Pępawa dachowa

Crepis tectorum | Astrowate (Asteraceae)

Roślina jednoroczna lub dwuletnia, rzadziej wieloletnia chwastowata roślina polna i ruderalna. Wyrasta na wysokość od 20 do 90 cm. Tworzy wzniesioną, sztywną i często bardzo mocno rozgałęzioną łodygę. Podobnie jak wiele innych astrowatych o żółtych kwiatach, wydziela biały sok mleczny, przez co przez laików wrzucana jest do ogólnego worka z napisem 'mlecz' lub 'mniszek'. Pępawa dachowa to szarawozielona, krótko owłosiona roślina o zmiennym owłosieniu, które bywa od niemal nagiego do gęsto, pajęczynowatego.[1] Pępawa dachowa to szaro-zielona, letniozielona roślina jednoroczna lub o charakterze byliny, osiągająca wysokość od 10 do 60 centymetrów. Jej łodyga jest słabiej lub mocniej rozgałęziona, od lekko owłosionej po nagą.[2] W Polsce gatunek ten jest pospolity na terenie całego kraju, z wyjątkiem Karpat i Podkarpacia, gdzie występuje na rozproszonych stanowiskach.[1] Poza obszarem Eurazji gatunek ten występuje jako roślina obca (neofit) w Ameryce Północnej, na Grenlandii oraz w Wielkiej Brytanii.[2]

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Gorzkawy
  • Termika: Chłodna
  • Wilgotność: Neutralna
  • Żywioł: Powietrze

"Nie posiada głęboko opisanego profilu w tradycyjnym ziołolecznictwie, działa lekko oczyszczająco na powierzchniowym poziomie."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Silnie nasłonecznione. Gatunek rośnie w miejscach suchych, najczęściej na piaszczystych glebach pól, odłogów, przydroży, nieużytków, a także w widnych lasach sosnowych.[1] Na obszarach górskich w Polsce pępawa dachowa sięga do wysokości 710 m n.p.m., natomiast w Chinach spotykana jest do 1800 m n.p.m.[1] W regionach górskich pępawa dachowa dotyka znacznych wysokości, spotkano ją m.in. do 1100 m n.p.m. w Alpach Allgäu, do 1330 m n.p.m. w Tyrolu oraz do 1750 m n.p.m. przy drodze na przełęcz Ofenpass w Gryzonii.[2] Roślina występuje w terenach nieużytków, polach uprawnych, przydrożnych i przy drogach.[3]
  • Gleba: Uboga, piaszczysta, sucha. Typowy gatunek ruderalny, rosnący przy drogach, na nasypach i murach. Gatunek preferuje gleby zasobne w azot, piaszczysto-żwirowe lub kamieniste oraz stanowiska ciepłe. Rośnie najczęściej na murach, przy drogach, na nieużytkach, a rzadziej na odłogach i polach uprawnych.[2] Może rosnąć zarówno na glebach wapiennych, jak i na tych bez wapnia, najlepiej jednak w żyznych glinach i piaszczysto‑gliniastych, a także w suchych, grubych glebach.[3]
  • Woda: Świetnie toleruje suszę i brak wody.
  • pH gleby: 5.0 - 7.0
  • Mrozoodporność: Odporna jako roślina zimująca w fazie rozety.
Rozpoznawanie w terenie
  • Łodyga wzniesiona, zazwyczaj silnie rozgałęziona, wewnątrz pełna, podłużnie bruzdkowana.
  • Obecny biały sok mleczny.
  • Liście odziomkowe głęboko zatokowo ząbkowane, natomiast wyższe liście łodygowe są bardzo wąskie (równowąskie) o strzałkowatej nasadzie.
  • Drobne, bladożółte koszyczki kwiatowe zebrane w podbaldachy na szczytach licznych pędów.
  • Pępawa dachowa ma krótki, wrzecionowaty i palowy korzeń.[1]
  • Jasnożółte kwiaty języczkowate w liczbie od 30 do 70 są zebrane w koszyczki tworzące baldachopodobne wiechy.[1]
  • Okrywy koszyczków pępawy dachowej mają walcowato-dzwonkowaty kształt, około 9 mm długości, a ich lancetowate listki są od zewnątrz pokryte szarymi, odstającymi włoskami z gruczołkami.[1]
  • Koszyczki kwiatowe o średnicy od 15 do 20 milimetrów zawierają wyłącznie jasnożółte kwiaty języczkowate i są luźno zebrane w baldachokształtne kwiatostany złożone. Dwułakowe szyjki słupka mają brązowo-zieloną barwę, a po wysuszeniu stają się czarniawe.[2]
  • Dolne liście pępawy dachowej tworzą rozetę przyziemną i zasychają podczas kwitnienia, natomiast najwyższe liście są równowąskie, siedzące i obejmują łodygę strzałkowatą nasadą.[1]
  • Dolne liście pępawy dachowej mają oskrzydlony ogonek, są pierzastodzielne, zatokowo ząbkowane i osiągają od kilku do kilkunastu centymetrów długości.[1]
  • Dolne liście pępawy dachowej mają ogonki i podłużny kształt, a ich brzegi są zatokowo ząbkowane lub pierzastodzielne. Górne i środkowe liście łodygowe są równowąskie, siedzą na łodydze z nasadą w kształcie sercowatym lub strzałkowatym, a ich brzegi są lekko podwinięte w dół z nielicznymi ząbkami.[2]
  • Owoce rośliny to ciemnoczerwone lub brązowobrunatne niełupki zaopatrzone w miękki, śnieżnobiały puch kielichowy.[1]
  • Nieupka tej rośliny posiada dziesięć żeberek i jest zwężona na kształt dziobka, a wyrastający z niej puch kielichowy ma czysto białą barwę.[2]
  • Dojrzała roślina ma jedną rozgałęzioną, gładką, liściastą łodygę.[3]
  • Liście są żółte, wąskie – mniej niż 0,5 cali (13 mm) szerokości – i ułożone naprzemianlegle.[3]
Surowce i Zbiory
Herba Crepidis ziele

Część nadziemna mało istotna terapeutycznie.

Działanie: Marginalne.
Substancje czynne:
Gorycze Węglowodany złożone
Brak. Jeśli surowiec zebrany zbyt późno, kwiaty pępawy dachowej (nazywanej tu skerdą dachową) podczas suszenia mogą przekształcić się w biały puch przypominający puch mniszka.[4]
Zbiór: Nie zbiera się komercyjnie.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

W zielarstwie ludowym całkowicie zapomniana; bywała używana zewnętrznie w formie papki na otarcia skóry.

Kuchnia

W czasie głodu gotowano młode rozety, jednak roślina jest sucha i mało smaczna.

Rzemiosło

Brak.

Ogród

Chwast upraw i terenów zaniedbanych. Ziarna kiełkują w temperaturze 2–4 °C, przy optymalnej głębokości siewu 3–4 cm.[3]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Chwast upraw i terenów zaniedbanych.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

['Brak danych.']

Przeciwwskazania

Chwast rolniczy, bezpieczny w kontakcie.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Roślina pionierska inicjująca sukcesję na bardzo ubogich, wręcz jałowych i zniszczonych glebach (hałdy, zręby, nasypy kolejowe).

Towarzysze (Gildia):

Tereny zdegradowane

Zatrzymuje erozję wiatrową pierwszej warstwy podłoża.

Kwitnienie, zapylanie i rozsiewanie 🌐 z sieci
  • kwiaty Kwitnie od czerwca do września, wytwarzając liczne żółte kwiaty.[3]
  • nasiona Nasiona są ciemnobrązowymi achene, które rozprzestrzenia wiatr dzięki włoskom zwanym pappusem.[3]
Wiedza Tajemna
  • Nazwa gatunkowa 'tectorum' (dachowa) wzięła się stąd, że w dawnych wiekach nasiona tej rośliny z łatwością rozsiewały się i kiełkowały na słomianych oraz ziemnych strzechach wiejskich chałup.
  • W średniowiecznej łacinie roślina ta nosiła nazwę Palatium leporis, co oznacza „hasenpalast” (hasenpalast / pałac zająca), co mogło odnosić się także do innego gatunku pępawy.[2]
  • Pępawa dachowa pochodzi z Syberii i została wprowadzona do Kanady w 1890 r., gdzie stała się gatunkiem inwazyjnym.[3]
  • Nazwa naukowa pępawy dachowej wywodzi się z greckiego słowa krepis, oznaczającego sandał lub pantofel, co nawiązuje do kształtu nasion.[3]
  • Carl von Linné znał pępawę dachową z Laponii, gdzie gatunek ten porastał dachy pokryte darnią trawiastą, co potwierdzają również obserwacje z Norwegii.[2]
  • Dawniej w niemieckojęzycznych regionach pępawa dachowa nosiła liczne nazwy ludowe, takie jak Grundfeste w Turyngii, a także Habichkraut, Hasenlattich, Hasenstrauch i Pippau na Śląsku.[2]
  • Kwiaty pępawy dachowej są zapylane przez owady takie jak muchówki, błonkówki czy motyle, a także mogą dochodzić do samopylności.[2]
  • Rozsiewanie nasion pępawy dachowej odbywa się za pośrednictwem wiatru, czepiania się przez zwierzęta lub przy udziale mrówek.[2]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (pl): Pępawa dachowa [pl]
  2. Wikipedia (de): Dach-Pippau [de]
  3. Wikipedia (en): Crepis tectorum [en]
  4. luckclose.ru [ru-RU]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy