje potężne stany zapalne, a w sferze mentalnej działa jak kotwica – uziemia i uspokaja ekstremalnie wzburzone emocje.

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Indygowiec barwiersski (Indigofera tinctoria) preferuje gorące, w pełni nasłoneczne stanowiska, z temperaturami powyżej 20°C dla prawidłowej wegetacji, oraz rośnie głównie na terenach płaskich oraz w pobliżu rzek, preferując miejsca słoneczne i wykazując odporność na suszę oraz wilgoć.[5]
  • Gleba: Luźna, żyzna, piaszczysto-gliniasta z bardzo dobrym drenażem.
  • Woda: Dobrze znosi przejściowe susze dzięki głębokiemu systemowi korzeniowemu. Zbyt duża ilość wody prowadzi do gnicia korzeni i obniża stężenie barwnika w liściach.
  • pH gleby: 6.0 - 7.0 (lekko kwasowe do obojętnego).
  • Mrozoodporność: Wrażliwy na mróz (strefa 9-11). W polskim klimacie możliwa jest wyłącznie uprawa jednoroczna z rozsady, choć surowiec może mieć słabsze parametry barwiące.
Występowanie i zasięg 🌐 z sieci
  • Naturalny obszar występowania tego gatunku obejmuje tropikalną Afrykę Zachodnią, teren od Tanzanii do Południowej Afryki oraz subkontynent indyjski i lądową część Azji Południowo-Wschodniej.[3]
  • Pierwotne pochodzenie geograficzne indygowca barwierskiego nie jest dokładnie znane, ponieważ przez wieki był on powszechnie uprawiany w umiarkowanych i tropikalnych regionach Azji oraz Afryki.[4]
  • W Chinach roślina ta występuje w prowincjach Guangdong, Guangxi, Yunnan oraz na Tajwanie, a w regionie Siyi w środkowym Guangdong uważana jest za najlepszą odmianę o najwyższej zawartości barwnika.[5]
Rozpoznawanie w terenie
  • Liście indygowca barwiersego są nieparystopierzaste, złożone z 9-13 eliptycznych listków.
  • Kwiaty tej rośliny są drobne, motylkoowate, zebrane w krótkie kłosy, o barwie od różowej do bladoczerwonej.[1][2][3]
  • Owocem indygowca barwiersego jest wygięty strąk.[3][5]
  • Wysokość rośliny w uprawie wynosi zwykle od 1 do 2 metrów.
  • Pręciki w kwiatach indygowca są dwubratne (zrośnięte w dwie grupy), a płatki tworzące tzw. łódeczkę posiadają krótkie ostrogi.[2]
  • Owocami są podłużne, cylindryczne i lekko owłosione lub nagie strąki o długości do 3,5 centymetra, zawierające do 12 małych, brązowych i kubicznych nasion.[2]
  • Strąki tej rośliny wyróżniają się pogrubionymi szwami oraz trwałym kielichem, a kryjące się w nich małe, brązowe nasiona osiągają wielkość do 2 milimetrów.[2]
Surowce i Zbiory
liście

Indygowiec barwiersski (Indigofera tinctoria) posiada liście nieparysto-pierzaste, składające się z 9 do 15 odwrotnie jajowatych listków, z ogonkiem długości do 2-2,5 cm i osią o długości do 7-8 cm, która jest rinnasta i delikatnie owłosiona.[1][2] Liście indygowca barwiersskiego mają małe, zazwyczaj szybko opadające przylistki, a czasem mogą występować również maleńkie przylistki drugiego rzędu.[2] Po wysuszeniu dojrzałe liście indygowca przybierają charakterystyczną, szaroniebieską barwę.[5] Świeżo zmielony proszek z liści indygowca ma charakterystyczny, mocny i trwały zapach, przypominający aromat zielonego groszku.[8]

Działanie: Liście indygowca barwiersego (Indigofera tinctoria) mają działanie barwiące na niebiesko, odkażające i chłodzące. Zgodnie z zapiskami w dawnym kompendium „Sheng Cao Yao Xing Bei Yao”, liście indygowca były wykorzystywane do leczenia chorób oczu objawiających się mgłą przed oczami oraz przy krwawych wymiotach.[9]
Substancje czynne:
Liście indygowca barwiersego (Indigofera tinctoria) zawierają duże ilości indygotyn, z których pozyskuje się barwnik indygo wykorzystywany w przemyśle spożywczym oraz do barwienia odzieży.[11]
Dzieci poniżej 12 lat powinny stosować jedynie zewnętrzne preparaty z liści, a nie doustne suplementy. Osoby starsze z wrażliwą skórą powinny przed użyciem przeprowadzić test płatkowy, aby uniknąć podrażnień. Przyjmowanie indygowca w połączeniu z lekami immunosupresyjnymi wymaga konsultacji, ponieważ roślina może modulować układ odpornościowy. Stosowanie liści na skórę może wywołać podrażnienie, zaczerwienienie lub swędzenie, dlatego zaleca się najpierw test na małym obszarze.[6]
Zbiór: Indygowiec barwiersski (Indigofera tinctoria) zbiera się liście, które zawierają indikan, będący prekursorem barwnika indygo. Zbiory tej rośliny mogą być przeprowadzane od dwóch do trzech razy w roku.[2][5]
Ziele ziele 🌐 z sieci

Działanie: Ziele indygowca barwiersego (Indigofera tinctoria) było tradycyjnie stosowane w lecznictwie w przypadku japońskiego zapalenia mózgu typu B, świnki, zaczerwienienia oczu, obrzęków i owrzodzeń, a także przy wymiotach krwią.[10]
Substancje czynne:
Ekstrakt z liści indygowca barwieszego podnosi poziom kwasu gamma‑aminomasłowego w mózgu i obniża aktywność transaminazy GABA, co sugeruje ułatwianie przewodnictwa GABA‑ergicznego.[9]
Skład i substancje czynne 🌐 z sieci
  • W roślinie tej zidentyfikowano obecność rotenoidów, takich jak deguelina, dehydrodeguelina, rotenol, rotenon, tefrozyna oraz sumatrol.[3]
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

W tradycyjnej medycynie roślina ta była stosowana w celach leczniczych, wykazując działanie polegające na uśmierzaniu wątroby i rozpraszaniu gniewu, a także chłodzeniu krwi i usuwaniu toksyn.[5]

Rzemiosło

Liście indygowca barwiersego (Indigofera tinctoria) są źródłem barwnika indygo, który znajduje zastosowanie w rzemiośle, zwłaszcza w barwieniu tkanin i włosów. Proces produkcji barwnika obejmuje moczenie liści w wodzie, fermentację, a następnie wytrącanie osadu z roztworu za pomocą silnej zasady, np. ługu. W przeszłości stosowano metodę strąceniową opartą na utlenianiu tlenkiem lub mieszano sfermentowane liście z roztworami silnie zasadowymi, takimi jak wodorotlenek sodu.[1][3][4]

Kosmetyka

Indygowiec barwiersski (Indigofera tinctoria) jest rośliną, której wysuszone i zmielone liście były wykorzystywane do farbowania włosów, co pozwalało uzyskać odcienie od ciemnobrązowego po czarny. W tym celu surowiec często mieszano z innymi roślinami, takimi jak hena, tworząc produkt zwany 'czarną henną'. Jednak syntetyczne indygo nie jest zalecane do farbowania włosów ze względu na wysoką zasadowość, która może niszczyć strukturę włosów oraz podrażniać skórę.[2][8] Podczas przygotowywania masek koloryzujących z indygowca zaleca się unikanie dodawania soków cytrusowych, ponieważ mogą one zwiększać ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych skóry. Choć reakcje alergiczne na barwnik z indygowca są rzadkie, mogą wystąpić u osób cierpiących na pyłkowicę, objawiając się świądem skóry głowy, łzawieniem, katarzem oraz suchym kaszlem.[8] Regularne stosowanie okładów z indygowca do koloryzacji włosów może powodować u niektórych osób efekty uboczne, takie jak ból i zawroty głowy, nudności oraz dyskomfort w karku, wywołane m.in. obciążeniem szyi mokrą pastą.[8]

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

['Poważne interakcje przy koloryzacji: silnie reaguje z chemicznymi rozjaśniaczami i wodą utlenioną (efekt zielonych włosów).', 'Minerały z twardej wody mogą blokować osadzanie się cząsteczek indygotyny na łusce włosa.']

Przeciwwskazania

Korzeń i liście indygowca są przeciwwskazane w stanach wychłodzenia z powodu niedoboru śledziony i żołądka.[7] Należy unikać stosowania indygowca barwiersskiego w czasie ciąży, a spożycie jest dozwolone wyłącznie na receptę terapeuty wykształconego w chińskiej farmakopei.[7] Nie należy przyjmować wysokich dawek indygowca w ciąży, a informacje o bezpieczeństwie podczas karmienia są ograniczone.[6]

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Indygowiec barwiersski (Indigofera tinctoria) jest rośliną miododajną, która w ekosystemie pełni rolę miododajną, wiążąc azot w glebie, poprawiając jej strukturę oraz produkując najcenniejszy niebieski barwnik. Dzięki przynależności do roślin bołowatych, jest stosowany w płodozmianie w celu użyźnienia gleby, podobnie jak lucerna i fasol, a także służy jako roślina okrywoowa poprawiająca właściwości podłoża.[3]
  • Wiązanie azotu w glebie (rodzina bobowatych)

Towarzysze (Gildia):

Zboża

Udostępnianie azotu sąsiednim roślinom.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • Indygowiec barwiersski (Indigofera tinctoria) – roślina o długiej historii barwników, znana od starożytności. „Błękitne złote” – tak dawniej nazywano indygo, cenniejsze od złota. „Błękitne złote” – tak dawniej nazywano indygo, cenniejsze od złota. Tylko indygo ma zdolność oklejania włókien bawełny z zewnątrz (bez wnikania do środeka), dlatego klasyczne jeansy wycierają się na biało z upływem czasu.
  • Kulturowanie indygowca w celach barwierskich ma długą historię – jest zapisane w egipskich źródłach już sprzed 2500 lat. Stary Plinjusz Opoki mylnie opisuje barwnik jako substancję pozyskiwaną z piany rzek i osadzającą się na trzcinac. W Europie indygo było rzadkie do XII wieku i sprowadzane z Azji jedynie w małych ilościach. Dopiero od około 1600 roku zaczęto masowo importować barwnik z Niderlandów, co zastąpiło miejscowy barwik odzieniowy.[2]
  • W 1878 Adolf von Baeyer przeprowadził pierwszą syntetyczną produkcję indygo, a od 1897 roku jego sprzedaż komercyjna niemal całkowicie wyprzedała produkcję naturalną opartą na roślinac. Istnieją dowody na obecność indygo w Europie w XV wieku – barwnik ten został wymieniony na weneckiej liście ładunkowej z około 1420 roku. Marco Polo w XIII wieku jako pierwszy Europejczyk sporządził relację na temat sposobu przygotowywania indygo w Indiach. Naturalne indygo było dość często wykorzystywane w europejskim malarstwie sztalugowym, poczynając od czasów średniowiecznych.[2][3]
  • Liczba chromosomw w komórkach somatycznych (diploidalna) indygowca barwiersskiego wynosi 2n = 16.[2]
  • W Japonii importowany barwnik indygo określano mianem „Beroai”. Był on niezwykle popularny w pierwszej połowie XIX wieku i posłużył m.in. Katsushice Hokusaiemu do stworzenia słynnego cyklu drzeworytów „36 widoków na górę Fudżi”.[2]
  • Naturalny barwnik pozyskiwany z indygowca barwierskiego funkcjonuje pod różnymi nazwami w zależności od regionu: w Indonezji znany jest jako „tarum”, w Malezji jako „nila”, natomiast w Iranie i na obszarach dawnego Związku Radzieckiego nazywa się go „basma”.[3]
  • Do tradycyjnych chińskich określeń tej rośliny należą również nazwy „Ma Ji” oraz „Dian”.[5]
  • W Chinach roślina ta jest znana pod wieloma regionalnymi i tradycyjnymi nazwami, takimi jak „Lan Dian”, „Huai Lan”, „Xiao Qing” czy „Da Lan”.[10]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (pl): Indygowiec barwierski [pl]
  2. Wikipedia (de): Indigopflanze [de]
  3. Wikipedia (en): Indigofera tinctoria [en]
  4. Wikipedia (ja): タイワンコマツナギ [ja]
  5. Wikipedia (zh): 木藍 [zh]
  6. ask-ayurveda.com [en-US]
  7. dietetiquetuina.fr [fr-FR]
  8. hairmaniac.ru [ru]
  9. pmc.ncbi.nlm.nih.gov [en]
  10. www.a-hospital.com [zh-hans]
  11. www.baike.com [zh]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy