Marzanna barwierska

Rubia tinctorum | Marzanowate (Rubiaceae)

Bylina o płożących się, szorstkich, kanciastych łodygach, osiągających do 1 metra długości. Jest to roślina o potężnym znaczeniu historycznym – jej kłącza to pierwotne źródło alizaryny, jednego z najtrwalszych i najbardziej pożądanych naturalnych barwników czerwonych w Europie. Uprawiana od starożytności, stanowiła podstawę farbiarstwa aż do wynalezienia barwników syntetycznych. W tradycji ludowej czerwień marzanny miała moc apotropeiczną (ochronną), strzegącą przed złymi urokami, co silnie wiąże się z wiosennymi rytuałami i symboliką odrodzenia.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Gorzki, lekko cierpki i ziemisty
  • Termika: Ciepła
  • Wilgotność: Osuszająca
  • Żywioł: Ogień i Ziemia

"Energia marzanny jest poruszająca i silnie aktywująca. Jako surowiec 'krwisty', tradycyjnie przypisywano jej zdolność rozbijania zastojów energetycznych i pobudzania przepływów, szczególnie w obrębie miednicy i nerek. Wzmacnia witalność i uziemia."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Słoneczne, ciepłe i osłonięte od wiatru.
  • Gleba: Marszanna barwiersska (Rubia tinctorum) preferuje gleby gliniaste o stałym poziomie wilgotności oraz koryta potoków.[3] Głęboko uprawiona, próchniczna, przepuszczalna.
  • Woda: Umiarkowane zapotrzebowanie. Źle znosi wysoki poziom wód gruntowych i zimowe zastoiska wodne, które powodują gnicie kłączy.
  • pH gleby: 6.5 - 7.5 (wymaga gleb zasobnych w wapń, lekko zasadowych).
  • Mrozoodporność: Wysoka (strefa 5). Bez problemu zimuje w polskim klimacie pod warunkiem odpowiedniego drenażu.
Rozpoznawanie w terenie
  • Marszanna barwiersska (Rubia tinctorum) ma łodygę z drobnymi, haczykowatymi kolcami, czepiającą się podpór, liście ułożone w okółkach (po 4-6) wokół łodygi, kłączę barwiącą dłonie na pomarańczowo-czerwono przy przełamaniu oraz drobne, żółtozielone kwiaty i ciemne, jagodokształtne owoce.[1][2]
  • Brzegi blaszki liściowej oraz nerw główny marzany są pokryte ostrymi, haczykowatymi włoskami skierowanymi do tyłu.[1]
Surowce i Zbiory
korzeń

Podziemne kłącza o intensywnym czerwonym kolorze.

Działanie: Marszanna barwiersska (Rubia tinctorum) zawiera korzeń, który wykazuje działanie silnie barwiące, moczopędne oraz rozpuszczające złogi. W przeszłości korzeń był stosowany w tradycyjnym ziołolecznctwie przy schorzeniach dróg moczowych, kamicy nerkowej, dnie moczanowej, krzywicy oraz w stanach anemicznych.[2]
Substancje czynne:
Marszanna barwiersska (Rubia tinctorum) zawiera korzeń bogate w kwas rubichlorowy, kwas cytrynowy, garbniki, pektyny, białka oraz niewielkie ilości tłustego oleju.[2]
Marszanna barwiersska (Rubia tinctorum) zawiera składniki, które mogą być toksyczne i powodować kontaktowe zapalenie skóry. Z tego powodu niemiecki Federalny Urząd Zdrowia cofnął w marcu 1993 roku zezwolenia na obrót produktami leczniczymi zawierającymi korzeń tej rośliny.[2] U osób mających kontakt z marzanną odnotowano przypadki wystąpienia kontaktowego zapalenia skóry.[4]
Kłącze 🌐 z sieci
  • kłącze Surowiec zielarski stanowią kłącza pozyskiwane z roślin dwu- lub trzyletnich. Zbiór przeprowadza się jesienią, a suszenie powinno odbywać się w możliwie niskiej temperaturze.[1]
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Leczenie kamicy nerkowej i dróg moczowych. O roślinie pisali już Pliniusz Starszy i Dioskurydes, w których czasach wykorzystywano ją w lecznictwie jako środek przeciwko żółtaczce.[1]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Leczenie kamicy nerkowej i dróg moczowych.

Kuchnia

Historyczny barwnik spożywczy.

Rzemiosło

Z kłączy marzanny otrzymuje się barwnik alizaryn, który był używany do barwienia tkanin na czerwono, brązowo i fioletowo.[1] Współcześnie barwnik pozyskiwany z kłączy znajduje zastosowanie przy produkcji farb akwarelowych, olejnych oraz graficznych.[1] Świeże kłącze w środku jest żółte, a charakterystyczny czerwony barwnik rozwija się dopiero w procesie suszenia.[2] Tradycyjnie barwnik utrwalano na tkaninach za pomocą zaprawy, najczęściej ałunu.[3]

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

['Może wchodzić w interakcje z lekami moczopędnymi oraz rozrzedzającymi krew.', 'Barwniki mogą czasowo maskować wyniki badań laboratoryjnych moczu.']

Przeciwwskazania

Podczas kuracji preparatami z marzanny barwierskiej jako skutek uboczny może pojawić się różowe zabarwienie potu i moczu.[1]

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Roślina barwierska - źródło trwałej czerwieni
  • Dynamiczny akumulator minerałów
  • Roślina okrywowa w uprawach ekologicznych

Towarzysze (Gildia):

Krwawnik

Wsparcie gospodarki wapniowej.

Cykoria

Sąsiedztwo strukturalne.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • Marzanna była znana jako źródło barwnika już starożytnym Egipcjanom, Fenicjanom i Żydom.[1]
  • Nazwa naukowa rodzaju Rubia pochodzi od rzymskiego określenia oznaczającego czerwień, co nadano ze względu na czerwony barwnik zawarty w korzeniach.[2]
  • Według badacza roślin biblijnych M. Zohary'ego, hebrajska nazwa marzany barwierskiej jest zawarta w niektórych męskich imionach występujących na kartach Biblii.[1]
  • Zjadana przez zwierzęta hodowlane, na przykład owce, marzanna powoduje zabarwienie ich kości i mleka na różowy kolor.
  • Słynne czerwone mundury brytyjskich żołnierzy, tak zwane 'Redcoats', były historycznie barwione właśnie korzeniem marzanny.
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (pl): Marzana barwierska [pl]
  2. Wikipedia (de): Färberkrapp [de]
  3. Wikipedia (en): Rubia tinctorum [en]
  4. www.webmd.com [en]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy