Mlecz zwyczajny

Sonchus oleraceus | Astrowate (Asteraceae)

Roślina jednoroczna o miękkich, kruchych, pusto dętych i gładkich łodygach. Liście są pierzastodzielne, ale zdecydowanie cieńsze i delikatniejsze niż u mlecza polnego. Wydziela biały sok mleczny. Nazwa gatunkowa 'oleraceus' wskazuje na jej dawne zastosowanie jako cennego warzywa ogrodowego. Wytwarza małe, bladożółte koszyczki kwiatowe zebrane w podbaldachy.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Lekko gorzki, orzeźwiający
  • Termika: Zimna
  • Wilgotność: Nawilżająca
  • Żywioł: Woda

"Chłodzi i łagodzi stany zapalne układu pokarmowego. Znacznie delikatniejszy w działaniu niż mniszek. Nawilża błony śluzowe żołądka."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Słoneczne do półcienia.
  • Gleba: Zasobna, próchnicza, pulchna (typowa ziemia ogrodowa). W Polsce gatunek ten występuje na siedliskach ruderalnych i segetalnych, rosnąc na wysypiskach, przy drogach, nieużytkach i zrębach. Preferuje gleby wilgotne, piaszczyste lub gliniaste oraz bogate w azot, stanowiąc chwast w uprawach roślin okopowych, zbóż, kukurydzy i roślin strączkowych.[1]
  • Woda: Przeciętna wilgotność, źle znosi długotrwałe susze.
  • pH gleby: 6.0 - 8.0 (Tolerancyjny, preferuje obojętne).
  • Mrozoodporność: Brak (roślina jednoroczna).
Występowanie i zasięg 🌐 z sieci
  • Pierwotnie gatunek ten był zachodnio-śródziemnomorsko-atlantyckim i występował nad brzegami mórz, a obecnie jest powszechnym na świecie gatunkiem kosmopolitycznym występującym poza Antarktydą.[1]
  • W Europie oraz w Polsce mlecz zwyczajny ma status archeofita, a w Polsce jest bardzo pospolity w całym kraju i w górach sięga tak wysoko jak uprawy.[1]
  • W Polsce roślina ta jest chwastem upraw okopowych, zbóż, kukurydzy i roślin strączkowych oraz rośnie na siedliskach ruderalnych i segetalnych, takich jak wysypiska, pobocza dróg, nieużytki i zręby.[1]
  • Pierwotny obszar występowania tego gatunku obejmował Afrykę Północną, Makaronezję, Europę oraz znaczną część Azji. Jako gatunek zawleczony i kosmopolityczny rośnie obecnie poza Antarktydą na wszystkich kontynentach oraz licznych wyspach.[1]
  • W Europie i w Polsce roślina ta ma status archeofita, przy czym w Polsce najstarsze znaleziska pochodzą ze średniowiecza. Obecnie gatunek jest bardzo pospolity w całym kraju, a w górach dociera tak wysoko, jak uprawy.[1]
  • Rodzaj pochodzący z Europy i Zachodniej Azji, rozprzestrzeniony po całym świecie jako roślina kosmopolityczna.[3]
  • Mlecz zwyczajny pochodzi z Europy i Zatoki Azji Zachodniej, a następnie rozprzestrzenił się na cały świat. Rośnie w wysokościach od 170 do 3 200 metrów i preferuje siedliska pod drzewami, na stokach, na polach, w otwartych przestrzeniach, w dolinach i w pobliżu wód.[5]
  • Mlecz zwyczajny rośnie w różnych miejscach, w tym w lasach, na stokach, w polach i w pobliżu wód.[5]
  • kwiaty Okres kwitnienia przypada od wiosny do jesieni, a w cieplejszych regionach roślina kwitnie przez cały rok.[4]
Rozpoznawanie w terenie
  • Łodyga ulistniona, rozgałęziona, pusta w środku, naga (bez włosków na szypułkach).
  • Obecny biały sok mleczny.
  • Górne liście obejmują łodygę ostro zakończonymi uszkami (kształt grotu strzały).
  • Liście są miękkie i matowe, w dotyku delikatniejsze od mlecza polnego.
  • Roślina ma wypukłe, kręcone liście pierzaste i gęste, mały kwiat w podbaldachu, jasnozielone. Kwiaty są hermaphrodityczne i przyciągają pszczoły oraz muchy.[3]
  • Występuje odmiana o białych kwiatach języczkowatych, znana jako usujironogeshi.[4]
  • Mlecz zwyczajny jest rośliną dwuletnią (biennalną).[4]
  • Łodyga jest gruba, osiąga wysokość od 50 do 100 cm, jest miękka i pusta w środku.[4]
  • Łodyga rośliny jest pusta, osiąga wysokość od 30 do 100 centymetrów. Roślina preferuje nasłonecznione stanowiska i nie wymaga specjalnych warunków glebowych.[5]
  • Roślina posiada głęboko sięgający system korzeniowy, wnikający na ponad metr w głąb ziemi.[2]
  • Jasnożółte kwiaty tej rośliny są zebrane w nieliczne koszyczki, które wyrastają na krótkich szypułkach. Wszystkie występujące w koszyczku kwiaty to obupłciowe kwiaty języczkowe o barwie od jasnożółtej do brunatnożółtej.[1]
  • Koszyczki kwiatowe posiadają wyłącznie kwiaty języczkowe, które mogą być intensywnie żółte, żółtawobiałe lub czysto białe.[2]
  • Przy wilgotnej pogodzie zewnętrzne kwiaty koszyczka wyginają się nad kwiatami wewnętrznymi.[2]
  • Żółte kwiatostany przypominają pomniejszone kwiaty mniszka lekarskiego i składają się wyłącznie z kwiatów języczkowatych.[4]
  • Kwiaty tworzą żółte główki o średnicy około 2 cm, składają się wyłącznie z kwiatów języczkowych, których płatki mają po pięć ząbków na końcu.[4]
  • Dolne liście wyrastają na szeroko oskrzydlonym ogonku i są pierzastodzielne, posiadając strzałkowatą nasadę oraz trójkątny odcinek szczytowy. Górne liście są z kolei siedzące, przeważnie niepodzielone, a ich blaszki mają delikatnie, kolczasto ząbkowane brzegi.[1]
  • Liście łodygowe są miękkie, niebieskozielone, o pierzastosiecznej budowie z wcięciami i miękko owłosionymi brzegami.[2]
  • Mimo że nazwa w języku japońskim zawiera człon nawiązujący do maku, roślina ta nie jest z nim spokrewniona, a podobne są jedynie ich liście.[4]
  • Liście mają brzegi z nieregularnymi, kolczastymi ząbkami, jednak są one miękkie i nie kłują przy dotknięciu.[4]
  • Nasada liścia obejmuje łodygę, a jej oba końce tworzą wystające, ostre trójkątne klapy.[4]
  • Owocem jest spłaszczona niełupka z poprzecznie zmarszczonymi żeberkami i białym puchem kielichowym z nierozgałęzionych włosków. Pojedyncza roślina wytwarza zazwyczaj do 4700 nasion, choć w skrajnych przypadkach liczba ta może sięgnąć 100 000.[1]
  • Owocem jest spłaszczona niełupka z 1-5 poprzecznie zmarszczonymi żeberkami, wyposażona w biały puch kielichowy składający się z nierozgałęzionych włosków.[1]
  • Owoce to eliptyczne achene o długości 3 mm, z wyraźnymi żyłkami i poprzecznymi fałdami, bez dziobu, a ich jedną stroną pokrywają liczne białe kosmyki.[4]
  • Łodyga mlecza zwyczajnego osiąga wysokość do 1,2 m, jest wzniesiona, pusta w środku, o powierzchni kreskowanej, zielonej i miejscami fioletowo nabiegłej.[1]
  • Łodyga mleczu zwyczajnego osiąga wysokość do 1,2 metra i w dolnej części jest naga, natomiast w górnej gruczołowato owłosiona. Wewnątrz jest pusta, a na jej kreskowanej powierzchni występują zielone i miejscami fioletowo nabiegłe fragmenty.[1]
Surowce i Zbiory
Folium Sonchi oleracei liscie

Miękkie, cienkie liście, ząbkowane na brzegach. Młode liście można spożywać surowe lub gotowane; starsze liście można parzyć, by usunąć gorycz.[3]

Działanie: Lekko przeczyszczające, silnie odżywcze, remineralizujące. Młode liście mlecza zwyczajnego były dawniej zjadane zarówno na surowo, jak i po przeróbce.[1] Liście mlecza zwyczajnego są spożywane jako jedno z potraw w kuchni chińskiej, gdzie nazywane są kŭcài.[3] W nowozelandzkiej tradycji mlecz zwyczajny był stosowany jako zioło medyczne, podobnie jak rodzime pūhā.[3] Liście mlecza zwyczajnego są używane w medycynie ludowej jako środek przeczyszczający.[3] Plemiona indiańskie, takie jak Houma, stosowały napar z mlecza zwyczajnego jako środek przerywający ciążę.[3]
Substancje czynne:
WapńŻelazoWitamina A i CZwiązki śluzoweRoślina zawiera śladowe ilości alkaloidów, które w przypadku spożycia mogą działać na ośrodkowy układ nerwowy.[1]
Brak. Mlecz zwyczajny bywa mył z mniszkiem lekarskim, jednak mniszek jest zazwyczaj znacznie niższy w stanie dojrzałym, ma nieregularnie klapowane liście bez charakterystycznego dla mlecza zwyczajnego grotowatego czubka liścia oraz pojedyncze kwiaty na łodydze zamiast ich klastrów.[6]
Zbiór: Kwiecień - Czerwiec.
Sok sok 🌐 z sieci

Po przecięciu łodygi lub liści pojawia się biały, mleczny sok.[4]

Działanie: Grecka medycyna ludowa tradycyjnie stosowała sok z tej rośliny jako odtrutkę przy ukąszeniach skorpionów.[2] Plemię Pima wykorzystywało gumę z mlecza zwyczajnego jako środek zwalczający uzależnienie od opium oraz jako środek przeczyszczający.[3] Po nacięciu łodygi lub liści roślina wydziela biały sok mleczny.[4]
Substancje czynne:
Ziele ziele 🌐 z sieci

Działanie: W tradycji plemienia Houma roślinę podawano dzieciom w okresie ząbkowania oraz stosowano jako środek antybiegowy.[3]
Substancje czynne:
Zbiór: Młode siewki, młode liście oraz miękkie wierzchołki łodyg nadają się do spożycia przez cały rok, jednak najlepszy czas na ich zbieranie to okres od lutego do kwietnia, zanim wyrosną łodygi.[4] Aby uniknąć goryczy starszych roślin, zbiory przeprowadza się od lutego do kwietnia, zanim zaczną wyrastać pędzone łodygi.[4]
Korzeń korzeń 🌐 z sieci

Działanie: Jadalne są także gotowane korzenie tej rośliny.[1] Gotowane korzenie mlecza zwyczajnego są jadalne i mają gorzki smak.[1] Gotowane korzenie mlecza zwyczajnego są jadalne i mogą służyć jako zamiennik kawy.[3]
Substancje czynne:
Kwiaty kwiaty 🌐 z sieci

Działanie: Kwiaty mlecza zwyczajnego są używane w medycynie ludowej jako środek przerywający ciążę.[3]
Substancje czynne:
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Tradycyjnie stosowany w dolegliwościach trawiennych jako łagodne zioło regulujące perystaltykę jelit.

Kuchnia

Doskonałe, tradycyjne dzikie warzywo liściowe. Włosi nazywają je 'cicoria selvatica'. Idealne do sałatek, pesto lub jako nadzienie do tart.

Rzemiosło

Brak.

Ogród

Częsty gość w przydomowych ogródkach; zjadany chętnie przez drób (stąd potoczna nazwa 'kaczy mlecz'). Roślina jest jednoroczna i kwitnie w okresie od czerwca do września. Jej kwiaty są przedprątne i zapylane przez muchówki.[1]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Częsty gość w przydomowych ogródkach; zjadany chętnie przez drób (stąd potoczna nazwa 'kaczy mlecz').

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

['Brak.']

Przeciwwskazania

Brak szczególnych ostrzeżeń. Spożycie mlecza zwyczajnego w większych ilościach może być trujące.[1] Na zawarte w roślinie alkaloidy wrażliwe są owce, a w mniejszym stopniu także bydło.[1] Z powodu szybkiego wzrostu, obfitości nasion i szerokiego rozprzestrzeniania się roślina uznawana jest za gatunek inwazyjny, szczególnie problematyczny na terenach rolniczych w Australii.[3] Mlecz zwyczajny jest rośliną bezpieczną do nauki zbierania, a w obrębie rodzaju Sonchus nie występują gatunki trujące.[6]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Brak szczególnych ostrzeżeń.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór kulinarny M-c: 5, 6

Zbiór górnych, miękkich pędów przed rozwinięciem kwiatów.

Pierwsza kwadra Słonecznie
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Zielony nawóz bogaty w wapń i biomasę.
  • Pokarm dla kur i królików.

Towarzysze (Gildia):

Grządki warzywne

Wypełnia puste luki między warzywami, chroniąc glebę przed wysychaniem.

Z archiwum Kwiatownika
Historia i legendy
Opis
Mniszek lekarski znany jest jako mlecz zwyczajny i od wieków był wykorzystywany w zielarstwie, kuchni i domowej kosmetyce. Przed wiekami liście jadano wiosną jako jeden z pierwszych pokarmów po zimie, a kwiaty i korzenie stosowano jako lekarstwo na wątrobę, żołądek i skórę.
Cechy
  • Silne właściwości oczyszczające, wspierające wątrobę i nerki
  • Sok mleczny dawniej używany do usuwania brodawek i odcisków
  • Liście – bogate w witaminy i sole mineralne, doskonałe do sałatek
  • Korzeń – naturalny prebiotyk, wykorzystywany do produkcji kawy zbożowej
Zastosowanie historyczne
  • Napar z liści i korzenia na wzmocnienie, żółtaczkę i oczyszczenie krwi
  • Syrop z kwiatów na przeziębienia i kaszel
  • Kawa z korzenia mniszka jako bezkofeinowy zamiennik
  • Sałatki i zupy z młodych liści na wiosenne osłabienie
Ciekawostki
  • W średniowieczu mniszek był używany jako składnik eliksirów długowieczności.
  • W niektórych regionach Europy mniszek był rośliną 'szczęścia' – zdmuchnięcie wszystkich piórków z dmuchawca miało zapewnić spełnienie życzenia.
  • Z kwiatów mniszka robi się tzw. 'miód mniszkowy' – słodki, żółty syrop bez pszczół.
  • Młode liście i pąki były tradycyjnie jadane przez pasterzy i dzieci jako kwaśny, wiosenny przysmak.
Ciekawostki kulturowe
  • W tradycji słowiańskiej mniszek symbolizował słońce, odrodzenie i siłę.
  • Zrywanie pierwszych kwiatów mniszka i wręczanie dziewczynie było wiosennym zwyczajem na wsi.
  • W Rumunii dzieci robią z kwiatów korony na głowę na Zielone Świątki.
  • Na Podlasiu młode liście mniszka traktowano jako źródło żelaza i witamin dla rekonwalescentów.
  • W polskiej tradycji zdmuchiwanie dmuchawców to gra w spełnianie życzeń.
  • Kwiaty mniszka dawniej barwiły masło na żółto w czasie postu.
🎨 Barwienie (tkaniny, włosy)
Opis
Płatki kwiatów mniszka nadają jasnożółty barwnik do tkanin i pisanek.
Inne zastosowania
Kosmetyki
Opis
Sok z łodyg i korzeni mniszka stosowany jest w domowych tonikach do cery tłustej i trądzikowej, w maściach na brodawki oraz jako składnik płukanek do włosów wzmacniających.
Zastosowanie
Toniki, maści, płukanki.
Pasza dla zwierzat
Opis
Liście i kwiaty są chętnie zjadane przez króliki, świnki morskie, kury, a korzenie przez dziki i jelenie.
Opis botaniczny
Pokroj
Bylina o wysokości 10–40 cm, tworząca rozety liściowe.
Liscie
Liście podłużne, głęboko wcinane, ząbkowane, wyrastające z przyziemnej rozety.
Lodyga
Bezlistna, pusta w środku, z białym mlecznym sokiem.
Kwiaty
Jaskrawożółte, języczkowe, zebrane w koszyczek na szczycie łodygi, otwierają się tylko przy słonecznej pogodzie.
Owoce
Niełupki z charakterystycznym puchem lotnym ('dmuchawiec').
Korzeń
Palowy, gruby, mięsisty, żółtawy, mleczny sok.
Cecha wyrozniajaca
Obfitość żółtych kwiatów wiosną, mleczny sok, charakterystyczne dmuchawce.
Występowanie
Obszar
Europa, Azja, Ameryka Północna, Australia; pospolity na całym świecie.
W polsce
Bardzo pospolity na łąkach, pastwiskach, polanach, przy drogach i w ogrodach.
Właściwości i składniki
Uwagi i ostrzeżenia
  • Uwaga
    Zawiera kwas szczawiowy – nie polecany w nadmiarze osobom z kamicą nerkową, dzieciom do 3 lat i kobietom w ciąży.
    Rozwiazanie
    Spożywać z umiarem, szczególnie surowe liście, stosować zróżnicowaną dietę.
  • Uwaga
    Nie zbierać z miejsc zanieczyszczonych – pobocza dróg, miejsca pryskane, tereny miejskie.
    Rozwiazanie
    Zbierać wyłącznie z czystych, ekologicznych łąk.
Uprawa
Gleba
Gleba żyzna, przepuszczalna, wilgotna do umiarkowanie suchej, o odczynie lekko zasadowym lub obojętnym.
Stanowisko
Stanowisko słoneczne lub półcieniste, roślina bardzo odporna na warunki glebowe i klimatyczne.
Wysiew
Nasiona wysiewa się wiosną lub jesienią bezpośrednio do gruntu. Roślina rozmnaża się też przez rozłogi.
Zbior
Liście i młode pąki – kwiecień–maj, kwiaty – pełnia kwitnienia (kwiecień–czerwiec), korzenie – wczesna wiosna lub jesień, kiedy są najbardziej soczyste.
Kalendarz
Siew
Miesiące
marzec, kwiecień
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Wysiewaj wprost do gruntu. Nasiona kiełkują najlepiej w wilgotnej glebie i pełnym świetle.
Kwitnienie
Miesiące
maj, czerwiec
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
obserwacyjny
Czas dnia
w ciągu dnia
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Kwiaty otwierają się przy słonecznej pogodzie, stanowią cenne źródło pyłku dla pszczół.
Zbior kwiatow
Miesiące
maj, czerwiec
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
zielarski
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Zbieraj kwiaty w pełni rozwinięte, suche, najlepiej wczesnym rankiem. Unikaj zbioru po deszczu.
Zbior nasion
Miesiące
wrzesień, październik
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
zbiorczy
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Zbieraj tylko dojrzałe, białe dmuchawce, najlepiej w suchy dzień bez wiatru.
Pielenie
Miesiące
maj, lipiec
Zalecana faza ksiezyca
bez znaczenia
Typ
techniczny
Czas dnia
dowolny
Intensywność
średnia
Uwagi
Mniszek łatwo się rozsiewa. W ogrodach użytkowych może być traktowany jako chwast.
Przesadzanie
Miesiące
kwiecień, październik
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Roślinę najlepiej przesadzać z dużą bryłą korzeniową – nie lubi naruszania systemu korzeniowego.
Miodobranie
Miesiące
maj
Zalecana faza ksiezyca
bez znaczenia
Typ
pszczelarski
Czas dnia
w ciągu dnia
Intensywność
średnia
Uwagi
Mniszek to jeden z najważniejszych pożytków wiosennych dla pszczół. Miód mniszkowy ma jasnożółty kolor i intensywny aromat.
Zbior ksiezyc
Miesiące
maj
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
rytualny
Czas dnia
wieczór
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Zgodnie z tradycją – zbierany w pełni miał silniejsze działanie oczyszczające i ochronne.
Zbior deszcz
Miesiące
październik
Zalecana faza ksiezyca
bez znaczenia
Typ
techniczny
Czas dnia
dowolny
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Zbieraj deszczówkę do podlewania – mniszek lepiej reaguje na wodę naturalną niż chlorowaną.
Bibliografia
Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • Uznawana za jedno z najsmaczniejszych dzikich warzyw liściowych w strefie umiarkowanej.
  • Pliniusz Starszy pisał w starożytności, że grecki heros Tezeusz zjadł pokaźne danie z mlecza zwyczajnego przed walką z Minotaurem, aby nabrać sił i oczyścić umysł.
  • W średniowieczu roślina ta była uprawiana jako roślina warzywna w Europie Środkowej.[2]
  • Niektóre plemiona indiańskie, w tym Houma, tradycyjnie stosowały napar z tej rośliny jako środek przerywający ciążę, aby opóźnić menstruację.[3]
  • Nazwa angielska 'sow thistle' (mlecz warzywny/swinarski) odnosi się do jego atrakcyjności dla świń oraz podobieństwa liści do młodych roślin z rodzaju oset.[3]
  • W Japonii mlecz jest uznawany za roślinę wprowadzoną w prehistorii, czyli za roślinę naturalizowaną w czasach przedhistorycznych.[4]
  • Nazwa rodzaju Sonchus wywodzi się ze starożytnej greccy słowa oznaczającego pustkę i odnosi się do pustych w środku łodyg rośliny.[6]
  • W niektórych medycynach ludowych mlecz uznawany jest za środek mlekopędny – wierzono, że podawany maciorom zwiększa produkcję mleka, czemu zresztą zawdzięcza swoją angielską nazwę (sow thistle).[6]
  • Zarówno liście, jak i gotowane korzenie mlecza zwyczajnego były spożywane przez niektóre plemiona Indian Ameryki Północnej, takie jak Pima.[1]
  • Na Nowej Zelandii Maorysiowie przyswoili sobie mlecza zwyczajnego, oceniając jego smak i zborność z rodzimym pūhā (S. kirkii), i nazwali go rauriki.[3]
  • Nazwa ludowa 'hare's thistle' (mlecz zającowy) nawiązuje do przypisywaniu roślinie korzystnych właściwości dla zająców i królików.[3]
  • Mlecz zwyczajny nosi również alternatywną nazwę mlecz warzywny.[1]
  • Dawne i alternatywne nazwy tej rośliny to Cicerbita, Sanddistel oraz Sonchus levis.[2]
  • W literaturze starożytnej roślina ta była również oznaczana pod historycznymi synonimami takimi jak Cicerbita, Sanddistel oraz Sonchus levis.[2]
  • W nowozelandzkiej wersji angielskiej roślina jest znana jako puha, nazwa wywodząca się z języka maoryskiego pūhā, co odzwierciedla jej podobieństwo do rodzimego gatunku.[3]
  • Japońskie nazwy ludowe tej rośliny to harunonogesheshe, keshiazami, chichigusa oraz umaazami.[4]
  • Według S. Maillata i J. Maillata mlecz zwyczajny był jednym z rodzajów gorzkich ziół spożywanych przez Żydów w okresie Paschy.[1]
  • Jeden okaz mlecza zwyczajnego może wytworzyć od 200 do 200 000 niełupków w trakcie jednego sezonu wegetacyjnego.[2]
  • Istnieje odmiana o białych kwiatach języczkowych, nazywana ウスジロノゲシ (f. lilacina).[4]
  • Bogate w olej nasiona mogą być roznoszone przez wiatr na odległość ponad 10 kilometrów lub rozprzestrzeniać się wraz z wodą.[2]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (pl): Mlecz zwyczajny [pl]
  2. Wikipedia (de): Gemüse-Gänsedistel [de]
  3. Wikipedia (en): Sonchus oleraceus [en]
  4. Wikipedia (ja): ノゲシ [ja]
  5. Wikipedia (zh): 苦菜 [zh]
  6. foragerchef.com [en-US]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy