Kosmos siarkowy

Cosmos sulphureus

Roślina osiągająca wysokość do 80 cm, o stosunkowo szerokich segmentach liści; kwiatostany o średnicy do 6 cm, w kolorze złocistożółtym lub pomarańczowym.[5] Wysokość rośliny waha się od 30 do 210 cm.[4] Gatunek ten uznawany jest za roślinę jednoroczną, choć może ponownie pojawiać się poprzez samozasiew przez kilka lat. Ma przeciwległe, pierzaste liście. Jego wysokość waha się od 3 do 22 dm; gatunek pierwotny i jego odmiany występują w odcieniach żółci, pomarańczy i czerwieni.[2] Roślina ozdobna jednoroczna pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej.[3]

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Najlepiej kwitnie w pełnym słońcu, choć dobrze znosi półcień. Roślina ta jest odporna na suszę po wykiełkowaniu i rzadko pada ofiarą owadów lub chorób; o jej żywotności świadczy fakt, że w niektórych regionach Stanów Zjednoczonych uznaje się ją za chwast.[2]
  • Gleba:
  • Woda:
  • pH gleby: Preferuje glebę o pH od 6,0 do 8,5, co odzwierciedla jego naturalne środowisko w zasadowych regionach Ameryki Środkowej[2]
  • Mrozoodporność:
Rozpoznawanie w terenie
  • Kwiaty kwitną od połowy lata aż do pierwszych przymrozków; mają średnicę 2–2,5 cm i są w kolorze złotym, cytrynowym, pomarańczowym lub ceglastoczerwonym; wyrastają w kwiatostanach gniazdowych na końcach krótkich pędów.[3]
  • Liście są ułożone naprzeciwlegle i podzielone na listki.[4]
Surowce i Zbiory
Kwiaty kwiaty 🌐 z sieci

Działanie: Kwiaty te służą jako barwnik, z którego uzyskuje się pomarańczowo-żółty barwnik, stosowany w Ameryce przedkolumbijskiej, a później w południowej Afryce do barwienia wełny.[1] W Tajlandii spożywa się je w sałatkach lub jako herbatę ziołową, która hamuje działanie lipazy trzustkowej.[1] Według badań przeprowadzonych przez zespół z Pakistanu (2017 r.) ekstrakt z tej rośliny wykazuje działanie hepatoprotekcyjne u szczurów, którym podano wysoką dawkę paracetamolu.[1] W ukraińskiej publikacji (2017 r.) chleb zawierający 10% suchego ekstraktu z Cosmos sulphureus otrzymał wysoką ocenę za swoje właściwości organoleptyczne.[1]
Substancje czynne:
Pąki pąki 🌐 z sieci

Działanie: W Indonezji młode pędy spożywa się na surowo lub po ugotowaniu pod nazwą „lalab” lub „gudang”.[4]
Substancje czynne:
Kłącze 🌐 z sieci
  • kłącze Zbierane są one do celów medycznych od maja do sierpnia, a następnie suszone.[6]
Skład i substancje czynne 🌐 z sieci
  • Działanie skrzypu polnego opiera się na połączeniu różnych składników, takich jak kwas krzemowy, potas i flawonoidy. Substancje te między innymi wspomagają wydalanie moczu i stymulują pracę nerek.[6]
Praktyczne Zastosowanie
Rzemiosło

Która z tych gazowych chust jest barwiona kosmosem żółtym? Odpowiedź brzmi: nr 1. Piękny jest jej delikatny, jasnopomarańczowy odcień.[7]

Ogród

Kiełkowanie trwa od 7 do 21 dni przy optymalnej temperaturze 24 °C; kwitnienie rozpoczyna się od 50 do 60 dni po pojawieniu się wschodów[2]

Z archiwum Kwiatownika
Historia i legendy
Opis
Kosmos siarkowy jest jednym z najpopularniejszych kwiatów jednorocznych w Ameryce Środkowej. W Meksyku i Peru kwiaty używane były tradycyjnie do barwienia potraw, wyrobu naparów, a nawet deserów. Jadalne są młode liście i płatki, choć najczęściej służą do dekoracji. Roślina symbolizuje radość i długie życie – dzięki bardzo długiemu okresowi kwitnienia.
Cechy
  • Odporność na suszę i upał
  • Długie, bardzo obfite kwitnienie – nawet do pierwszych przymrozków
  • Jadalne i dekoracyjne płatki o intensywnej barwie
  • Zielone części odstraszają część szkodników w warzywniku
Zastosowanie historyczne
  • Barwnik do potraw (zupy, ryż, słodycze, syropy)
  • Napary uspokajające i rozkurczowe w fitoterapii meksykańskiej
  • Dekoracje dań i napojów na festiwalach
  • Okłady z liści na ukąszenia owadów
Ciekawostki
  • W Peru i Meksyku kosmos nazywany jest „Flor del Sol” (Kwiat Słońca) – symbol szczęścia i optymizmu.
  • W niektórych regionach płatkami kosmosu barwi się napoje, lemoniady i alkohole domowe.
  • W Ekwadorze dodawano kwiaty do ryżu, by nadać mu słoneczny kolor.
  • Kwiaty kosmosu siarkowego są zjadane przez motyle, stąd ogrody z kosmosem to motylarnie.
Ciekawostki kulturowe
  • W Meksyku płatkami kosmosu posypuje się tradycyjne świąteczne ciasta i napoje.
  • W Ameryce Południowej napar z płatków traktowany jest jako łagodny środek na bóle brzucha.
  • W kulturach andyjskich kwiaty kosmosu były symbolem słońca i optymizmu.
  • W nowoczesnej kuchni fusion kwiaty kosmosu pojawiają się jako barwny składnik sorbetów i musów.
🎨 Barwienie (tkaniny, włosy)
Opis
Płatki są naturalnym barwnikiem do żywności, ciast, napojów, tkanin i mydeł (intensywny żółty/pomarańczowy).
Inne zastosowania
Kosmetyki
Opis
Napar z płatków stosuje się do płukania włosów blond (pogłębia kolor), tonik do twarzy łagodzący podrażnienia, kąpiele kwiatowe.
Zastosowanie
Toniki, płukanki, kąpiele relaksacyjne.
Pasza dla zwierzat
Opis
Niewielkie ilości młodych liści mogą być dodatkiem do zielonek dla kur, królików i świnek morskich.
Opis botaniczny
Pokroj
Jednoroczna bylina, silnie rozgałęziona, osiągająca 60–120 cm, o szorstkich łodygach.
Lodyga
Cienka, wzniesiona, owłosiona, ulistniona naprzeciwlegle.
Liscie
Głęboko powcinane, pierzaste, jasnozielone, miękkie, z widocznymi żyłkami.
Kwiaty
Koszyczki złocisto-żółte, pomarańczowe, rzadziej czerwono-pomarańczowe, okazałe (5–8 cm). Środek kwiatów zawsze żółty lub ciemnożółty.
Owoce
Wąskie niełupki, czarne, z dwoma szczeciniastymi wyrostkami na końcu.
Zapach
Liście i łodygi mają lekko cytrusowy, nieco korzenny aromat, kwiaty pachną miodowo.
Cecha wyrozniajaca
Niezwykle żywa barwa kwiatów; roślina odporna na upały, długo kwitnąca.
Występowanie
Obszar
Ameryka Środkowa, Meksyk, Ameryka Południowa; szeroko rozprzestrzeniona na świecie jako roślina ozdobna i naturalizowana.
W polsce
Uprawiana jako roślina jednoroczna, nie dziczeje.
Właściwości i składniki
  • Nazwa
    Karotenoidy (luteina, beta-karoten, zeaksantyna)
    Dzialanie
    silnie antyoksydacyjne (neutralizują wolne rodniki), wspierają zdrowie wzroku, chronią siatkówkę, nadają płatkom kosmosu intensywny pomarańczowy kolor
    Sklad
    luteina, beta-karoten, zeaksantyna
  • Nazwa
    Flawonoidy
    Dzialanie
    działają przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie, wspierają naczynia krwionośne, wzmacniają odporność, obniżają ryzyko chorób serca
    Sklad
    kwercetyna, rutyna, apigenina, kemferol
  • Nazwa
    Olejek eteryczny
    Dzialanie
    aromatyzujący, łagodnie uspokajający, łagodzi stres i napięcie, poprawia nastrój
    Sklad
    limonen, geraniol, cytral, alfa-pinen
  • Nazwa
    Saponiny
    Dzialanie
    delikatnie wykrztuśne, wspierają odporność, mają działanie przeciwbakteryjne
    Sklad
    kosmosaponina, inne saponiny triterpenowe
  • Nazwa
    Kwasy fenolowe
    Dzialanie
    ochrona komórek przed stresem oksydacyjnym, łagodzenie stanów zapalnych skóry
    Sklad
    kwas chlorogenowy, kwas kawowy, kwas ferulowy
  • Nazwa
    Witaminy i sole mineralne
    Dzialanie
    wzmacniają organizm, poprawiają odporność, wpływają na zdrowie skóry i błon śluzowych
    Sklad
    witamina C, wapń, potas, magnez
Uwagi i ostrzeżenia
  • Uwaga
    Kwiaty i liście spożywać w rozsądnych ilościach. U osób wrażliwych może wywoływać lekkie reakcje skórne lub alergiczne.
    Rozwiazanie
    Nie podawać małym dzieciom i osobom z alergią na astrowate. Przed użyciem kwiatów w kuchni upewnić się, że nie były pryskane!
Uprawa
Gleba
Gleba lekka do przeciętnej, dobrze przepuszczalna, nie za bardzo żyzna – zbyt żyzna gleba osłabia kwitnienie.
Stanowisko
Stanowisko bardzo słoneczne i ciepłe; toleruje upały, suchą pogodę.
Wysiew
Wysiew nasion do gruntu po przymrozkach (maj–czerwiec) lub pod osłonami w kwietniu. Odstęp 25–40 cm.
Zbior
Kwiaty ścinać w pełni rozkwitu do celów dekoracyjnych lub kulinarnych; liście zbierać młode. Kwitnie długo, od czerwca/lipca aż do przymrozków.
Kalendarz
Siew
  • Miesiące
    marzec, kwiecień, maj
    Zalecana faza ksiezyca
    rosnący
    Typ
    ogrodniczy
    Czas dnia
    ranek
    Intensywność
    średnia
    Uwagi
    Siej płytko (0,5–1 cm), zachowując rozstaw 25–30 cm. Roślina łatwa w uprawie, szybko kiełkuje.
Przesadzanie
Miesiące
maj
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Rozsadę sadź po 15 maja. Hartuj wcześniej, wystawiając na zewnątrz stopniowo.
Kwitnienie
Miesiące
czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
obserwacyjny
Czas dnia
w ciągu dnia
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Roślina długo kwitnie, zwłaszcza przy regularnym usuwaniu przekwitłych kwiatów.
Zbior kwiatow
Miesiące
czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
zielarski
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Zbieraj świeże kwiaty w pełnym rozkwicie, najlepiej rano, po obeschnięciu rosy.
Zbior nasion
Miesiące
wrzesień, październik
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
zbiorczy
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Nasiona zbieraj z suchych niełupków, susz i przechowuj w ciemnym miejscu.
Pielenie
Miesiące
maj, czerwiec
Zalecana faza ksiezyca
bez znaczenia
Typ
techniczny
Czas dnia
dowolny
Intensywność
średnia
Uwagi
Roślina silnie rośnie, ale młode siewki mogą być zagłuszane przez chwasty – warto odchwaszczać.
Miodobranie
Miesiące
lipiec, sierpień
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
pszczelarski
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Roślina intensywnie przyciąga pszczoły i motyle; miód z tego okresu ma delikatny aromat.
Zbior ksiezycowy
Miesiące
wrzesień
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
rytualny
Czas dnia
wieczór
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Zbieraj kwiaty i nasiona podczas pełni – w tradycji andyjskiej uważane za talizman słońca.
Suszenie
Miesiące
lipiec, sierpień, wrzesień
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
zielarski
Czas dnia
po południu
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Susz kwiaty w cieniu, w przewiewnym miejscu, rozkładając je pojedynczo.
Bibliografia
Wiedza Tajemna
  • Roślina ta została uznana za inwazyjną przez Radę ds. Egzotycznych Roślin Szkodliwych południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych w 1996 roku.[4]
  • Jest szczególnie popularna w Korei i Japonii, gdzie często można ją spotkać na rozległych plantacjach wzdłuż dróg, co jest wynikiem inicjatywy koreańsko-japońskiego botanika Woo Jang-choona.[4]
  • W Brazylii prowadzone są badania nad wykorzystaniem tej rośliny ze względu na jej hamujące działanie alelopatyczne na inne chwasty, w celu opracowania naturalnych środków chwastobójczych.[4]
  • Cosmos sulphureus, kosmos, kosmos siarkowy, kosmos żółty, zwany potocznie „zwalczaczem wszy”, to gatunek roślin okrytozalążkowych endemiczny dla Ameryki Środkowej.[2]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (en): Cosmos sulphureus [en]
  2. Wikipedia (es): Cosmos sulphureus [es]
  3. Wikipedia (hu): Sárga pillangóvirág [hu]
  4. Wikipedia (pt): Cosmos sulphureus [pt]
  5. Wikipedia (ru): Космея серно-жёлтая [ru]
  6. www.activapotheke-ratingen.de [de]
  7. www.kagoshima-miraikan.jp [ja]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy