Podbiał pospolity

Tussilago farfara | Astrowate (Asteraceae)

Wieloletnia bylina, jeden z najwcześniejszych zwiastunów wiosny. Charakterystyczny ze względu na cykl życiowy: najpierw (marzec/kwiecień) wyrastają łodygi z żółtymi kwiatostanami, a dopiero po ich przekwitnięciu pojawiają się duże, sercowate liście. Podbiał jest rośliną pionierską, uwielbiającą gliniaste nasypy i osuwiska. Przez wieki był uważany za najważniejszy lek na kaszel, palony nawet w formie tytoniu ziołowego dla astmatyków.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Słodki, śluzowaty, lekko gorzki
  • Termika: Neutralna ku chłodnej
  • Wilgotność: Nawilżająca (wybitnie śluzowa)
  • Żywioł: Ziemia i Powietrze

"Podbiał to 'plaster' na wysuszone drogi oddechowe. Jego energia łagodzi 'ogień' w płucach i krtani, nawilżając suchy, drażniący kaszel. Pomaga przywrócić swobodny przepływ Qi w klatce piersiowej, przynosząc ulgę w stanach duszności."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Słoneczne. Jako roślina pionierska potrzebuje dużo światła do rozwoju kwiatów.
  • Gleba: Ciężka, gliniasta, wilgotna, zasobna w wapń. Często spotykany na terenach przekształconych przez człowieka, w rowach i na skarpach.
  • Woda: Lubi stałą wilgoć, ale radzi sobie na glinie, która dobrze trzyma wodę nawet w czasie suszy.
  • pH gleby: 7.0 - 8.5 (Zasadowa).
  • Mrozoodporność: Strefa 3 (Całkowicie mrozoodporny).
Występowanie i zasięg 🌐 z sieci
  • Pochodzi z Chin i Europy. Do Japonii trafiła w epoce Meiji.[1]
Rozpoznawanie w terenie
  • Kwiaty żółte, przypominające mniszek, ale osadzone na łodygach pokrytych czerwonawymi łuskami (nie gładkich).
  • Liście pojawiają się po kwitnieniu; są duże, sercowate, o ząbkowanym brzegu.
  • Spód liścia pokryty jest gęstym, białym kutnerem (filcem), który w dotyku jest chłodny, podczas gdy wierzch jest gładki i ciepły.
  • Kształt liścia przypomina odcisk kopyta końskiego (stąd ludowa nazwa 'końskie kopyto').
  • Jest to jeden z cichych cudów wczesnej wiosny, nazywany „Synem przed Ojcem” ze względu na to, że jego mały, promienny jak słońce kwiat jako pierwszy wyrasta z wciąż zimnej ziemi, uniesiony wysoko przez łuskowatą, czerwonawą łodygę.[4]
  • Liście są szerokie, delikatnie owłosione i mają kształt kopyta źrebaka — to uroczy szczegół, od którego pochodzi potoczna nazwa tej rośliny.[4]
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Mniszek lekarski (Taraxacum officinale): Mniszek ma gładką, pustą szypułkę z mleczkiem; podbiał ma łodygę łuskowatą i bez soku mlecznego.

Lepiężnik różowy (Petasites hybridus): Liście lepiężnika są gigantyczne (nawet do 1 m średnicy), a kwiaty są zebrane w gęste grona (nie pojedyncze koszyczki).

Surowce i Zbiory
Flos Farfarae kwiaty

Koszyczki kwiatowe zbierane na samym początku kwitnienia, zanim w pełni się otworzą.

Działanie: Rozkurczowe na drogi oddechowe, łagodnie wykrztuśne, przeciwzapalne.
Substancje czynne:
Flawonoidy Śluzy Gorycze Olejek eteryczny Śladowe ilości alkaloidów pirolizydynowych
Kwiaty mają silniejsze działanie rozkurczowe niż liście.
Zbiór: Marzec - Kwiecień.
Folium Farfarae liscie

Młode liście (wielkości dłoni) zbierane w maju i czerwcu, bez ogonków.

Działanie: Wybitnie osłaniające, powlekające, przeciwzapalne, ściągające.
Substancje czynne:
Bardzo duża ilość śluzów (do 10%) Garbniki Inulina Cynk (wysoka zawartość) Kwasy organiczne
Zawierają alkaloidy pirolizydynowe – nie stosować kuracji dłuższych niż 4-6 tygodni w roku.
Zbiór: Maj - Czerwiec.
Surowce całej rośliny 🌐 z sieci
  • Podbiał rośnie na wilgotnych terenach, przy rowach i nasypach. W maju zbiera się głównie jego liście, które pojawiają się po okresie kwitnienia.[2]
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Uporczywy, suchy kaszel, chrypka, zapalenie krtani i oskrzeli, astma (pomocniczo). Zewnętrznie: okłady na stany zapalne skóry, czyraki i oparzenia. Podbiał ma właściwości osłaniające i łagodzące – szczególnie w przypadku kaszlu i podrażnionego gardła. Działa przeciwzapalnie i ułatwia odkrztuszanie.[2] - powlekające błony śluzowe górnych dróg oddechowych m.in. prawoślaz lekarski, podbiał pospolity, babka lancetowata, dziewanna wielkokwiatowa.[3]

Tekst oryginalny Kwiatownika

Uporczywy, suchy kaszel, chrypka, zapalenie krtani i oskrzeli, astma (pomocniczo). Zewnętrznie: okłady na stany zapalne skóry, czyraki i oparzenia.

Kuchnia

Młode liście mogą być spożywane po ugotowaniu (podobne do szpinaku), ale ze względu na alkaloidy nie jest to zalecane w dużych ilościach. Kwiaty bywają używane do dekoracji sałatek.

Rzemiosło

Biały 'filc' ze spodu liści był dawniej używany jako hubka do krzesiwa po odpowiednim przygotowaniu.

Ogród

Roślina pionierska do stabilizacji skarp i nasypów. Bardzo ważny pierwszy pożytek dla dzikich pszczół.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

Nie łączyć z lekami obciążającymi wątrobę. Może nasilać działanie leków przeciwkaszlowych.

Przeciwwskazania

Ze względu na zawartość alkaloidów pirolizydynowych (działanie hepatotoksyczne), podbiału nie wolno stosować u kobiet w ciąży, matek karmiących oraz u małych dzieci. Kuracja nie powinna trwać dłużej niż 4-6 tygodni w roku. Osoby z uszkodzeniem wątroby powinny unikać tej rośliny.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór kwiatów M-c: 3, 4

Zbiór koszyczków bez szypułek rano, po osuszeniu rosy.

Księżyc przybywający (faza kwiatu) Słoneczna
Zbiór liści M-c: 5, 6

Zrywanie młodych liści bez plam rdzy.

Księżyc ubywający (faza liścia/osuszania)
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

Towarzysze (Gildia):

Wierzba

Często rosną razem na brzegach wód i rowów.

Mniszek lekarski

Konkurują o te same wczesnowiosenne nisze ekologiczne.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • W medycynie ludowej podbiał nazywano 'ośle kopytko' lub 'boże lico'.
  • Jest to jedna z nielicznych roślin, u której spód liścia jest zawsze zimny w dotyku – dawniej przykładano liście 'zimną stroną' do czoła podczas gorączki.
  • Dym z palonych liści podbiału był wdychany przez astmatyków na długo przed wynalezieniem nowoczesnych inhalatorów.
  • Kwiaty podbiału reagują na słońce: otwierają się rano i zamykają wieczorem oraz przed deszczem.
  • W starożytnym Rzymie aptekarze mieli wizerunek podbiału nad drzwiami jako symbol skutecznego lekarstwa.
  • Zanim pojawił się tytoń, suszono liście i mieszano je z innymi ziołami, takimi jak koniczyna czerwona, tworząc w ten sposób wczesną formę tytoniu, którą palono w fajkach.[4]
  • Dopiero gdy kwiaty więdną, rozwijają się liście – stąd syn przed ojcem.[4]
  • Już sama nazwa tej rośliny odzwierciedla tę historię: „Tussilago” pochodzi od łacińskiego słowa „tussis”, oznaczającego kaszel.[4]
  • Od wieków zielarze wykorzystują liście i kwiaty tej rośliny do przygotowywania herbat, syropów i pastylek mających na celu łagodzenie kaszlu, kojenie podrażnionego gardła oraz wspieranie zdrowia płuc.[4]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Wikipedia (ja): フキタンポポ [ja]
  2. stronazdrowia.pl [pl-PL]
  3. stronazdrowia.pl [pl-PL]
  4. www.scottishfield.co.uk [en-GB]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy