Mniszek lekarski

Taraxacum officinale | Astrowate (Asteraceae)

Wieloletnia bylina o grubym korzeniu palowym i charakterystycznych, ząbkowanych liściach zebranych w przyziemną rozetę. Cała roślina zawiera biały sok mleczny. Mniszek jest symbolem witalności i przetrwania – potrafi przebić się przez asfalt i odrodzić z najmniejszego kawałka korzenia. W fitoterapii uznawany za jeden z najskuteczniejszych naturalnych środków żółciopędnych i oczyszczających krew. Często błędnie nazywany 'mleczem'.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Gorzki, słodkawy (korzeń jesienią)
  • Termika: Zimna
  • Wilgotność: Osuszająca
  • Żywioł: Ziemia i Woda

"Wybitnie chłodzi 'ogień wątroby'. Usuwa gorąco i wilgoć z dolnego ogrzewacza, co przekłada się na czystą cerę i sprawny metabolizm. Pomaga rozproszyć złość i frustrację zmagazynowaną w ciele (według medycyny chińskiej powiązaną z wątrobą)."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Pełne słońce do półcienistego. W cieniu liście stają się wybujałe, ale roślina rzadziej kwitnie.
  • Gleba: Toleruje większość gleb, preferuje bogate w azot, gliniasto-piaszczyste. Jest rośliną wskaźnikową gleb bogatych w składniki mineralne.
  • Woda: Lubi umiarkowaną wilgotność, ale dzięki długiemu korzeniowi palowemu (do 50 cm) świetnie radzi sobie z suszą.
  • pH gleby: 5.5 - 7.5 (Obojętna do lekko zasadowej).
  • Mrozoodporność: Pełna (Strefa 3).
Rozpoznawanie w terenie
  • Z każdej rozety wyrastają bezlistne, puste w środku szypułki (głąbiki) zakończone jednym żółtym koszyczkiem kwiatowym.
  • Po przełamaniu dowolnej części wypływa gęsty, biały, gorzki sok mleczny.
  • Liście zebrane wyłącznie w przyziemną rozetę, mają charakterystyczne, trójkątne klapy skierowane w stronę nasady (stąd nazwa 'zęby lwa').
  • Owocostan to puszysta kula (dmuchawiec) złożona z niełupek z aparatem lotnym.
Surowce i Zbiory
Folium Taraxaci liscie

Młode liście zbierane wczesną wiosną, zanim roślina zakwitnie (później stają się bardzo gorzkie).

Działanie: Silnie moczopędne (bez wypłukiwania potasu, bo same go dostarczają), oczyszczające drogi moczowe, wspomagające trawienie.
Substancje czynne:
Flawonoidy Potas (bardzo wysokie stężenie) Gorycze (taraksacyna) Witaminy A, C, K Krzemionka
Brak przy zachowaniu dawek terapeutycznych.
Zbiór: Marzec - Kwiecień.
Radix Taraxaci korzen

Korzeń palowy, mięsisty, na zewnątrz brunatny, wewnątrz biały.

Działanie: Żółciopędne i żółciotwórcze, ochronne dla miąższu wątroby, obniżające poziom cukru i cholesterolu we krwi, prebiotyczne.
Substancje czynne:
Inulina (nawet do 40% jesienią - naturalny prebiotyk) Fitosterole (taraksasterol) Gorycze Garbniki Kwasy fenolowe
Nie stosować przy niedrożności dróg żółciowych.
Zbiór: Październik - Listopad (najwyższa zawartość inuliny) lub wczesna wiosna.
Flos Taraxaci kwiaty

Złocistożółte koszyczki kwiatowe zbierane w pełnym słońcu.

Działanie: Leczniczo stosowane głównie w syropach na kaszel (działanie powlekające) oraz jako środek poprawiający odporność.
Substancje czynne:
Luteina Flawonoidy Olejek eteryczny Pyłek kwiatowy
Zbiór: Kwiecień - Maj.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Niewydolność wątroby, kamica żółciowa (profilaktyka), zaburzenia trawienia, obrzęki, reumatyzm, cukrzyca typu II. Zewnętrznie: świeży sok mleczny leczy brodawki i kurzajki.

Kuchnia

Młode liście jako baza sałatek (z jajkiem i boczkiem), korzeń jako substytut kawy (po uprażeniu), kwiaty do wyrobu 'miodku majowego' oraz wina mniszkowego.

Rzemiosło

Z soku mlecznego niektórych odmian mniszka (np. mniszek kok-saghyz) można wytwarzać naturalny kauczuk.

Ogród

Mniszek spulchnia glebę swoim długim korzeniem i wyciąga minerały z głębokich warstw. Jest kluczowym pożytkiem dla pszczół w okresie budowy siły rodziny.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

['Może nasilać działanie leków moczopędnych oraz leków przeciwcukrzycowych (ryzyko hipoglikemii).', 'Zmniejsza wchłanianie niektórych antybiotyków (cyprofloksacyna).', 'Zwiększa poziom litu w organizmie.']

Przeciwwskazania

Przeciwwskazany w niedrożności dróg żółciowych, ropniaku pęcherzyka żółciowego oraz przy niedrożności jelit. Może nasilać dolegliwości przy chorobie wrzodowej żołądka (zwiększa wydzielanie kwasu).

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór korzeni M-c: 3, 10, 11

Wykopywanie długich korzeni palowych. Najlepiej wczesną wiosną lub późną jesienią.

Księżyc ubywający (Nów)
Zbiór młodych liści M-c: 4, 5

Młode liście bez goryczki na sałatki. Zbieramy przed pojawieniem się pąków kwiatowych.

Księżyc przybywający
Zbiór kwiatów M-c: 5

Zbiór na tzw. 'miód z mniszka'. Zbieramy same żółte płatki (bez zielonych koszyczków).

Pełnia
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Dynamiczny akumulator potasu, wapnia, miedzi i żelaza.
  • Roślina wskaźnikowa wysokiej zawartości azotu i zagęszczenia gleby.
  • Wczesnowiosenny bufet dla zapylaczy.
  • Producent etylenu (gaz ten przyspiesza dojrzewanie sąsiadujących owoców).

Towarzysze (Gildia):

Drzewa owocowe

Mniszek pod drzewami przyciąga owady zapylające i produkuje etylen ułatwiający dojrzewanie owoców.

Pomidory

Wspomaga rozwój pomidorów poprzez udostępnianie minerałów z głębszych warstw ziemi.

Koniczyna

Mniszek wyciąga wapń z głębokich warstw gleby, a koniczyna daje azot. Idealna łąka.

Jabłoń

Wczesne kwitnienie mniszka przyciąga do sadu owady zapylające jabłonie.

Ziemniaki

Zły sąsiad - wydziela etylen hamujący wzrost warzyw korzeniowych rosnących zbyt blisko.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • Liście zbierane wczesną wiosną przed kwitnieniem są najmniej gorzkie.
  • Otwiera kwiaty w słońcu, a zamyka na noc i przed deszczem, chroniąc pyłek przed wilgocią.
  • Francuska nazwa mniszka 'pissenlit' dosłownie oznacza 'sikaj do łóżka', co odnosi się do jego silnych właściwości moczopędnych.
  • W chrześcijaństwie mniszek symbolizował pasję Chrystusa ze względu na swój gorzki smak.
  • Gorycz liści mniszka znika prawie całkowicie, jeśli na kilka dni przed zbiorem przykryje się je ciemnym naczyniem (proces wybielania).
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy