Krwawnik pospolity

Achillea millefolium | Astrowate (Asteraceae)

Wieloletnia, pospolita bylina łąkowa o charakterystycznych, pierzastych liściach przypominających tysiące małych piórek (stąd nazwa 'millefolium'). Krwawnik to roślina o niezwykłej żywotności, odporna na deptanie i suszę. W tradycji ludowej nazywany 'zielem żołnierzy', gdyż od tysiącleci towarzyszył armiom jako najskuteczniejszy środek tamujący krew i zapobiegający zakażeniom ran. Krwawnik łatwo jest poznać go po charakterystycznych kwiatach, które tworzą baldachowate koszyczki, najczęściej w kolorze białym.[2]

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Gorzki, ostry, aromatyczny, lekko słony
  • Termika: Neutralna do chłodnej (w fazie świeżej) / lekko rozgrzewająca (korzeń)
  • Wilgotność: Osuszająca
  • Żywioł: Powietrze i Ziemia

"Krwawnik jest rośliną 'równoważącą'. Potrafi poruszyć krew tam, gdzie powstały zastoje (np. zakrzepy, bolesne miesiączki), ale jednocześnie potrafi zatrzymać krew tam, gdzie ucieka ona z naczyń (rany, krwotoki). Na poziomie emocjonalnym pomaga stawiać granice i chroni przed 'wampiryzmem energetycznym'."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Pełne słońce. W cieniu rośnie słabo i zawiera znacznie mniej olejków eterycznych. Występuje na łąkach, murawach, pastwiskach (także górskich halach), przydrożach, miedzach, skarpach przy liniach kolejowych, w zaroślach i skrajach lasów oraz na siedliskach ruderalnych.[1] Występuje licznie na terenie całej Polski, w tym na pastwiskach, łąkach i nieużytkach.[2]
  • Gleba: Bardzo małe wymagania; rośnie na suchych piaskach, miedzach i ugorach. Nie lubi jedynie gleb kwaśnych i stale podmokłych.
  • Woda: Wybitnie odporny na suszę; nadmiar wody powoduje gnicie korzeni.
  • pH gleby: 6.0 - 8.0 (Preferuje gleby obojętne do zasadowych, bogate w azot).
  • Mrozoodporność: Strefa 3 (Całkowicie mrozoodporny, znosi ekstremalne warunki).
Występowanie i zasięg 🌐 z sieci
  • Szeroko rozprzestrzeniony w Europie i umiarkowanej Azji (po Himalaje na południu). Poza tym rozprzestrzeniony jako gatunek introdukowany; rośnie w południowej i południowo-wschodniej Azji, w Australii, Nowej Zelandii, w południowej Afryce, w Ameryce Południowej oraz w Ameryce Północnej.[1]
Rozpoznawanie w terenie
  • Liście są wielokrotnie pierzastosieczne, miękkie w dotyku, o zapachu przypominającym rumianek, ale bardziej ostrym.
  • Kwiatostany to baldachogrona złożone z wielu drobnych koszyczków (zwykle białych, rzadziej różowych).
  • Łodyga jest sztywna, kanciasta i gęsto ulistniona.
  • Charakterystyczny, korzenny zapach po roztarciu dowolnej części rośliny.
  • Czasem tworzy niewielkie kępy rozrastając się za pomocą pełzającego kłącza i podziemnych rozłogów. Kłącze pełzające o żółtawym kolorze, podziemne białe, zaróżowione przy węzłach.[1]
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Marchew zwyczajna (Daucus carota): Marchew ma baldachy z dużym, ciemnym punktem w środku, a jej liście pachną marchewką. Krwawnik ma baldachogrona (płaskie góry) i liście bardziej 'puchate'.

Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare): Zanim zakwitnie, liście mogą być podobne, ale wrotycz ma liście twardsze, ciemniejsze i o wiele silniejszym, kamforowym zapachu.

Surowce i Zbiory
Herba Achilleae ziele

Górne części pędów o długości do 20 cm, zbierane na początku kwitnienia. Ziele krwawnika (Millefolii herba) – całe lub rozdrobnione, wysuszone, kwitnące wierzchołki pędów o zawartości nie mniej niż 2 ml/kg olejku eterycznego oraz minimum 0,02% proazulenów w przeliczeniu na chamazulen.[1]

Działanie: Przeciwzapalne, przeciwskurczowe, pobudzające wydzielanie soków trawiennych, tamujące krwawienia wewnętrzne i zewnętrzne, antybakteryjne.
Substancje czynne:
Olejek eteryczny (bogaty w azuleny, m.in. chamazulen - o niebieskiej barwie)Achilleina (alkaloid o działaniu przeciwkrwotocznym)Flawonoidy (apigenina, luteolina)GarbnikiGoryczeSole mineralne (bardzo wysoka zawartość magnezu i manganu)Ziele krwawnika zawiera szereg substancji wykorzystywanych w leczeniu oraz pielęgnacji urody, między innymi cholinę, flawonoidy, garbniki, liczne kwasy (octowy, mrówkowy, izowalerianowy, salicylowy), glikozyd achilleinę, związki azulenowe, a także sole mineralne cynku i magnezu.[2]
Może powodować alergie skórne u osób wrażliwych na rośliny astrowate.
Zbiór: Czerwiec - Wrzesień.
Flos Achilleae kwiaty

Same koszyczki kwiatowe odcięte od łodygi. Surowcem wykorzystywanym w zielarstwie są wysuszone wierzchołki pędów ścinane w okresie kwitnienia na wysokości około 10 centymetrów nad ziemią.[2]

Działanie: Silnie przeciwzapalne i rozkurczowe. Idealne do inhalacji przy katarze i stanach zapalnych zatok.
Substancje czynne:
Najwyższe stężenie chamazulenu i flawonoidów
Zbiór: Pełnia lata.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Wewnętrznie: brak apetytu, wzdęcia, skurcze żołądka, bolesne i nieregularne miesiączki, krwawienia z przewodu pokarmowego. Zewnętrznie: przemywanie ran, owrzodzeń, uszkodzeń naskórka, stany zapalne jamy ustnej. Krwawnik pospolity jest ceniony za korzystny wpływ na cerę, zwłaszcza trądzikową oraz tłustą.[2] Zastosowanie wewnętrzne naparu z krwawnika: - niestrawność, - wzdęcia, - skurcze jelit, - wrzody żołądka, - hemoroidy, - dolegliwości miesiączkowe (ból, obfite krwawienie), - przeziębienia z łagodną gorączką, - brak apetytu.[2]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Wewnętrznie: brak apetytu, wzdęcia, skurcze żołądka, bolesne i nieregularne miesiączki, krwawienia z przewodu pokarmowego. Zewnętrznie: przemywanie ran, owrzodzeń, uszkodzeń naskórka, stany zapalne jamy ustnej.

Kuchnia

Młode liście (zbierane wiosną) dodaje się do sałatek, masła ziołowego, twarogu i past. Nadają potrawom pikantny, gorzkawy posmak. Kwiaty mogą służyć do aromatyzowania domowego piwa i likierów.

Rzemiosło

Naturalny barwnik do tkanin (daje odcienie od żółtego do oliwkowej zieleni). Historycznie liście krwawnika dodawano do tytoniu.

Kosmetyka

Wyciąg z krwawnika dodawany jest do łagodzących i regenerujących maseczek, kremów i płynów do twarzy. Bywa także składnikiem szamponów i past do zębów, ziele stosowane jest zewnętrznie do pielęgnacji włosów.[1]

Ogród

Roślina 'lekarz ogrodu' – posadzona w pobliżu innych roślin zwiększa ich odporność na choroby i poprawia aromat ziół olejkowych (np. mięty). Najłatwiej rozmnaża się przez podział bryły korzeniowej bardzo wczesną wiosną. Można też przez wysiew nasion, ale nie wszystkie odmiany powtarzają cechy organizmu rodzicielskiego.[1]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Roślina 'lekarz ogrodu' – posadzona w pobliżu innych roślin zwiększa ich odporność na choroby i poprawia aromat ziół olejkowych (np. mięty).

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

Może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych oraz leków uspokajających. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków hamujących wydzielanie kwasu żołądkowego.

Przeciwwskazania

Krwawnika nie należy stosować w okresie ciąży (może działać stymulująco na macicę) oraz podczas karmienia piersią. Może wywoływać fotouczulenie u osób o bardzo jasnej karnacji. W przypadku wystąpienia wysypki (alergia na azuleny), przerwać stosowanie.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór ziela na susz M-c: 6, 7, 8

Ścinanie pędów rano, gdy zejdzie rosa, ale zanim słońce zacznie najmocniej operować.

Księżyc przybywający (od nowiu do pełni) Słoneczna (niezbędna dla azulenów)
Zbiór młodych liści M-c: 4, 5

Młode, wiosenne listki świetnie nadają się do wiosennych sałatek oczyszczających.

Księżyc przybywający
Zbiór ziela i kwiatów M-c: 7, 8, 9

Ścinamy górne, kwitnące pędy (ok. 10 cm). Surowiec bardzo ceniony w medycynie polowej.

Pełnia
Podział kęp (rozmnażanie) M-c: 10

Wykopywanie starszych kęp i dzielenie ich na mniejsze sadzonki.

Księżyc ubywający / Korzeń
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Dynamiczny akumulator potasu, fosforu, wapnia i siarki.
  • Magnes na pożyteczne owady (przyciąga bzygi, złotooki i biedronki, które zwalczają mszyce).
  • Głęboko korzeniąca się roślina, która rozluźnia strukturę ciężkiej gleby.
  • Idealny komponent 'herbal leys' (mieszanek ziołowych na pastwiska).

Towarzysze (Gildia):

Drzewa owocowe (Jabłoń, Śliwa)

Krwawnik pod drzewami owocowymi przyciąga zapylacze i drapieżne owady chroniące owoce.

Mięta pieprzowa

Sąsiedztwo krwawnika zwiększa produkcję olejku mentolowego w mięcie.

Pokrzywa zwyczajna

Wspólnie tworzą potężny duet odżywczy dla gleby i drenaż minerałów.

Z archiwum Kwiatownika
Historia i legendy
Opis
Krwawnik od starożytności był używany jako roślina lecznicza – nazwa Achillea pochodzi od Achillesa, który według legendy opatrywał nim rany wojowników. W Europie Środkowej był rośliną domową i ogrodową, w lecznictwie ludowym stosowany na niemal wszystkie 'dolegliwości kobiece', rany, przeziębienia, a także jako warzywo w czasach głodu. Zielarki i czarownice używały krwawnika w magicznych praktykach oczyszczających, wieszano go nad wejściem do domu na ochronę.
Cechy
  • Wyjątkowo aromatyczny zapach, zwłaszcza liści
  • Bardzo szeroki zakres działania – od ran po zaburzenia miesiączkowania
  • Możliwość zbioru od wczesnego lata do jesieni
  • Wieloletnia, odporna roślina – ozdobna i użytkowa
Zastosowanie historyczne
  • Opatrywanie ran i tamowanie krwawień
  • Kąpiele z krwawnikiem na bóle reumatyczne, bóle mięśni, dolegliwości kobiece
  • Herbaty i napary na niestrawność, wzdęcia, menstruacje
  • Okłady na stłuczenia, siniaki, ukąszenia
  • Przyprawa do piwa, zup i sałatek
  • Susz jako ochrona domostw przed 'złym okiem'
Ciekawostki
  • Krwawnik nazywano 'żołnierską trawą', bo był obowiązkowy w polowych apteczkach żołnierzy
  • Dawniej do piwa i win zamiast chmielu dodawano krwawnik
  • Młode liście jadano na surowo, kwiaty służyły do barwienia tkanin na żółto
🎨 Barwienie (tkaniny, włosy)
Opis
Kwiaty krwawnika używane dawniej do barwienia tkanin na żółto, liście na zielono.
Inne zastosowania
Kosmetyki
Opis
Krwawnik stosowany w maseczkach do cery tłustej i trądzikowej, tonikach oczyszczających, kąpielach ziołowych. Łagodzi podrażnienia skóry i zmniejsza wydzielanie sebum.
Zastosowanie
Przemywanie skóry, okłady, kąpiele lecznicze.
Alkohol
Opis
Krwawnik tradycyjnie używany do aromatyzowania nalewek, likierów i piw ziołowych.
Pasza dla zwierzat
Opis
Stosowany jako dodatek do paszy i zielonki dla zwierząt gospodarskich – poprawia trawienie i kondycję.
Opis botaniczny
Pokroj
Wieloletnia bylina o wysokości 20–80 cm, wytwarzająca krótkie rozłogi, o wzniesionych, ulistnionych łodygach i charakterystycznym aromacie.
Lodyga
Sztywna, prosta, nieco kanciasta, słabo rozgałęziona w górnej części, omszona.
Liscie
Podwójnie lub potrójnie pierzastosieczne, wąskie, bardzo gęsto podzielone na liczne odcinki, szarozielone, długości do 15 cm.
Kwiaty
Drobne, białe lub różowawe koszyczki, zebrane w duże, płaskie baldachogrona na szczycie pędu; kwitnie od czerwca do września.
Zapach
Silny, korzenno-ziołowy, lekko kamforowy; po roztarciu wydziela intensywny aromat.
Cecha wyrozniajaca
Baldachogrona drobnych białych kwiatów, pierzastosieczne liście, intensywny zapach.
Występowanie
Obszar
Cała Europa, znaczna część Azji, Ameryka Północna; roślina szeroko rozpowszechniona na półkuli północnej.
W polsce
Bardzo pospolity na całym obszarze kraju: łąki, pastwiska, skraje pól i lasów, rowy, przydroża, nasypy kolejowe, nieużytki.
Właściwości i składniki
  • Nazwa
    Olejek eteryczny
    Dzialanie
    przeciwzapalny, przeciwbakteryjny, rozkurczowy, wspomagający gojenie, hemostatyczny
    Sklad
    azulen, kamfora, cineol, borneol, pinen, limonen, tujon
    Ciekawostka
    Olejek eteryczny z krwawnika często ma niebieskie zabarwienie (od azulenu).
  • Nazwa
    Flawonoidy
    Dzialanie
    antyoksydacyjne, uspokajające, przeciwalergiczne, wzmacniające naczynia krwionośne
    Sklad
    apigenina, luteolina, rutyna, kwercetyna
  • Nazwa
    Garbniki
    Dzialanie
    ściągające, przyspieszające gojenie, łagodzące biegunkę
  • Nazwa
    Gorycze
    Dzialanie
    pobudzają trawienie, stymulują wydzielanie żółci i soków trawiennych
  • Nazwa
    Achilleina
    Dzialanie
    przeciwkrwotoczna, wzmacniająca naczynia, przyspieszająca gojenie ran
  • Nazwa
    Saponiny, fitosterole, kwasy organiczne
    Dzialanie
    ogólnie wzmacniające, wspomagające układ odpornościowy
  • Nazwa
    Witamina C, sole mineralne
    Dzialanie
    wzmacniające odporność, remineralizujące
Uwagi i ostrzeżenia
  • Uwaga
    Możliwe reakcje alergiczne – zwłaszcza u osób uczulonych na inne rośliny astrowate (np. rumianek, arnikę).
    Rozwiazanie
    W razie wysypki, świądu lub innych objawów uczulenia – przerwać stosowanie.
  • Uwaga
    Nie stosować u kobiet w ciąży bez konsultacji lekarskiej (możliwe działanie rozkurczowe).
  • Uwaga
    Długotrwałe stosowanie dużych ilości może powodować bóle głowy i nudności.
Uprawa
Gleba
Przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna, piaszczysta lub gliniasta, o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym.
Stanowisko
Słoneczne lub lekki półcień; krwawnik jest bardzo odporny na suszę.
Wysiew
Wysiew w kwietniu lub na początku maja bezpośrednio do gruntu, rzadziej przez podział kęp na wiosnę lub jesienią.
Zbior
Kwitnące ziele zbiera się od czerwca do sierpnia, najlepiej w słoneczny, suchy dzień – ścina się górne 15–20 cm rośliny.
Kalendarz
Siew
Miesiące
marzec, kwiecień
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Siew powierzchniowy po przymrozkach. Utrzymywać wilgoć do wschodów.
Kwitnienie
Miesiące
maj, czerwiec, lipiec, sierpień
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
obserwacyjny
Czas dnia
dowolny
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Obfite kwitnienie od czerwca, wspiera owady zapylające.
Zbior kwiatow
Miesiące
czerwiec, lipiec
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
zielarski
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Zbieraj w pełni rozwinięte baldachy – susz w cieniu.
Zbior nasion
Miesiące
wrzesień, październik
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
zbiorczy
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Zbieraj suche baldachy do toreb papierowych i wysusz nasiona.
Pielenie
Miesiące
maj, czerwiec, lipiec
Zalecana faza ksiezyca
bez znaczenia
Typ
techniczny
Czas dnia
dowolny
Intensywność
średnia
Uwagi
Zalecane odchwaszczanie ręczne lub ściółkowanie.
Przesadzanie
Miesiące
kwiecień, październik
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Dzielenie kęp co 3–4 lata zwiększa wigorość rośliny.
Miodobranie
Miesiące
lipiec
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
pszczelarski
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Kwiaty krwawnika są źródłem nektaru – pszczoły chętnie odwiedzają w okresie letnim.
Zbior ksiezyc
Miesiące
wrzesień
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
rytualny
Czas dnia
wieczór
Intensywność
symboliczna
Uwagi
W tradycji ludowej zbiór w czasie opadającego księżyca wzmaga właściwości ochronne rośliny.
Zbior deszcz
Miesiące
październik
Zalecana faza ksiezyca
bez znaczenia
Typ
techniczny
Czas dnia
dowolny
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Zbieranie wody deszczowej do podlewania kęp w okresach suszy jesiennej.
Bibliografia
  1. https://magicznyogrod.pl/krwawnik-pospolity-historia-i-zastosowanie.html
  2. https://kalendarzrolnikow.pl/11347/krwawnik-pospolity-wlasciwosci-i-zastosowanie
  3. https://kulinaria.pl/barwniki-roslinne/
  4. https://kosmetologia.com.pl/krwawnik-w-kosmetyce/
  5. https://tradycjeeuropy.pl/krwawnik-w-alkoholu/
  6. https://www.farmer.pl/zwierzeta/zywienie/ziola-dla-zwierzat-gospodarskich,79271.html
  7. https://www.ekologia.pl/wiedza/rosliny/ziola/krwawnik-pospolity
  8. https://www.gospodarz.pl/encyklopedia-roslin/ziola/krwawnik-pospolity.html
  9. https://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Achillea_millefolium.htm
  10. https://pl.wikipedia.org/wiki/Krwawnik_pospolity
  11. https://rozanski.li/2201/krwawnik-pospolity-achillea-millefolium-l-skad-chemiczny-i-zastosowanie-lecznicze/
  12. https://www.herbapol.poznan.pl/pl/encyklopedia-ziol/krwawnik-pospolity
  13. https://www.ziololecznictwo.info/krwawnik-pospolity/
  14. https://www.swiatkwiatow.pl/poradnik-ogrodniczy/krwawnik-pospolity-wlasciwosci-lecznicze-id260.html
  15. https://www.medonet.pl/zdrowie,krwawnik-pospolity-wartosci-odzywcze,artykul,1729866.html
  16. https://www.medonet.pl/zdrowie,alergia-na-krwawnik,artykul,1729866.html
  17. https://www.mamazdrowie.pl/krwawnik-dla-kobiet-w-ciazy/
  18. https://www.zioladookola.pl/przedawkowanie-krwawnika/
  19. https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Achillea+millefolium
  20. https://www.rhs.org.uk/plants/achillea
  21. https://www.almanac.com/plant/yarrow
  22. https://www.growveg.com/guides/grow-yarrow-achillea-millefolium/
  23. https://www.gardeningknowhow.com/edible/herbs/yarrow/yarrow-growing.htm
  24. https://www.honey.com/blogs/honey/2015/06/22/yarrow-honey
  25. https://www.thespruce.com/moon-phase-gardening-5219263
  26. https://en.wikipedia.org/wiki/Rainwater_harvesting
Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • W medycynie chińskiej łodygi krwawnika służyły do wróżenia z księgi I-Ching ze względu na ich sztywność i trwałość.
  • Destylat z krwawnika (olejek) ma intensywnie niebieski kolor dzięki chamazulenowi – tej samej substancji, która nadaje moc rumiankowi.
  • Nazwa 'krwawnik' w wielu językach (np. niem. Schafgarbe) odnosi się do tego, że owce chętnie go zjadają, gdy czują się chore.
  • Stare przysłowie mówiło, że krwawnik 'wszystko co pęknięte, zrasta' – odnosząc się zarówno do ran, jak i do pękniętego serca.
  • O leczniczym działaniu krwawnika pomocnego w leczeniu hemoroidów wspominał już Hipokrates, Dioskurydes natomiast zalecał go w walce z chorobą wrzodową.[1]
  • Nazwy ludowe: tysiąclist (podlaskie), złocień krwawnik (lubelskie), żeniszek krwawnik (świętokrzyskie); kiedyś także rzywnik.[1]
  • Krwawnik pospolity (Achillea millefolium) to roślina z rodziny astrowatych, która ma wiele nazw ludowych, m.in. złocień krwawnik, tysiąclist czy żeniszek krwawnik.[2]
  • Młode liście stosowane są do aromatyzowania sałatek i herbat, do zaparzania herbat stosowane były też kwiatostany. Liście stosowane były także w Szwecji jako zamiennik chmielu przy wyrobie piwa.[1]
  • Drobno posiekane młode liście krwawnika, podobnie jak pokrzywy i mniszka lekarskiego, tradycyjnie są używane w hodowli kur jako składnik domowej roboty karmy dla młodych kurcząt.[1]
  • Roślina była wykorzystywana też jako konserwant – w Niemczech owoce w tej roli były dodawane do beczek z winem, a Klamatowie wkładali ziele do ryb, by zabezpieczyć je przed zepsuciem.[1]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (pl): Krwawnik pospolity [pl]
  2. stronazdrowia.pl [pl-PL]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy