Pokrzywa zwyczajna
Urtica dioica | Pokrzywowate (Urticaceae)
Wieloletnia roślina zielna, powszechnie uważana za chwast, choć w rzeczywistości jest jedną z najcenniejszych roślin leczniczych i użytkowych półkuli północnej. Cała roślina pokryta jest parzącymi włoskami, które zawierają kwas mrówkowy i histaminę. Pokrzywa jest gatunkiem synantropijnym, towarzyszącym człowiekowi od tysiącleci – tam, gdzie rośnie pokrzywa, ziemia jest żyzna i bogata w azot. Jest symbolem siły, oczyszczenia i żywotności.
Kwiaty
Liście
Owoce
Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
- Pokrój: nieznany autor, CC BY-SA 3.0
- Kwiaty: Frank Vincentz, CC BY-SA 3.0
- Liście: Frank Vincentz, CC BY-SA 3.0
- Owoce: Frank Vincentz, CC BY-SA 3.0
- Nasiona: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
- Smak: Słony, lekko gorzki, trawiasty
- Termika: Chłodna
- Wilgotność: Osuszająca
- Żywioł: Woda i Ziemia
"Pokrzywa buduje krew (odżywia Yin) i porusza płyny, usuwając zastoje wilgoci. W energetyce tradycyjnej uważana za zioło, które 'karmi kości' (przez wysoką zawartość minerałów) i tonizuje nerki. Pomaga przywrócić witalność po długiej chorobie lub zimie."
Wymagania Siedliskowe
- Stanowisko: Słońce do półcienia. W półcieniu liście są delikatniejsze i bogatsze w chlorofil.
- Gleba: Bardzo żyzna, próchniczna, wilgotna, o bardzo wysokiej zawartości azotu i fosforu.
- Woda: Lubi stałą wilgotność; na suchych stanowiskach drewnieje szybciej i produkuje mniej biomasy.
- pH gleby: 5.5 - 7.5 (Tolerancyjna, ale kocha podłoża bogate w materię organiczną).
- Mrozoodporność: Strefa 3 (Całkowicie mrozoodporna, zimuje w postaci kłączy).
Rozpoznawanie w terenie
- Łodyga czworokątna, wzniesiona, nierozgałęziona.
- Liście naprzeciwległe, sercowate, grubo piłkowane, ciemnozielone.
- Cała roślina pokryta szczecinkami i włoskami parzącymi.
- Kwiaty drobne, zielonkawe, zebrane w zwisające wiechy wyrastające z kątów liści.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)
Jasnota biała (Lamium album): Nazywana 'głuchą pokrzywą'. Nie parzy, ma duże, białe kwiaty w kształcie wargi i nie ma właściwości moczopędnych pokrzywy.
Pokrzywa żegawka (Urtica urens): Roślina jednoroczna, znacznie niższa (do 50 cm), parzy znacznie silniej niż zwyczajna.
Surowce i Zbiory
Folium Urticae liscie
Młode liście i szczyty pędów zbierane przed kwitnieniem.
Radix Urticae korzen
Podziemne kłącza wraz z korzeniami, wykopywane jesienią lub wczesną wiosną.
Semen Urticae nasiona
Dojrzałe orzeszki zbierane z żeńskich okazów rośliny.
Ziele ziele 🌐 z sieci
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna
Anemia (niedokrwistość), artretyzm, dna moczanowa, infekcje dróg moczowych, cukrzyca (obniża poziom cukru), alergie (naturalny lek przeciwhistaminowy). Zewnętrznie: płukanki do włosów, leczenie łojotoku.
Kuchnia
Zupa z młodej pokrzywy, pesto pokrzywowe, sok wyciskany na zimno, dodatek do twarogu. Nasiona jako 'polskie superfood' do koktajli.
Rzemiosło
Z łodyg pokrzywy pozyskuje się włókno trwalsze od lnu i cieńsze od bawełny (tkanina nettle). Wyciąg z liści służy do barwienia tkanin na piękny, głęboki zielony kolor.
Kosmetyka
Stosowanie naparów z pokrzywy na skórę wykazuje działanie: - bakteriobójcze, - łagodzące stany zapalne skóry, - zmniejszające łojotok, wypryski i zmiany ropne, - wspomagające leczenia ran.[1]
Uzupełnienie z sieci
- ziele - Złagodzić swędzenie i zapalenie skóry – ze względu na właściwości przeciwzapalne i antyhistaminowe, co jest wyjątkowo istotne u osób ciepiących na grzybicę stóp lub atopowe zapalenie skóry.[1]
Ogród
Gnojówka z pokrzywy (najlepszy naturalny nawóz azotowy i środek ochrony roślin). Przyciąga pożyteczne biedronki.
Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami
Nasila działanie leków przeciwcukrzycowych (może za mocno obniżyć cukier). Może osłabiać działanie leków przeciwzakrzepowych (duża ilość witaminy K). Może potęgować działanie diuretyków.
Przeciwwskazania
Pokrzywa może zatrzymywać owulację, jeśli jest stosowana w nadmiarze – osoby starające się o dziecko powinny zachować umiar. Przy chorobach nerek (kłębuszkowe zapalenie) skonsultować z lekarzem.
Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór górnych części (do 20 cm) młodych, niekwitnących roślin. Obowiązkowo w rękawicach!
Zalewamy kilogram pokrzyw 10 litrami deszczówki. Mieszamy codziennie przez ok. 2 tygodnie.
Wykopywanie kłączy przy użyciu wideł, zbiór nasion na obniżenie cukru i dla ptaków.
Permakultura i Gildie
Rola w systemie:
- Dynamiczny akumulator (żelazo, magnez, wapń, potas).
- Siedlisko kluczowe dla motyli i drapieżnych owadów.
- Naturalny 'wyrównywacz' azotu w glebie.
- Ściółka przyspieszająca kompostowanie.
Towarzysze (Gildia):
Obie rośliny kochają azot; bez daje pokrzywie niezbędny cień.
Tworzą duet 'nawozowy' (pokrzywa daje azot, żywokost potas).
Pokrzywa znacząco podnosi zawartość olejków eterycznych w roślinach rosnących obok.
Towarzystwo pokrzywy poprawia smak malin i chroni je przed częścią szkodników.
Gnojówka z pokrzywy to najstarszy i najlepszy nawóz azotowy pod pomidory.
Z archiwum Kwiatownika
Opis botaniczny
- Pokroj
- Bylina dwupienna o wysokości zwykle 30–150 cm (czasem wyższa), tworząca gęste łany dzięki silnym, rozgałęzionym kłączom.
- Lodyga
- Prosta, czterokanciasta, sztywna, pokryta parzącymi włoskami.
- Liscie
- Naprzeciwległe, jajowato-sercowate, ostro piłkowane, ciemnozielone.
- Kwiaty
- Drobne, zielonkawe, zebrane w wiechowate kwiatostany, roślina dwupienna – osobno kwiaty męskie i żeńskie.
- Owoce
- Jednonasienne orzeszki, brunatne, błyszczące.
- Korzen
- Silne, długie, pełzające kłącza umożliwiające ekspansywne rozrastanie.
Właściwości i składniki
- Nazwa
- Witamina C
- Dzialanie
- Wzmacnia odporność, działa antyoksydacyjnie.
- Sklad
- Kwas askorbinowy
- Nazwa
- Żelazo i chlorofil
- Dzialanie
- Wspierają produkcję czerwonych krwinek, poprawiają dotlenienie organizmu.
- Sklad
- Fe2+/Fe3+, kompleksy chlorofilowe
- Nazwa
- Kwas mrówkowy, histamina, acetylocholina
- Dzialanie
- Odpowiadają za właściwości parzące i miejscowe pobudzenie krążenia.
- Sklad
- HCOOH, histamina, acetylocholina
- Nazwa
- Krzemionka
- Dzialanie
- Wzmacnia włosy, skórę, paznokcie, wspiera tkankę łączną.
- Sklad
- SiO2 (formy biologicznie dostępne)
- Nazwa
- Flawonoidy
- Dzialanie
- Antyoksydacyjne, przeciwzapalne, wspomagają układ krążenia.
- Sklad
- Kwercetyna, rutyna, izoramnetyna
Uprawa
Kalendarz
- Wiosna
- Wschodzi i intensywnie rośnie – zbiór młodych liści.
- Lato
- Kontrola rozrastania, zbiór liści i ziela.
- Jesien
- Wykopywanie korzeni do celów zielarskich.
- Zima
- Stan spoczynku – kłącza zimują w glebie.
Przepisy z tą rośliną
- Batoniki Energetyczne z Pokrzywą
- Konfitura z pokrzywa zwyczajna · konfitura
- Nalewka smakowa z pokrzywa zwyczajna · nalewka
- Sałatka z pokrzywa zwyczajna · sałatka
- Olej aromatyczny z pokrzywa zwyczajna · olej
- Żelazny Syrop z Pędów Pokrzywy
- Wzmacniający Napar z Wiosennej Pokrzywy
- Zupa Krem z Młodej Pokrzywy i Ziemniaków
- Herbatka Mineralizująca (Skrzyp i Pokrzywa)
- Mieszanka Remineralizująca (Skrzyp, Pokrzywa, Brzoza)
- Napar Odpornościowy Wiosenny (Sosna, Pokrzywa i Kwiaty)
- Mieszanka Detoksykacyjna (Świerząbek, Mniszek, Pokrzywa)
- Ciężka Mieszanka Detoksykacyjna (Wariant Drugi)
- Czeski Wywar Kąpielowy (Świerząbek, Kora Dębu)
- Ciężka Mieszanka Krwiotwórcza (Szczawik, Pokrzywa, Jasnota)
- Ciężka Mieszanka Wiosenna (Szczawik, Pokrzywa, Mniszek)
- Zimny Zacier Trzewny (Szczawik, Pokrzywa, Kefir)
- Północny Strzał Witaminowy (Szczawik, Borówka, Róża)
- Ciężki Drenaż Krwi (Szczawik, Łopian, Bratek)
- Kąpiel Krwi i Zrostu (Żankiel, Pokrzywa)
- Balia Regeneracji Weterana (Żankiel, Lawenda)
- Odwar na Zamarznięte Stawy (Żankiel, Żywokost, Wierzba)
- Żelazny Smar Pokrzywowy (Maść)
- Żelazna Balia na Kości (Kąpiel Pokrzywowa)
- Żelazna Woda Pędząca (Napar z Pokrzywy)
- Żelazna Woda Ścinająca (Pokrzywa)
- Dymny Wyziew Odkażający (Pokrzywa na Węglach)
- Parząca Maź na Gnaty (Smalec z Pokrzywy Zwyczajnej)
- Piekący Spirytus Drenażowy (Esencja z Pokrzywy)
- Parzący Kwas Stawowy (Ocet Pokrzywowy)
- Żrący Ulep Stawowy (Eliksir z Pokrzywy)
- Lodowato-Parzący Zlew (Herbatka z Pokrzywy i Mięty)
- Zielony Rzeźnik Glukozy (Morwa i Pokrzywa)
- Zielony Ściek Płuczący (Fiołek i Pokrzywa)
- Oślizgły Rzeźnik Zatorów (Pokrzywa i Prawoślaz)
- Ziemisty Pług Pędzący (Rdest i Pokrzywa)
- Potrójny Zamek (Morwa, Pokrzywa, Mięta)
- Kuracja Krwiotwórcza (Na Anemię) · sok świeży
- Odwar z korzenia na porost włosów · odwar / wcierka
- Staropolskie Pesto z Pokrzywy · mielenie
- Kąpiel z odwarem z pokrzywa zwyczajna · kąpiel
- Płukanka z pokrzywa zwyczajna · płukanka
- Okadzanie/wywary do dymienia z pokrzywa zwyczajna · okadzanie
- Maść na smalcu/łożysku tłuszczowym z pokrzywa zwyczajna · maść na smalcu
- Gorzkie krople (esencja) z pokrzywa zwyczajna · esencja gorzka
- Ocet czterech złodziei – wariant regionalny z pokrzywa zwyczajna · octy ziołowe
- Eliksir ziołowy z pokrzywa zwyczajna · eliksir
- Nalewka z pokrzywy 🌐 · nalewka
- Napar z ziół z miodem o działaniu wzmacniającym 🌐 · napar
- Karpacki czan przy otyłości 🌐 · kąpiel
- Szampon glicerynowo-rzepakowy 🌐 · szampon
Wiedza Tajemna
- Włókno z pokrzywy było używane do produkcji mundurów dla armii niemieckiej podczas I wojny światowej, gdy zabrakło bawełny.
- Biczowanie się świeżą pokrzywą (urtykacja) to starożytna metoda leczenia reumatyzmu – parzenie wywołuje silne przekrwienie i łagodzi ból stawów.
- Pokrzywa jest jedynym pokarmem dla gąsienic motyla Rusałka Admirał i Rusałka Pokrzywnik.
- W medycynie tybetańskiej uważa się, że Milarepa, wielki jogin, żywił się wyłącznie pokrzywami, co nadało jego skórze zielonkawy odcień.
Źródła wiedzy z sieci
Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.
- stronazdrowia.pl [pl-PL]