Niecierpek pospolity

Impatiens noli-tangere | Niecierpkowate (Balsaminaceae)

Jednoroczna roślina zielna, rosnąca w wilgotnych, cienistych lasach i nad brzegami strumieni. Jej nazwa łacińska 'noli-tangere' (nie dotykaj mnie) oraz polska 'niecierpek' odnoszą się do niezwykłej cechy owoców: dojrzałe torebki przy najmniejszym dotyku pękają, gwałtownie wyrzucając nasiona na odległość kilku metrów. Jest to roślina o półprzezroczystych, soczystych łodygach, będąca skarbnicą związków flawonoidowych i rzadkich kwasów tłuszczowych.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Gorzki, lekko cierpki, śluzowaty
  • Termika: Chłodna
  • Wilgotność: Nawilżająca (kojąca)
  • Żywioł: Woda

"Niecierpek to 'strażnik spokoju'. Chłodzi stany zapalne skóry i błon śluzowych, łagodzi 'gorąco' reakcji alergicznych. Na poziomie psychicznym (zgodnie z terapią Bacha) pomaga osobom niecierpliwym, porywczym i żyjącym w ciągłym napięciu czasowym, przywracając wewnętrzny rytm i łagodność."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Cień do półcienia. Wybitnie nie lubi bezpośredniego, palącego słońca.
  • Gleba: Bardzo wilgotna, żyzna, próchniczna, zasobna w azot. Często rośnie w miejscach, gdzie woda podsiąka pod powierzchnię.
  • Woda: Bardzo wysokie zapotrzebowanie; roślina natychmiast więdnie przy braku wilgoci w glebie.
  • pH gleby: 5.5 - 7.0 (Lekko kwaśna do obojętnej).
  • Mrozoodporność: Brak (roślina jednoroczna, ginie przy pierwszym przymrozku, ale obficie rozsiewa nasiona).
Rozpoznawanie w terenie
  • Łodyga soczysta, niemal przezroczysta, zgrubiała w węzłach.
  • Liście jajowate, grubo piłkowane, o delikatnej strukturze.
  • Kwiaty żółte (u noli-tangere) z dużą, zakrzywioną ostrogą, zwisające na cienkich szypułkach.
  • Owoce to podłużne torebki, które po dojrzeniu skręcają się gwałtownie przy dotknięciu.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Niecierpek gruczołowaty (Impatiens glandulifera): Inwazyjny gigant (do 2 m), ma kwiaty różowe lub fioletowe i silny, słodki zapach. Ma analogiczne właściwości lecznicze.

Niecierpek drobnokwiatowy (Impatiens parviflora): Małe, bladożółte kwiaty, prosta ostroga. Gatunek inwazyjny, bardzo pospolity, również leczniczy.

Surowce i Zbiory
Herba Impatientis ziele

Cała nadziemna część rośliny zbierana w czasie kwitnienia.

Działanie: Przeciwzapalne, antyandrogenne (hamuje łysienie i trądzik), przeciwgrzybicze, moczopędne, regenerujące skórę (hamuje autoagresję immunologiczną).
Substancje czynne:
Flawonoidy (kwercetyna, kemferol) Naftochinony (lanson - o silnym działaniu przeciwgrzybiczym) Inhibitory 5-alfa-reduktazy (kluczowe w leczeniu trądziku hormonalnego) Kwasy fenolowe Fitosterole Saponiny
Suszyć w temperaturze do 40°C. Świeże ziele w dużych dawkach może działać drażniąco na przewód pokarmowy.
Zbiór: Czerwiec - Sierpień.
Semen Impatientis nasiona

Dojrzałe nasiona zbierane jesienią.

Działanie: Odżywcze, regenerujące, wspierające gospodarkę hormonalną.
Substancje czynne:
Kwasy tłuszczowe (parynarowy, punicynowy) Białka
Zbiór: Sierpień - Wrzesień.
Pąki pąki 🌐 z sieci

Działanie: Suszone płatki wsyp do szklanki. Zalej wrzątkiem i parz pod przykryciem (lub bez) ok. 10 minut.[1] Dr Henryk Różański poleca również przygotowanie naparu z mieszanki płatków dzikiej róży z ziołami takimi jak kwiat wrzosu, kwiat dziewanny, bławatka lub jaśminu, ziele wierzbówki lub wierzbownicy czy niecierpka.[1]
Substancje czynne:
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Trądzik pospolity i różowaty, łuszczyca, atopowe zapalenie skóry (AZS), łysienie androgenowe, stany zapalne prostaty, grzybice skóry i paznokci, alergie kontaktowe.

Kuchnia

Młode pędy i liście (po ugotowaniu!) są jadalne w niektórych kulturach, ale mają niską wartość smakową. Nasiona mają przyjemny, orzechowy smak i mogą być dodatkiem do sałatek.

Rzemiosło

Sok z niecierpka (szczególnie gruczołowatego) zawiera barwniki naftochinonowe, które mogą trwale barwić wełnę i jedwab na odcienie brązu i pomarańczu.

Ogród

Roślina miododajna (szczególnie gatunki inwazyjne są uwielbiane przez trzmiele). Idealna do zadarniania bardzo cienistych i wilgotnych zakątków ogrodu.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

Dzięki działaniu antyandrogennemu może wspomagać leczenie farmakologiczne łagodnego przerostu prostaty i trądziku hormonalnego. Brak znanych negatywnych interakcji z lekami chemicznymi.

Przeciwwskazania

W rzadkich przypadkach świeży sok może barwić skórę na pomarańczowo. Nie stosować wewnętrznie w dużych dawkach bez konsultacji, gdyż może zadziałać silnie przeczyszczająco.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór ziela na świeży sok/ocet M-c: 7, 8

Zbiór całych roślin w fazie kwitnienia. Najlepiej przetwarzać od razu po zbiorze.

Księżyc przybywający (faza liścia/kwiatu) Pochmurno, wilgotno
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Okrywa runa w strefach mokrych (Wetland management).
  • Późnoletni pożytek nektarowy dla trzmieli (szczególnie odmiany fioletowe).
  • Bioindykator stałej wilgotności i czystości podłoża.
  • Roślina pionierska w cienistych wyrwach leśnych.

Towarzysze (Gildia):

Wierzba biała

Niecierpek kocha wilgotny cień pod wierzbami.

Pokrzywa zwyczajna

Często rosną razem na żyznych, azotowych brzegach wód.

Wiąz

Partner w lasach łęgowych.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • Niecierpek jest jednym z głównych składników słynnych 'Kropel Ratunkowych' (Rescue Remedy) dr. Bacha.
  • W Ameryce Północnej lokalne gatunki niecierpka (Jewelweed) są używane jako antidotum na oparzenia trującym bluszczem (Poison Ivy).
  • Nasiona są wyrzucane z owocu z prędkością dochodzącą do kilku metrów na sekundę.
  • Sok ze świeżego niecierpka po przyłożeniu do skóry uwalnia enzymy rozkładające chitynę, co tłumaczy jego skuteczność w walce z grzybicami.
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. stronazdrowia.pl [pl-PL]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy