Bylica piołun
Artemisia absinthium | Astrowate (Asteraceae)
Wieloletnia krzewinka o srebrysto-szarym zabarwieniu i silnym, charakterystycznym aromatem. Cała roślina jest gęsto owłosiona jedwabistymi włoskami, co nadaje jej niemal 'księżycowy' blask. Piołun kocha miejsca suche, słoneczne i kamieniste. Jest absolutnym rekordzistą goryczy – absyntyna w nim zawarta jest wyczuwalna nawet w rozcieńczeniu 1:70 000. To roślina o potężnej historii, od biblijnych przekleństw po artystyczną bohemę Paryża.[3]
Rycina
Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
- Pokrój: David Monniaux, CC BY-SA 3.0
- Kwiaty: Matt Lavin from Bozeman, Montana, USA, CC BY-SA 2.0
- Rycina: Unknown author Unknown author, Public domain
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
- Smak: Ekstremalnie gorzki, ostry, aromatyczny
- Termika: Zimna
- Wilgotność: Wybitnie osuszająca
- Żywioł: Powietrze i Ogień
"Piołun to 'zimny miecz'. Jego energia błyskawicznie przecina zastoje wilgotnego gorąca w wątrobie i pęcherzyku żółciowym. Jako roślina wybitnie gorzka, 'ściąga' Qi w dół, wymuszając ruch w leniwym układzie trawiennym. Na poziomie mentalnym rozprasza mrok i pomaga odciąć się od pasożytniczych myśli lub relacji."
Wymagania Siedliskowe
- Stanowisko: Bylica piołun (Artemisia absinthium) preferuje pełne słońce, ale w cieniu traci swój charakterystyczny srebrny kolor i stężenie olejków. W Europie bylica piołun osiąga wysokość do 2200 m n.p.m. w kantonie Walis, natomiast na świecie może wzrastać nawet do 3500 m n.p.m., często w suchych lub piaszczystych terenach, w pobliżu cieków wodnych.[2]
- Gleba: Sucha, przepuszczalna, piaszczysto-kamienista, zasobna w wapń. Nienawidzi mokrych 'nóg'.
- Woda: Ekstremalnie niska; po ukorzenieniu praktycznie nie wymaga podlewania.
- pH gleby: 7.0 - 8.5 (Zasadowa).
- Mrozoodporność: Strefa 4 (Całkowicie mrozoodporny).
Rozpoznawanie w terenie
- Liście obustronnie srebrzysto-białe, jedwabiście owłosione, 2-3 krotnie pierzastosieczne.
- Kwiaty drobne, żółte, kuliste koszyczki zebrane w gęste wiechy na szczycie pędów.
- Zapach intensywny, piołunowy, trudny do pomylenia z czymkolwiek innym.
- Łodyga wzniesiona, do 100 cm, u dołu drewniejąca.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)
Bylica pospolita (Artemisia vulgaris): Jej liście są z wierzchu ciemnozielone i gładkie, a tylko spodem białe. Nie jest tak gorzka jak piołun.
Bylica Boże Drzewko (Artemisia abrotanum): Ma liście nitkowate (jak koperek) i zapach przypominający colę lub cytrynę.
Surowce i Zbiory
Herba Absinthii ziele
Górne, niezdrewniałe części pędów zbierane na początku kwitnienia.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna
Brak apetytu, niedokwasność żołądka, atonia jelit, kolka żółciowa, robaczyce (owsiki, glisty), bolesne i skąpe miesiączki. Zewnętrznie: na świerzb i wszawicę.
Kuchnia
Składnik słynnego Absyntu oraz wermutów (Vermouth pochodzi od niem. Wermut - piołun). Jako przyprawa do bardzo tłustych mięs (gęś, kaczka) - dosłownie szczypta.
Rzemiosło
Historycznie bylica piołun była używana do zabezpieczania papieru i tkanin przed molami i gryzoniami (dodatek do atramentu). Bylica piołun była tradycyjnie stosowana do barwienia tkanin, w szczególności wełny, nadając im odcienie żółte, oliwkowe i seledynowe – ostatnie uzyskiwano z dodatkiem soli albo siarczanu żelazowego.[1]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Historycznie używany do zabezpieczania papieru i tkanin przed molami i gryzoniami (dodatek do atramentu).
Kosmetyka
Ekstrakty i olejki z bylicy piołun są stosowane w kosmetykach jako dodatkowe środki konserwujące, wykorzystując ich właściwości antybakteryjne.[6] W produktach kosmetycznych można używać nazw „ニガヨモギエキス” i „ニガヨモギ油” tylko wtedy, gdy surowcem jest wyłącznie bylica piołun (Artemesia absinthium).[6] Zimny odwar z suszonej części nadziemnej bylicy piołun był stosowany jako okład na siniaki.[5] Napady z ziela piołunu były używane zewnętrznie, ponieważ wykazywały zdolność do skutecznego mycia skóry z tłuszczów, smarów i olejów, mimo braku saponin w składzie.[1]
Ogród
Jeden z najsilniejszych repelentów. Wyciągi z piołunu odstraszają mszyce, gąsienice bielinka kapustnika i mrówki. Posadzony przy porzeczkach chroni je przed rdzą wejmutkowo-porzeczkową. Bylica piołun jest rośliną wieloletnią, ale osiąga zwykle wiek tylko od 3 do 10 lat.[2]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Jeden z najsilniejszych repelentów. Wyciągi z piołunu odstraszają mszyce, gąsienice bielinka kapustnika i mrówki. Posadzony przy porzeczkach chroni je przed rdzą wejmutkowo-porzeczkową.
Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami
Nie łączyć z lekami przeciwpadaczkowymi (może obniżać próg drgawkowy). Może nasilać działanie leków na trawienie.
Przeciwwskazania
BEZWZGLĘDNIE NIE STOSOWAĆ W CIĄŻY I PODCZAS KARMIENIA (działa poronnie i przechodzi do mleka, czyniąc je gorzkim). Zakaz stosowania przy wrzodzach żołądka i dwunastnicy oraz przy skłonnościach do krwawień. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia i uszkodzeń układu nerwowego.[1] P2 | Absyntyna, substancja odpowiedzialna za gorycz piołunu, przechodzi do mleka i nadaje mu charakterystyczny smak.[1] P3 | Piołun jest przeciwwskazany do stosowania przy wrzodzach żołądka i dwunastnicy oraz przy skłonnościach do krwawień.[1] P4 | Absyntyzm, czyli skutki nadużywania piołunu, był często przypisywany jego toksycznym działaniom, ale dziś wiadomo, że przyczyną były głównie nadużywania alkoholu.[1] P5 | Dawka śmiertelna dla koni wynosi 0,25–0,3 kg siana zawierającego piołun.[1] Bylica piołun jest bardzo toksyczna, a jej działanie trujące wynika głównie z obecności tujonu w olejku eterycznym.[1] Przy przedawkowaniu lub stosowaniu ekstrakty alkoholowych obserwuje się działania niepożądane wynikające z toksyczności tujonu, takie jak senność, wymioty, bóle brzucha, a w ciężkich przypadkach uszkodzenie nerek i układu nerwowego.[2] Czysty olejek eteryczny nie jest stosowany w medycynie ze względu na bardzo wysoki (do 40%) poziom tujonu, który jest substancją toksyczną. Alkoholowe ekstrakty zawierają zazwyczaj więcej tujonu niż wyciągi wodne, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych.[2]
Tekst oryginalny Kwiatownika
BEZWZGLĘDNIE NIE STOSOWAĆ W CIĄŻY I PODCZAS KARMIENIA (działa poronnie i przechodzi do mleka, czyniąc je gorzkim). Zakaz stosowania przy wrzodach żołądka i dwunastnicy oraz przy skłonnościach do krwawień. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia i uszkodzeń układu nerwowego.
Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Ścinanie ulistnionych szczytów pędów na początku kwitnienia.
Permakultura i Gildie
Rola w systemie:
- Naturalny pestycyd i fungicyd.
- Dynamiczny akumulator potasu.
- Roślina odstraszająca gryzonie (myszy nienawidzą jego zapachu).
- Wskaźnik suchych, wapiennych i słonecznych mikrosiedlisk.
Towarzysze (Gildia):
Przepisy z tą rośliną
- Gorzka Maź na Gnaty (Smalec Piołunowy)
- Zielona Śmierć Trawienna (Esencja z Piołunu)
- Zielony Kwas Trupi (Ocet z Piołunem)
- Morderczy Ulep Żółciowy (Eliksir z Piołunu)
- Morderczy Ściek Żółciowy (Napar z Piołunu)
- Nalewka Piołunówka (Ratunek trawienny) · maceracja
- Napar na Pasożyty (Kuracja krótka) · napar
- Oprysk 'Gorycz Piołunowa' na mszyce · wyciąg zimny
- Maść na smalcu/łożysku tłuszczowym z piołun · maść na smalcu
- Gorzkie krople (esencja) z piołun · esencja gorzka
- Ocet czterech złodziei – wariant regionalny z piołun · octy ziołowe
- Eliksir ziołowy z piołun · eliksir
- Napar klasyczny z piołun · napar
- Nalewka z piołunu 🌐 · nalewka
Wiedza Tajemna
- Francuska armia początkowo używała tego trunku jako leku przeciwgorączkowego.[3]
- W Apokalipsie św. Jana gwiazda 'Piołun' spada na ziemię, czyniąc wody gorzkimi i niezdatnymi do picia.
- W tradycji ludowej piołun wkładano do butów przed długą wędrówką, aby stopy się nie męczyły i by odstraszyć węże.
- W średniowieczu roślinę zawieszano w szafach z ubraniami w celu odstraszania moli oraz stosowano w specjalnych kapeluszach z ziół wspomagających walkę z bezsennością, wierząc też, że działa ochronnie na czary i wpływy demoniczne.[2]
- Gorycz piołunu jest tak silna, że kropla wyciągu jest wyczuwalna w basenie olimpijskim wody.
- Nazywany 'matką ziół' (Artemisia od bogini Artemidy), opiekunką kobiet i położnych.
- Wizerunek liścia bylicy piołun znajduje się w herbie gminy Wermutshausen, gdzie jest przedstawiony jako zielony liść na złotym tle.[2]
- Dawniej wyciągi z piołunu dodawano do atramentu, aby uchronić kosztowne, ręcznie pisywane księgi przed zniszczeniem przez myszy i owady.[1]
- Absynt, ulubiony trunek van Gogha i Hemingwaya, został zakazany w wielu krajach na początku XX wieku, ponieważ wierzono, że piołun powoduje 'absyntyzm' (szaleństwo). Dziś wiemy, że winny był głównie zanieczyszczony alkohol o wysokim stężeniu.
- Z liści i pędów bylicy wytwarzano najmocniejszy na świecie destylat – absynt.[3]
Źródła wiedzy z sieci
Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.