Pokrzywa zwyczajna

Urtica dioica | Pokrzywowate (Urticaceae)

Wieloletnia roślina zielna, powszechnie uważana za chwast, choć w rzeczywistości jest jedną z najcenniejszych roślin leczniczych i użytkowych półkuli północnej. Cała roślina pokryta jest parzącymi włoskami, które zawierają kwas mrówkowy i histaminę. Pokrzywa jest gatunkiem synantropijnym, towarzyszącym człowiekowi od tysiącleci – tam, gdzie rośnie pokrzywa, ziemia jest żyzna i bogata w azot. Jest symbolem siły, oczyszczenia i żywotności.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Słony, lekko gorzki, trawiasty
  • Termika: Chłodna
  • Wilgotność: Osuszająca
  • Żywioł: Woda i Ziemia

"Pokrzywa buduje krew (odżywia Yin) i porusza płyny, usuwając zastoje wilgoci. W energetyce tradycyjnej uważana za zioło, które 'karmi kości' (przez wysoką zawartość minerałów) i tonizuje nerki. Pomaga przywrócić witalność po długiej chorobie lub zimie."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Słońce do półcienia. W półcieniu liście są delikatniejsze i bogatsze w chlorofil.
  • Gleba: Bardzo żyzna, próchniczna, wilgotna, o bardzo wysokiej zawartości azotu i fosforu.
  • Woda: Lubi stałą wilgotność; na suchych stanowiskach drewnieje szybciej i produkuje mniej biomasy.
  • pH gleby: 5.5 - 7.5 (Tolerancyjna, ale kocha podłoża bogate w materię organiczną).
  • Mrozoodporność: Strefa 3 (Całkowicie mrozoodporna, zimuje w postaci kłączy).
Rozpoznawanie w terenie
  • Łodyga czworokątna, wzniesiona, nierozgałęziona.
  • Liście naprzeciwległe, sercowate, grubo piłkowane, ciemnozielone.
  • Cała roślina pokryta szczecinkami i włoskami parzącymi.
  • Kwiaty drobne, zielonkawe, zebrane w zwisające wiechy wyrastające z kątów liści.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Jasnota biała (Lamium album): Nazywana 'głuchą pokrzywą'. Nie parzy, ma duże, białe kwiaty w kształcie wargi i nie ma właściwości moczopędnych pokrzywy.

Pokrzywa żegawka (Urtica urens): Roślina jednoroczna, znacznie niższa (do 50 cm), parzy znacznie silniej niż zwyczajna.

Surowce i Zbiory
Folium Urticae liscie

Młode liście i szczyty pędów zbierane przed kwitnieniem.

Działanie: Krwiotwórcze (leczenie anemii), moczopędne, detoksykujące (usuwa kwas moczowy), poprawiające przemianę materii, wzmacniające włosy i paznokcie.
Substancje czynne:
Chlorofil (naturalny budulec krwi) Witaminy (K, C, B2, kwas pantotenowy) Minerały (żelazo, magnez, wapń, krzem, potas) Flawonoidy Krzemionka rozpuszczalna
Nie stosować przy cystach i nowotworach macicy bez konsultacji (może stymulować wzrost tkanek).
Zbiór: Kwiecień - Maj (najlepsza pokrzywa majowa).
Radix Urticae korzen

Podziemne kłącza wraz z korzeniami, wykopywane jesienią lub wczesną wiosną.

Działanie: Specyficzne działanie na prostatę (łagodny przerost gruczołu krokowego - BPH), hamowanie aktywności aromatazy, wzmacnianie cebulek włosowych.
Substancje czynne:
Sterole roślinne (beta-sitosterol) Lignany Sole mineralne (bogactwo krzemu) Lektyny
Wymaga długiego gotowania (odwar).
Zbiór: Marzec lub Październik.
Semen Urticae nasiona

Dojrzałe orzeszki zbierane z żeńskich okazów rośliny.

Działanie: Naturalny adaptogen, silny środek wzmacniający (tonik energetyczny), wsparcie nerek, poprawa płodności u mężczyzn.
Substancje czynne:
Nienasycone kwasy tłuszczowe (linolowy) Witamina E Karotenoidy Fitosterole
Zbyt duża ilość może powodować nadpobudliwość (działanie silnie stymulujące).
Zbiór: Sierpień - Wrzesień.
Ziele ziele 🌐 z sieci

Działanie: Ze względu na działanie moczopędne jej spożywanie może być korzystne dla osób cierpiących z powodu: - zapalenia układu moczowego, - nadciśnienia tętniczego, - kamicy nerkowej, - obrzęków, - zatrzymania wody w organizmie.[1]
Substancje czynne:
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Anemia (niedokrwistość), artretyzm, dna moczanowa, infekcje dróg moczowych, cukrzyca (obniża poziom cukru), alergie (naturalny lek przeciwhistaminowy). Zewnętrznie: płukanki do włosów, leczenie łojotoku.

Kuchnia

Zupa z młodej pokrzywy, pesto pokrzywowe, sok wyciskany na zimno, dodatek do twarogu. Nasiona jako 'polskie superfood' do koktajli.

Rzemiosło

Z łodyg pokrzywy pozyskuje się włókno trwalsze od lnu i cieńsze od bawełny (tkanina nettle). Wyciąg z liści służy do barwienia tkanin na piękny, głęboki zielony kolor.

Kosmetyka

Stosowanie naparów z pokrzywy na skórę wykazuje działanie: - bakteriobójcze, - łagodzące stany zapalne skóry, - zmniejszające łojotok, wypryski i zmiany ropne, - wspomagające leczenia ran.[1]

Uzupełnienie z sieci

  • ziele - Złagodzić swędzenie i zapalenie skóry – ze względu na właściwości przeciwzapalne i antyhistaminowe, co jest wyjątkowo istotne u osób ciepiących na grzybicę stóp lub atopowe zapalenie skóry.[1]
Ogród

Gnojówka z pokrzywy (najlepszy naturalny nawóz azotowy i środek ochrony roślin). Przyciąga pożyteczne biedronki.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

Nasila działanie leków przeciwcukrzycowych (może za mocno obniżyć cukier). Może osłabiać działanie leków przeciwzakrzepowych (duża ilość witaminy K). Może potęgować działanie diuretyków.

Przeciwwskazania

Pokrzywa może zatrzymywać owulację, jeśli jest stosowana w nadmiarze – osoby starające się o dziecko powinny zachować umiar. Przy chorobach nerek (kłębuszkowe zapalenie) skonsultować z lekarzem.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Wiosenny zbiór pędów M-c: 4, 5

Zbiór górnych części (do 20 cm) młodych, niekwitnących roślin. Obowiązkowo w rękawicach!

Księżyc przybywający
Nastawianie gnojówki M-c: 5, 6

Zalewamy kilogram pokrzyw 10 litrami deszczówki. Mieszamy codziennie przez ok. 2 tygodnie.

Dowolna
Zbiór korzeni i nasion M-c: 9, 10

Wykopywanie kłączy przy użyciu wideł, zbiór nasion na obniżenie cukru i dla ptaków.

Księżyc ubywający
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Dynamiczny akumulator (żelazo, magnez, wapń, potas).
  • Siedlisko kluczowe dla motyli i drapieżnych owadów.
  • Naturalny 'wyrównywacz' azotu w glebie.
  • Ściółka przyspieszająca kompostowanie.

Towarzysze (Gildia):

Bez czarny

Obie rośliny kochają azot; bez daje pokrzywie niezbędny cień.

Żywokost lekarski

Tworzą duet 'nawozowy' (pokrzywa daje azot, żywokost potas).

Mięta

Pokrzywa znacząco podnosi zawartość olejków eterycznych w roślinach rosnących obok.

Malina

Towarzystwo pokrzywy poprawia smak malin i chroni je przed częścią szkodników.

Pomidory

Gnojówka z pokrzywy to najstarszy i najlepszy nawóz azotowy pod pomidory.

Z archiwum Kwiatownika
Opis botaniczny
Pokroj
Bylina dwupienna o wysokości zwykle 30–150 cm (czasem wyższa), tworząca gęste łany dzięki silnym, rozgałęzionym kłączom.
Lodyga
Prosta, czterokanciasta, sztywna, pokryta parzącymi włoskami.
Liscie
Naprzeciwległe, jajowato-sercowate, ostro piłkowane, ciemnozielone.
Kwiaty
Drobne, zielonkawe, zebrane w wiechowate kwiatostany, roślina dwupienna – osobno kwiaty męskie i żeńskie.
Owoce
Jednonasienne orzeszki, brunatne, błyszczące.
Korzen
Silne, długie, pełzające kłącza umożliwiające ekspansywne rozrastanie.
Właściwości i składniki
  • Nazwa
    Witamina C
    Dzialanie
    Wzmacnia odporność, działa antyoksydacyjnie.
    Sklad
    Kwas askorbinowy
  • Nazwa
    Żelazo i chlorofil
    Dzialanie
    Wspierają produkcję czerwonych krwinek, poprawiają dotlenienie organizmu.
    Sklad
    Fe2+/Fe3+, kompleksy chlorofilowe
  • Nazwa
    Kwas mrówkowy, histamina, acetylocholina
    Dzialanie
    Odpowiadają za właściwości parzące i miejscowe pobudzenie krążenia.
    Sklad
    HCOOH, histamina, acetylocholina
  • Nazwa
    Krzemionka
    Dzialanie
    Wzmacnia włosy, skórę, paznokcie, wspiera tkankę łączną.
    Sklad
    SiO2 (formy biologicznie dostępne)
  • Nazwa
    Flawonoidy
    Dzialanie
    Antyoksydacyjne, przeciwzapalne, wspomagają układ krążenia.
    Sklad
    Kwercetyna, rutyna, izoramnetyna
Uprawa
Można uprawiać w ogrodach zielarskich lub permakulturowych; wymaga kontroli ze względu na ekspansywność.
Kalendarz
Wiosna
Wschodzi i intensywnie rośnie – zbiór młodych liści.
Lato
Kontrola rozrastania, zbiór liści i ziela.
Jesien
Wykopywanie korzeni do celów zielarskich.
Zima
Stan spoczynku – kłącza zimują w glebie.
Bibliografia
Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • Włókno z pokrzywy było używane do produkcji mundurów dla armii niemieckiej podczas I wojny światowej, gdy zabrakło bawełny.
  • Biczowanie się świeżą pokrzywą (urtykacja) to starożytna metoda leczenia reumatyzmu – parzenie wywołuje silne przekrwienie i łagodzi ból stawów.
  • Pokrzywa jest jedynym pokarmem dla gąsienic motyla Rusałka Admirał i Rusałka Pokrzywnik.
  • W medycynie tybetańskiej uważa się, że Milarepa, wielki jogin, żywił się wyłącznie pokrzywami, co nadało jego skórze zielonkawy odcień.
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. stronazdrowia.pl [pl-PL]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy