Jasnota purpurowa

Lamium purpureum | Jasnotowate (Lamiaceae)

Roślina jednoroczna lub dwuletnia, nierzadko kwitnąca nawet w łagodne zimy. Nazywana bywa potocznie 'głuchą pokrzywą', ponieważ jej liście łudząco przypominają pokrzywę, ale nie posiadają parzących włosków. Jest jednym z pierwszych ziół kwitnących wiosną. Posiada potężny potencjał w projektowaniu permakulturowym jako roślina okrywowa i dynamiczny akumulator żelaza, a w medycynie tradycyjnej ceniona jest za pomoc przy dolegliwościach kobiecych i krwawieniach.

Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Ziemisty, lekko grzybowy
  • Termika: Neutralna do lekko chłodzącej
  • Wilgotność: Osuszająca (ściągająca)
  • Żywioł: Woda i Ziemia

"Zioło regulujące Ketsu (Krew) w miednicy, usuwające Wilgoć i Zimno z dolnego ogrzewacza. Zatrzymuje mikrokrwawienia, łagodzi zastoje i wspiera rewitalizację energii Ki po okresie zimowym."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Od pełnego słońca do półcienia. W słońcu szybciej i mocniej przebarwia wierzchołki na purpurowo.
  • Gleba: Rosnie właściwie wszędzie. Najbardziej lubi gleby próchniczne, pulchne, azotowe, ale przetrwa nawet na gruzowiskach i suchej ziemi.
  • Woda: Niskie zapotrzebowanie; odporna na wczesnowiosenne przymrozki i okresowe susze.
  • pH gleby: 6.0 - 7.5 (Odczyn obojętny do lekko zasadowego).
  • Mrozoodporność: Strefa 5 (Bardzo wysoka mrozoodporność, potrafi wegetować pod śniegiem).
Rozpoznawanie w terenie
  • Kanciasta (czworoboczna) łodyga, typowa dla jasnotowatych.
  • Sercowato-trójkątne liście z karbowanym brzegiem, które nie parzą przy dotyku.
  • Górne liście (na szczycie pędu) zebrane w rozetę i wyraźnie przebarwione na czerwono-purpurowo.
  • Różowe lub jasnopurpurowe grzbieciste kwiaty w kątach górnych liści.
  • Ziele po roztarciu wydziela charakterystyczny, ziemisto-grzybowy zapach.
Surowce i Zbiory
Herba Lamii purpurei ziele

Młode wierzchołki pędów zbierane wczesną wiosną wraz z listkami i kwiatami.

Działanie: Silnie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, uszczelniające naczynia krwionośne, rozkurczowe i przeciwkrwotoczne.
Substancje czynne:
Irydoidy (laminozyd, kariozyd) Flawonoidy (rutyna, kwercetyna) Kwasy fenolowe Olejek eteryczny Żelazo, wapń i witamina C
Spożycie bardzo dużej ilości surowego ziela może spowodować lekkie rozwolnienie.
Zbiór: Marzec - Maj.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Leczenie bolesnego miesiączkowania, obfitych krwawień, upławów ginekologicznych. Zewnętrznie stosowana jako okład tamujący krew na drobne rany, otarcia i ukąszenia owadów. Pomocna w zapobieganiu anemii wiosennej.

Kuchnia

Młode szczyty świetnie smakują jako dzikie warzywo dodawane do pesto, zielonych smoothie, zup i omletów (szczególnie na tzw. 'przednówku').

Rzemiosło

Wywar z kwiatów i purpurowych wierzchołków nadaje wełnie i bawełnie zgaszono-różowe lub ziemisto-zielonkawe tony. Napar z dodatkiem octu tonizuje przetłuszczające się włosy.

Ogród

Wczesna roślina okrywowa chroniąca glebę przed erozją, doskonały dynamiczny akumulator dla zielonych kompostów oraz pierwsza deska ratunku dla głodnych zapylaczy.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

['Brak znanych negatywnych interakcji z lekami farmakologicznymi.']

Przeciwwskazania

Pomimo braku toksyczności, spożycie surowego ziela w wyjątkowo dużych ilościach może spowodować lekkie rozwolnienie z uwagi na wysoką zawartość błonnika i delikatnych saponin. Należy uważać przy wczesnowiosennym zbiorze, by nie pomylić jej z innymi chwastami bez uprzedniego rozpoznania kwadratowej łodygi i zapachu.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Obserwacja kwitnienia M-c: 3, 4, 5

W łagodne zimy potrafi kwitnąć bez przerwy od lutego, dając znak do rozpoczęcia sezonu.

Pełnia
Zbiór ziela M-c: 3, 4, 5

Zbieraj miękkie wierzchołki (5-10 cm) z rozetą kwiatów, gdy roślina ma najwięcej soków.

Księżyc przybywający
Odchwaszczanie (przerzut na kompost) M-c: 5, 6

Gdy jasnota zaczyna żółknąć, można ją wyrwać i przerzucić na kompost by uwolnić zgromadzone minerały.

Księżyc ubywający
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Wczesne źródło pożytku dla owadów zapylających (od marca do maja).
  • Dynamiczny akumulator minerałów (wyciąga żelazo i wapń z głębokich warstw gleby).
  • Wczesnowiosenny 'green manure' odżywiający mikrobiom po obumarciu.
  • Ochrona wierzchniej warstwy gleby przed erozją przed wzejściem głównych plonów.

Towarzysze (Gildia):

Wczesne warzywa korzeniowe

Zapewnia niską okrywę ochronną, współżyje z cebulą i czosnkiem niedźwiedzim.

Agrest i Porzeczka

Chroni ich strefę korzeniową wczesną wiosną i zwabia wczesne trzmiele.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • W tradycji ludowej uważano, że jasnota posadzona blisko domu przynosi domownikom radość i oddala melancholię, dlatego często pozostawiano ją przy płotach.
  • Jej nasiona posiadają elajosom (ciałko mrówcze), dzięki czemu współpracuje z mrówkami, które roznoszą nasiona na duże odległości (zjawisko myrmekochorii).
  • Purpurowe zabarwienie szczytowych liści (zawartość antocyjanów) chroni roślinę przed wczesnowiosennymi przymrozkami działając jak naturalny 'krem przeciwsłoneczny'.
  • Dawniej wierzono, że kwiaty jasnoty zerwane wczesną wiosną i noszone w woreczku na sercu przyciągają miłość i wierność.
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy