Rumianek pospolity
Matricaria chamomilla (syn. Matricaria recutita) | Astrowate (Asteraceae)
Jednoroczna roślina zielna, jedna z najważniejszych w europejskiej tradycji medycznej. Słynie z charakterystycznego, jabłkowego aromatu i złocisto-białych koszyczków kwiatowych. Nazwa łacińska 'Matricaria' pochodzi od słowa 'matrix' (macica), co wskazuje na historyczne zastosowanie rośliny w dolegliwościach kobiecych. Jest to roślina pionierska, często spotykana na polach uprawnych, miedzach i terenach ruderalnych.
Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
- Pokrój: Rob Hille, Public domain
- Kwiaty: Stefan.lefnaer, CC BY-SA 4.0
- Rycina: Franz Eugen Köhler, in Köhler's Medizinal-Pflanzen, Public domain
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
- Smak: Słodki, gorzki, aromatyczny Według tradycyjnej medycyny chińskiej rumianek ma smak ostry i lekko gorzki, a jego natura jest chłodna (凉).[7]
- Termika: Chłodna
- Wilgotność: Neutralna (łagodzi zarówno suchość, jak i nadmiar wilgoci)
- Żywioł: Powietrze i Woda
Rumianek to 'wielki mediator'. Jego energia uspokaja 'ogień' stanów zapalnych, rozprasza napięcia wywołane stresem (zastoje Qi) i przywraca płynność procesom trawiennym. Jest rośliną matczyną – daje poczucie bezpieczeństwa i ukojenia. Rumianek ma działanie przeciwwirusowe, przeciwbólowe i przeciwzapalne, a także wspomaga układ odparciowy.[5] Rumianek ma działanie uspokajające i wspomaga sen, co wpływa na stan psychiczny.[5] Rumianek ma działanie przeciwzapalne, antyseptyczne i antyoksydacyjne, a jego olejek eteryczny jest stosowany w leczeniu skórnych stanów zapalnych.[5] Rumianek ma działanie uspokajające i może wspomagać sen, co jest ważne w leczeniu zaburzeń snu.[5] W przypadku nadużycia rumianek może wywoływać alergie, w tym obrzęk języka i gardła, szczególnie u osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych.[5]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Rumianek to 'wielki mediator'. Jego energia uspokaja 'ogień' stanów zapalnych, rozprasza napięcia wywołane stresem (zastoje Qi) i przywraca płynność procesom trawiennym. Jest rośliną matczyną – daje poczucie bezpieczeństwa i ukojenia.
Wymagania Siedliskowe
- Stanowisko: Pełne słońce – tylko wtedy roślina produkuje wysoką ilość olejków eterycznych.
- Gleba: Przepuszczalna, piaszczysto-gliniasta, umiarkowanie żyzna. Dobrze radzi sobie na glebach lekkich, o ile mają dostęp do wilgoci wiosną. Gatunek porasta pola uprawne i nieużytki, preferując świeże, zasobne w składniki odżywcze oraz próchnicze gleby gliniaste i ilaste.[2] Rumianek nie wymaga specjalnej gleby, ale najlepiej rośnie na dobrze zrównoważonych, żyznych glebach.[3] Podczas podlewania świeżo wysianych nasion rumianku należy stosować podsiąkanie, aby strumień wody nie wypłukał drobnego materiału z gleby.[4] W uprawie rumianek dobrze reaguje na wapnowanie podłoża oraz umiarkowane nawożenie z ograniczoną ilością azotu.[4] Ze względu na bardzo drobną strukturę nasion, podczas podlewania stosuje się nawadnianie podsiąkowe, aby uniknąć wypłukania materiału siewnego z gleby.[4]
- Woda: Wymaga umiarkowanej wilgotności; źle znosi skrajne przesuszenie w fazie wzrostu.
- pH gleby: 7.0 - 8.0 (Preferuje gleby obojętne do zasadowych, bogate w wapń).
- Mrozoodporność: Roślina jednoroczna (mrozoodporna w formie siewek jesiennych).
Występowanie i zasięg 🌐 z sieci
- Gatunek pochodzi ze strefy umiarkowanej ciepłej Starego Świata i w Polsce występuje jako archeofit, będąc gatunkiem rozpowszechnionym.[1]
- Naturalny zakres występowania obejmuje południową i wschodnią Europę oraz zachodnią Azję, a dziś roślina jest uprawiana i naturalizowana w Ameryce Północnej, Południowej i Australii.[2]
- W Tyrolu roślina wznosi się do wysokości 1300 metrów n.p.m., a w szwajcarskich górach obserwowano ją nawet na wysokości 2300 metrów.[2]
- Rumianek pochodzi z południowej i wschodniej Europy, a obecnie można go spotkać na wszystkich kontynentach.[3]
- Do Japonii roślina została sprowadzona na początku XIX wieku za sprawą kupców z Holandii oraz Portugalii.[4]
- Gatunek pochodzi z Północnej Europy i Azji Zachodniej, skąd rozprzestrzenił się w Europie i Azji, a jako roślina zawleczona występuje w Ameryce Północnej.[4]
- Rumianek występuje naturalnie w Azji, Europie i regionie Xinjiang, a współczesne uprawy koncentrują się w Egipcie, Francji, Niemczech i Maroku.[5]
Rozpoznawanie w terenie
- Dno kwiatowe po przecięciu jest PUSTE w środku (kluczowa cecha diagnostyczna).
- Liście są pierzastosieczne, o bardzo wąskich, nitkowatych odcinkach (przypominają koperek).
- Intensywny, słodko-ziołowy zapach (przypominający dojrzałe jabłka) po roztarciu koszyczka.
- Białe kwiaty języczkowe pod koniec kwitnienia odginają się wyraźnie w dół.
- Roślina zielna o pędzie nagim, cechującym się silnym, charakterystycznym zapachem.[1]
- Wszystkie części rośliny posiadają silny, charakterystyczny zapach, a jej wzniesione lub podnoszące się łodygi są nagie i mocno rozgałęzione w górnej części.[2]
- Nazwa "chamomile" pochodzi od greckiego słowa χαμαίμηλον oznaczającego „ziemskie jabłko”.[3]
- Roślina dorasta wysokości od 15 do 60 cm, ma rozgałęziony, prosty i gładki łodygę.[3]
- Roślina jest耐寒性一年草, a w przypadku siewu jesiennego może zachowywać się jak roślina dwuletnia.[4]
- Zapach rumianku niesie ze sobą lekko słodką nutę przyprawową i jest łagodniejszy w porównaniu do rumianku rzymskiego.[5]
- Kwiaty zebrane są w koszyczki o średnicy 1-2 cm z puste wewnątrz, stożkowatym dnem kwiatostanowym.[1]
- Brzeżne kwiaty języczkowate są żeńskie, białe, w liczbie od 9 do 15 i w miarę przekwitania mocno odginają się w dół.[1]
- Kwiatostan składa się zazwyczaj z 7‑120 małych koszyczków, każdy o średnicy 18‑25 mm, przypominających białe stokrotki.[2]
- Kwiaty mają białe płatki (ray florets) z ligulą oraz żółte dyskowe kwiaty w środku.[3]
- Kwitnący worek (receptakl) jest pusty i pozbawiony łusek, co odróżnia rumianek od Anthemis arvensis.[3]
- Skrętoległe liście są siedzące z nasadą nieco obejmującą łodygę oraz mają dwu- lub trzykrotnie pierzastosieczną blaszkę.[1]
- Liście rumianku mają długość 4‑7 cm i są dwukrotnie lub trzykrotnie pierzaste, co ułatwia ich rozpoznanie.[2]
- Liście osiągają długość od 4 do 7 cm i są dwu- lub trzykrotnie fiederie podzielone na wąskie, linijkowate odcinki zakończone kolczykiem.[2]
- Liście są długie, wąskie i podzielone dwukrotnie lub trzykrotnie (bipinnate lub tripinnate).[3]
- Liście są naprzemianległe, pierzastozłożone, 2- lub 3-krotnie podzielone na krótkie, nitkowate odcinki o barwie bladozielonej.[4]
- Owoce to podłużne, odwrotnie jajowate, nieco wygięte niełupki w kolorze brunatnym, posiadające pięć białawych żeberek.[1]
- Owocem rumianku jest achene o długości 0,8‑1,5 mm, wewnątrz którego znajdują się cztery‑pięć żeberek z gruczołami śluzowymi.[2]
- Drobna niełupka rumianku ma po jednej stronie pięć podłużnych żeberek, jest całkowicie pozbawiona puchu kielichowego i nie posiada wyrostka na szczycie.[4]
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)
Rumian psiący (Anthemis cotula): Dno kwiatowe jest PEŁNE w środku, a cała roślina ma nieprzyjemny, cuchnący zapach i może powodować uczulenia skórne.
Maruna bezwonna (Tripleurospermum inodorum): Dno kwiatowe jest PEŁNE, a roślina jest niemal całkowicie pozbawiona zapachu. Brak właściwości leczniczych rumianku.
Surowce i Zbiory
Anthodium Chamomillae / Flos Chamomillae kwiaty
Całe koszyczki kwiatowe zbierane na początku kwitnienia.
Ziele ziele 🌐 z sieci
Surowce całej rośliny 🌐 z sieci
- Rumianek jest rośliną jednoroczną, zaliczaną do roślin światłoczułych i długodziennych (Langtagpflanze).[2]
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna
Stany zapalne przewodu pokarmowego (nieżyt żołądka, jelit), kolki u niemowląt, wzdęcia, bolesne miesiączki, bezsenność, stany lękowe. Zewnętrznie: zapalenie spojówek, stany zapalne jamy ustnej, oparzenia, pieluszkowe zapalenie skóry. Roślina bywa tradycyjnie stosowana do sporządzania naparu w formie herbaty.[3] W medycynie ludowej ziele i kwiaty umieszczane w płóciennych woreczkach dodawano do kąpieli, aby łagodzić zmęczenie, bóle reumatyczne, nerwobóle oraz dolegliwości lędźwiowe.[4] Wykazano antybakteryjne działanie rumianku przeciwko drobnoustrojom odpowiedzialnym za próchnicę zębów oraz choroby przyzębia.[4] Tradycyjnie rumianek wykorzystywano do łagodzenia bólów stawów, łagodzenia objawów menopauzy oraz wspomagania leczenia ran ciętych i ukąszeń owadów.[5] Tradycyjnie stosowano rumianek przy kobiecych dolegliwościach, takich jak bóle menstruacyjne oraz trudności związane z okrężem przekwitania.[5] Zewnętrznie w formie okładów i kąpieli rumianek pomaga w walce z nadpotliwością dłoni i stóp, a także przy hemoroidach, egzemie, owrzodzeniach i odmrożeniach.[9] Tradycyjnie okłady i przyparki z rumianku stosowano pomocniczo przy chorobach stawów, takich jak artretyzm, artroza, dota czy reumatyzm, oraz w okresie rekonwalescencji po złamaniach.[9]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Stany zapalne przewodu pokarmowego (nieżyt żołądka, jelit), kolki u niemowląt, wzdęcia, bolesne miesiączki, bezsenność, stany lękowe. Zewnętrznie: zapalenie spojówek, stany zapalne jamy ustnej, oparzenia, pieluszkowe zapalenie skóry.
Kuchnia
Herbata rumiankowa, aromatyzowanie likierów, win i deserów owocowych.
Rzemiosło
Płukanki z rumianku rozjaśniają jasne włosy i nadają im złocisty połysk. Olejek rumiankowy (niebieski) jest cenionym składnikiem luksusowych perfum. Otrzymany olejek ma rzadki, głęboki niebieski odcień, co jest spowodowane obecnością aromatycznego składnika zwanego „母菊奧”.[5]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Płukanki z rumianku rozjaśniają jasne włosy i nadają im złocisty połysk. Olejek rumiankowy (niebieski) jest cenionym składnikiem luksusowych perfum.
Kosmetyka
Tradycyjnie przypisuje się mu działanie upiększające i nadające włosom połysk, przez co od lat wchodzi w skład szamponów.[5] Skoncentrowany odwar z rumianku polecany jest do przemywania twarzy dwa razy dziennie przy młodzieńczym trądziku pospolitym oraz wspomagająco w leczeniu łuszczycy.[9] Od wieków kwiaty rumianku były dodawane do szamponów ze względu na ich właściwość nadawania włosom połysku i gładkości.[5] Ekstrakt zカミツレ (kamicure) jest powszechnie stosowany w produktach mających na celu zapobieganie szorstkości i podrażnieniom skóry, pomagając w utrzymaniu jej nawilżenia i zdrowego wyglądu.[11]
Ogród
Roślina miododajna, przyciągająca bzygi (pożeracze mszyc). Oprysk z rumianku zapobiega zgorzeli siewek. Specyficzny szkodnik drążący łodygi rumianku to gąsienica motyla „Kamillenstängelrüssler” (Microplontus rugulosus), co odróżnia go od innych owadów zaciemniających uprawę.[2] Może być uprawiany jako jednoroczna roślina wiosną lub jesienią, a także traktowany jako wieloletni dzięki samosiewowi.[3] Nasiona rumianku są bardzo drobne, dlatego w uprawie miesza się je z suchym piaskiem i wysiewa pasami wczesną wiosną lub jesienią.[4] Najlepszy moment na zbiór kwiatostanów przypada, gdy białe kwiaty języczkowate są rozłożone poziomo; ich opadanie ku dołowi świadczy o opóźnieniu zbioru. Regularne obrywanie koszyczków pobudza roślinę do silniejszego rozkrzewiania i tworzenia nowych kwiatów.[4] Nasiona rumianku najlepiej kiełkują w temperaturze 15–20°C w ciągu jednego do dwóch tygodni. Gdy siewki osiągną 6–7 cm wysokości, wysadza się je na stałe miejsce w odstępach około 40 cm.[4]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Roślina miododajna, przyciągająca bzygi (pożeracze mszyc). Oprysk z rumianku zapobiega zgorzeli siewek.
Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami
Może nasilać działanie leków uspokajających. Ze względu na zawartość kumaryn, w bardzo dużych ilościach może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych. Podczas spożywania naparu z rumianku istnieje ryzyko wystąpienia interakcji z lekami przeciwzakrzepowymi.[3]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Może nasilać działanie leków uspokajających. Ze względu na zawartość kumaryn, w bardzo dużych ilościach może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych.
Przeciwwskazania
Osoby uczulone na rośliny z rodziny Astrowatych (np. arnka, piołun, nawłoć) powinny zachować szczególną ostrożność – rumianek może wywołać u nich wstrząs anafilaktyczny lub wysypkę. Podobna do rumianku maruna bezwonna różni się od niego brakiem zapachu, półkulistym i pełnym wewnątrz dnem kwiatostanu oraz wyprostowanymi owocami.[1] Aphidy są głównym szkodnikiem uprawy rumianku.[3] Najważniejsze choroby rumianku w Europie to mączniak rzekomy, mączniak prawdziwy i rdza.[3] Roślina kwitnie 2‑3 razy w roku, a okres kwitnienia trwa 50‑65 dni przy rozwoju kwiatu 20‑25 dni.[3] Rumianek może wywoływać alergie i krzyżowo reagować z pyłkiem bylicy.[3] Osoby ze skłonnością do alergii powinny zachować ostrożność, ponieważ dotknięcie rośliny może wywołać kontaktowe zapalenie skóry.[3] Bezpośredni kontakt z rośliną może wywołać u niektórych osób kontaktowe zapalenie skóry.[3] Osoby uczulone na ambrozję mogą doświadczać objawów alergicznych na skutek krzyżowej reakcji z pyłkiem rumianku, a bezpośredni kontakt z rośliną może wywołać kontaktowe zapalenie skóry.[3] W pierwszym trymestrze ciąży należy unikać stosowania rumianku, a osoby uczulone na rośliny z rodziny astrowatych mogą doświadczać ciężkich reakcji alergicznych, takich jak obrzęk języka i gardła.[5] Rumianek może wywoływać reakcje alergiczne, w tym obrzęk języka i gardła.[5]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Osoby uczulone na rośliny z rodziny Astrowatych (np. arnka, piołun, nawłoć) powinny zachować szczególną ostrożność – rumianek może wywołać u nich wstrząs anafilaktyczny lub wysypkę.
Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Siejemy płytko wprost do gruntu. Nasiona rumianku potrzebują światła, więc nie przysypujemy ich ziemią!
Zbieramy koszyczki BEZ szypułek co 3-5 dni w miarę zakwitania (gdy białe płatki ułożone są poziomo).
Gdy płatki całkowicie opadną, a stożkowaty środek zbrązowieje.
Permakultura i Gildie
Rola w systemie:
- Dynamiczny akumulator potasu, wapnia i siarki.
- Wsparcie zdrowotne dla upraw kapustnych i cebulowych (poprawia ich smak i wzrost).
- Naturalny fungicyd glebowy.
- Pożytek dla bzygów i małych dzikich pszczół.
Towarzysze (Gildia):
Rumianek chroni cebulę przed chorobami grzybowymi i poprawia jej aromat.
Rumianek wyraźnie poprawia smak kapustnych i odstrasza bielinka.
Rumianek rosnący z umiarem wśród cebuli stymuluje jej wzrost i chroni przed mszycami.
Wzajemnie podnoszą swoje lecznicze właściwości.
Wzajemnie wzmacniają swoje działanie aromatyczne i lecznicze.
Z archiwum Kwiatownika
Historia i legendy
- Opis
- Rumianek pospolity jest jedną z najstarszych roślin leczniczych na świecie, używany już w starożytnym Egipcie i Grecji na gorączkę, bóle, choroby skóry i jako środek uspokajający. W Polsce to podstawowe zioło domowe na bóle brzucha, niestrawność, kolki, bezsenność i choroby skóry. Dawniej napary stosowano też do przemywania oczu, kąpieli dzieci i jako kosmetyk na złociste włosy.
- Cechy
- Intensywny, jabłkowy zapach
- Jeden z najmocniejszych środków łagodzących stany zapalne przewodu pokarmowego i skóry
- Koszyczki łatwo się rozsypują podczas zbioru – najlepiej zbierać w suche, słoneczne dni
- Roślina wszechstronna – działa i od środka, i zewnętrznie
- Zastosowanie historyczne
- Napar na bóle brzucha, kolki, wzdęcia, niestrawność, przeziębienie
- Kąpiele lecznicze i płukanki na podrażnienia skóry i błon śluzowych
- Inhalacje na katar i przeziębienie
- Przemywanie oczu przy zapaleniu spojówek
- Kosmetyk na jasne włosy – rozjaśnianie i poprawa połysku
- Ciekawostki
- Rumianek uznawany był za roślinę magiczną i ochronną – używano go do okadzania domów i zwierząt.
- To jedno z najważniejszych ziół dziecięcych w Europie – 'herbatka rumiankowa' polecana nawet niemowlętom.
- Olejek rumiankowy jest jednym z najdroższych olejków eterycznych na świecie (niewielka wydajność z kwiatów).
- Używane często w napojach typu Bitters - Bitters to intensywne esencje ziołowe – kilka kropel zmienia smak napoju! Używaj do koktajli, lemoniad, domowych “toników”, a nawet do aromatyzowania herbaty czy kawy. Tradycyjnie stosowane także w mikrodawkach na trawienie po posiłku.
🎨 Barwienie (tkaniny, włosy)
- Opis
- Suszone kwiaty rumianku dają jasnożółty barwnik – do barwienia tkanin, mydeł i tradycyjnych pisanek.
Inne zastosowania
- Kosmetyki
- Opis
- Rumianek to podstawa toników, kremów i kąpieli łagodzących dla skóry wrażliwej, a także płukanek do jasnych włosów – rozjaśnia i nadaje blask.
- Zastosowanie
- Toniki, kąpiele, maseczki, płukanki do włosów.
- Pasza dla zwierzat
- Opis
- Dodatek do paszy dla królików, drobiu, trzody – działa wspomagająco na trawienie i chroni przed infekcjami.
Opis botaniczny
- Pokroj
- Jednoroczna roślina zielna, 15–50 cm wysokości, silnie rozgałęziona, o drobnych, delikatnych liściach.
- Lodyga
- Cienka, wzniesiona, rozgałęziona, naga lub lekko owłosiona.
- Liscie
- Podwójnie lub potrójnie pierzastosieczne, ciemnozielone, bardzo delikatne, miękko podzielone.
- Kwiaty
- Koszyczki kwiatowe o średnicy 1,5–2,5 cm, z białymi kwiatami języczkowatymi i żółtym, stożkowatym dnem kwiatowym, które jest puste w środku (ważna cecha rozpoznawcza). Kwitnie od maja do września.
- Zapach
- Intensywny, przyjemny, jabłkowy aromat – bardzo charakterystyczny.
- Cecha wyrozniajaca
- Puste, stożkowate dno koszyczka kwiatowego; silny, słodki zapach; brak łusek okrywy pod kwiatami.
Występowanie
- Obszar
- Europa, zachodnia Azja, Afryka Północna; szeroko rozpowszechniony jako chwast polny na całym świecie.
- W polsce
- Bardzo pospolity na polach, łąkach, miedzach, przydrożach, ugorach i w ogrodach.
Właściwości i składniki
- Nazwa
- Olejek eteryczny
- Dzialanie
- przeciwzapalny, rozkurczowy, przeciwbakteryjny, uspokajający, łagodzący bóle brzucha
- Sklad
- azulen (chamazulen), bisabolol, farnezen, flawonoidy
- Nazwa
- Flawonoidy
- Dzialanie
- antyoksydacyjne, przeciwzapalne, uszczelniające naczynia krwionośne
- Sklad
- apigenina, luteolina, kwercetyna
- Nazwa
- Śluzy roślinne
- Dzialanie
- osłaniające, powlekające, łagodzące podrażnienia
- Nazwa
- Kwasy fenolowe
- Dzialanie
- przeciwutleniające, ochraniające komórki
- Sklad
- kwas kawowy, kwas chlorogenowy
- Nazwa
- Kumaryny, gorczyce
- Dzialanie
- lekko rozkurczowe, wspomagające trawienie
Uwagi i ostrzeżenia
- Uwaga
- Możliwe reakcje alergiczne (wysypki, świąd, kichanie) – szczególnie u osób uczulonych na astrowate (np. arnikę, krwawnik).
- Rozwiazanie
- Przerwać stosowanie w przypadku objawów uczulenia.
- Uwaga
- Przy bardzo dużych ilościach możliwe nudności i bóle głowy.
- Rozwiazanie
- Nie przekraczać zalecanych dawek.
Uprawa
- Gleba
- Piaszczysto-gliniasta, lekka, umiarkowanie wilgotna, bogata w wapń, dobrze przepuszczalna.
- Stanowisko
- Stanowisko słoneczne, roślina odporna na suszę.
- Wysiew
- Wysiew nasion bezpośrednio do gruntu wczesną wiosną (marzec-kwiecień); nasiona drobne, nie przykrywać ziemią.
- Zbior
- Koszyczki kwiatowe zbiera się w pełni kwitnienia (maj–lipiec), najlepiej w słoneczne przedpołudnie.
Kalendarz
- Siew
- Miesiące
- marzec, kwiecień
- Zalecana faza ksiezyca
- rosnący
- Typ
- ogrodniczy
- Czas dnia
- ranek
- Intensywność
- średnia
- Uwagi
- Wysiewaj powierzchniowo – nasiona potrzebują światła do kiełkowania. Nie przykrywaj ziemią.
- Kwitnienie
- Miesiące
- maj, czerwiec, lipiec
- Zalecana faza ksiezyca
- pełnia
- Typ
- obserwacyjny
- Czas dnia
- w ciągu dnia
- Intensywność
- symboliczna
- Uwagi
- Kwitnie od końca maja – obserwuj kwiaty, by uchwycić najlepszy moment zbioru.
- Zbior kwiatow
- Miesiące
- czerwiec, lipiec
- Zalecana faza ksiezyca
- rosnący
- Typ
- zielarski
- Czas dnia
- ranek
- Intensywność
- wysoka
- Uwagi
- Zbieraj w pełni rozwinięte koszyczki kwiatowe rano, gdy są suche. Unikaj zbiorów po deszczu.
- Suszenie
- Miesiące
- czerwiec, lipiec
- Zalecana faza ksiezyca
- malejący
- Typ
- zielarski
- Czas dnia
- po południu
- Intensywność
- średnia
- Uwagi
- Susz w cieniu w przewiewnym miejscu – najlepiej na sitach lub pergaminie. Unikaj bezpośredniego słońca.
- Zbior nasion
- Miesiące
- sierpień, wrzesień
- Zalecana faza ksiezyca
- malejący
- Typ
- zbiorczy
- Czas dnia
- po południu
- Intensywność
- średnia
- Uwagi
- Zbieraj uschnięte koszyczki z nasionami. Susz je przed przechowaniem.
- Pielenie
- Miesiące
- maj, czerwiec
- Zalecana faza ksiezyca
- bez znaczenia
- Typ
- techniczny
- Czas dnia
- dowolny
- Intensywność
- średnia
- Uwagi
- Rumianek nie toleruje konkurencji – usuwaj chwasty ręcznie lub ściółkuj.
- Przesadzanie
- Miesiące
- kwiecień, październik
- Zalecana faza ksiezyca
- malejący
- Typ
- ogrodniczy
- Czas dnia
- ranek
- Intensywność
- niska
- Uwagi
- Rumianek źle znosi przesadzanie. Zaleca się unikać – preferuje siew bezpośredni.
- Miodobranie
- Miesiące
- czerwiec
- Zalecana faza ksiezyca
- pełnia
- Typ
- pszczelarski
- Czas dnia
- w ciągu dnia
- Intensywność
- średnia
- Uwagi
- Kwiaty wabią pszczoły – miód rumiankowy ma delikatny, ziołowy aromat.
- Zbior ksiezycowy
- Miesiące
- czerwiec
- Zalecana faza ksiezyca
- pełnia
- Typ
- rytualny
- Czas dnia
- wieczór
- Intensywność
- symboliczna
- Uwagi
- Tradycyjnie zbierano rumianek w noc świętojańską – przypisywano mu właściwości ochronne i oczyszczające.
- Zbior deszcz
- Miesiące
- październik
- Zalecana faza ksiezyca
- bez znaczenia
- Typ
- techniczny
- Czas dnia
- dowolny
- Intensywność
- symboliczna
- Uwagi
- Zbieraj wodę deszczową do podlewania w czasie suszy – rumianek preferuje naturalne źródła nawodnienia.
Bibliografia
- https://magicznyogrod.pl/rumianek-historia-i-zastosowanie.html
- https://kalendarzrolnikow.pl/11342/rumianek-wlasciwosci-i-zastosowanie
- https://kulinaria.pl/barwniki-roslinne-rumianek/
- https://kosmetologia.com.pl/rumianek-w-kosmetyce/
- https://www.farmer.pl/zwierzeta/zywienie/ziola-dla-zwierzat-gospodarskich,79271.html
- https://www.ekologia.pl/wiedza/rosliny/ziola/rumianek-pospolity
- https://www.gospodarz.pl/encyklopedia-roslin/ziola/rumianek-pospolity.html
- https://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Matricaria_chamomilla.htm
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Rumianek_pospolity
- https://rozanski.li/2117/rumianek-matricaria-chamomilla-sklad-i-dzialanie-lecznicze/
- https://www.herbapol.poznan.pl/pl/encyklopedia-ziol/rumianek-pospolity
- https://zielnikpolski.pl/sluz-rumiankowy/
- https://zielnikpolski.pl/kwasy-fenolowe-rumianek/
- https://www.ziololecznictwo.info/rumianek-pospolity/
- https://www.medonet.pl/zdrowie,alergia-na-rumianek,artykul,1729866.html
- https://zielnikpolski.pl/przedawkowanie-rumianku/
- https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Matricaria+chamomilla
- https://www.rhs.org.uk/plants/11214/matricaria-chamomilla/details
- https://rozanski.li/2101/rumianek-pospolity-matricaria-chamomilla-l-sklad-i-zastosowanie/
- https://www.thompson-morgan.com/how-to-collect-seeds-from-flowers
- https://en.wikipedia.org/wiki/Mechanical_weed_control
- https://pasieka24.pl/index.php/pasieka-czasopismo-dla-pszczelarzy/90-pasieka-2-2006/684-miod-rumiankowy
- https://www.thespruce.com/moon-phase-gardening-5219263
- https://www.rhs.org.uk/soil-composts-mulches/rainwater-harvesting
Przepisy z tą rośliną
- Klasztorny Balsam Lawendowy na Świąd
- Słoneczne Ciasteczka Rumiankowe
- Syrop smakowy z rumianek pospolity · syrop
- Likier z rumianek pospolity · likier
- Zupa z rumianek pospolity · zupa
- Przyprawa suszona z rumianek pospolity · przyprawy
- Twardy Kompres Błotny (Świerząbek, Kapusta, Żywokost)
- Ziołowa Balia Regenerująca (Świerząbek, Rumianek, Szałwia)
- Odwrotna Kąpiel Łagodząca (Szczawik, Rumianek, Skrzyp)
- Szwajcarska Płukanka Żrąca (Żankiel, Szałwia)
- Balia Regeneracji Weterana (Żankiel, Lawenda)
- Złoty Ulep Łagodzący (Syrop Rumiankowy)
- Złoty Spirytus Kojący (Nalewka z Rumianku)
- Złoty Kocioł Rozkurczowy (Odwar z Rumianku)
- Złoty Błotny Kompres (Okład z Rumianku)
- Złoty Łój Kojący (Smalec Rumiankowy)
- Złota Gorycz Trawienna (Esencja z Rumianku)
- Złodziejski Kwas Jabłkowy (Ocet z Rumiankiem)
- Żółty Ulep Uspokojenia (Eliksir z Rumianku)
- Gorący Szlam Rozkurczu (Napar z Rumianku)
- Odkażający Zlew Spazmolityczny (Szałwia i Rumianek)
- Zbożowy Tynk Uspokojenia (Owies i Rumianek)
- Złote Spoiwo (Ostropest, Nagietek, Rumianek)
- Napar Spazmolityczny (Na bóle brzucha i stres) · napar
- Okłady na zapalenie spojówek · napar do przemywania
- Rumiankowy Syrop Relaksujący · gotowanie/maceracja
- Herbatka uspokajająca z pomarańczą 🌐 · napar
- Krasandzki napar z rumianku na trawienie 🌐 · napar
- Maść na smalcu/łożysku tłuszczowym z rumianek pospolity · maść na smalcu
- Gorzkie krople (esencja) z rumianek pospolity · esencja gorzka
- Ocet czterech złodziei – wariant regionalny z rumianek pospolity · octy ziołowe
- Eliksir ziołowy z rumianek pospolity · eliksir
- Napar klasyczny z rumianek pospolity · napar
- Karpacka mieszanka ziołowa żołądkowa 🌐 · napar
- Karpacki czan przy otyłości 🌐 · kąpiel
- Tymiankowy krem do stóp z mocznikiem 🌐 · maść
- Antybakteryjny i przeciwgrzybiczy płyn do higieny intymnej z czarnuszką 🌐 · kosmetyk
- Rumianek Rozkrusz 🔎 wzmianka
Wiedza Tajemna
- Chamazulen (składnik nadający olejkowi intensywnie niebieski kolor) nie występuje naturalnie w roślinie – powstaje dopiero w procesie destylacji parą wodną z bezbarwnej maciercyny.
- W starożytnym Egipcie rumianek był poświęcony bogu słońca Ra ze względu na swój wygląd i moc 'wypalania' chorób.
- Nazywany jest 'lekarzem roślin' – posadzony w pobliżu osłabionych roślin pomaga im odzyskać wigor i zapobiega chorobom grzybowym w glebie.
- W medycynie anglosaskiej rumianek należał do dziewięciu świętych ziół podarowanych ludzkości przez boga Wodana.
- Badania naukowe potwierdziły, że apigenina zawarta w rumianku wiąże się z tymi samymi receptorami w mózgu co leki z grupy benzodiazepin, co tłumaczy jego działanie przeciwlękowe.
- W 1987 roku Związek Niemieckich Drogerystów uznał rumianek za pierwszą roślinę leczniczą roku, a w 2002 roku wybrany go rośliną leczniczą roku.[2]
- W starożytności rumianek opisywali Dioskurides, Pliniusz i Galen, a później pojawiał się w licznych średniowiecznych zielnikach i farmakopeach.[2]
- Bazami na etymologię znanych dziś nazw są średniowieczne niemieckie „gamille” i łacińskie „camomilla”, wywodzące się od greckiego słowa „chamai-mêlon”, które dosłownie oznacza „ziemne jabłko”.[2]
- Nazwa rodzaju Matricaria wywodzi się z łacińskiego słowa matrix, oznaczającego macicę, ponieważ w dawny ziołolecznictwie roślina ta była stosowana do łagodzenia skurczów i zaburzeń snu związanych z zespołem napięcia przedmiesstwkowego.[3]
- W dawnych angielskich zielnikach polecano przyjmowanie rumianku wraz z winem w celu łagodzenia uciążliwych bólów głowy i dolegliwości wątroby.[4]
- Nazwa rodzajowa Matricaria pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego macicę, ponieważ roślina była stosowana w chorobach kobiecych.[4]
- Z racji swoich zdolności do uzdrawiania sąsiadujących roślin, rumianek był dawniej czule nazywany "lekarzem roślin".[5]
- Rumianek był używany w produkcji szamponów ze względu na właściwość nadawania gładkości i połysku włosom.[5]
- W Rosji rumianek posiada status oficjalnego kwiatu narodowego.[4]
- W symbolice kwiatowej rumianek bywa wiązany z przesłaniem o przetrwaniu trudnych chwil i zachowaniu odporności w niesprzyjających okolicznościach.[4]
- W czechosłowackiej kreskówce "O kreciku" w odcinku "Krecik i medycyna" to właśnie niemiecki rumianek okazuje się lekiem, którego mały krecik poszukiwał po całym świecie.[5]
- W tradycji współczesnych czarownic i praktykach związanych z tworzeniem dobrych snów lub予知夢 (pozyskiwaniem wizji), rumianek bywa wykorzystywany w formie ziół umieszczanych w małych płóciennych woreczkach pod poduszką w celu wywołania relaksacji.[8]
- W starożytnym Egipcie roślina była uważana za świętą i składana w ofierze bóg słońca Ra.[4]
- W niemieckim folklorze rumianek nosi wiele tradycyjnych nazw, m.in. Apfelkraut, Weiße Blume, Camille, Camillenblume i Gänsblumen.[2]
- W Japonii roślina znana jest pod tradycyjną nazwą kamitsure, na którą wpływ miało holenderskie określenie kamille.[4]
- W Japonii roślina nosi tradycyjną nazwę 'kamitsure', która wywodzi się z przekształconego przez japończyków holenderskiego określenia 'kamille'.[4]
- Rumianek nosi wiele nazw ludowych, w tym: солнечник, девичник, белюшка, невесточка, ворожка, лесная марьяша, матрёнка, нивяник, белоцвет.[6]
- Roślina jest jednoroczna, światłolubna, preferuje gleby żyzne, gliniase i zasobne w związki azotu, a kwitnie od maja do sierpnia.[1]
- Chamazulen, związek odpowiedzialny za charakterystyczny niebieski kolor olejku eterycznego, powstaje podczas destylacji z matryciny obecnej w roślinie, a nie jest w niej naturalnie przechowywany w formie gotowej.[2]
- W składzie olejku rumiankowego oprócz bisabololu i chamazulenu występują m.in. oksydy bisabololu, trans-β-farnesen oraz spiroetry, a w całej roślinie zidentyfikowano aż 30 różnych flawonoidów.[2]
- Rumianek jest światlożerem (pęcznieje tylko przy świetle) oraz rośliną dnia długiego, a jego rodzinnym obszarem są Bliski Wschód oraz południowa i wschodnia Europa.[2]
- Roślina można spotkać w siodłach górskich na wysokościach do 1300 metrów, a w niektórych częściach Szwajcarii (np. w kantonie Gryzonia) odnotowano jej występowanie nawet na wysokości 2300 metrów n.p.m.[2]
- Rozprzestrzenianie się nasion rumianku odbywa się również przez zwierzęta żujące (np. owce, osły), które zjadają kwiatostany i wydzielają nasiona z kałem (endozoohoria).[2]
- Przy silnym porażeniu uprawy przez mszyce i następującym po nich pojawieniu się babców (marihanek), surowiec zielarski może ulec znaczącemu zanieczyszczeniu, co obniża jego jakość.[2]
- Rumianek jest cenioną rośliną w uprawie współrzędnej – rosnąc w sąsiedztwie kapusty lub cebuli, ogranicza występowanie szkodników i polepsza plony. Wierzy się również w ogrodnictwie, że posadzony w pobliżu chorych roślin wspomaga ich powrót do zdrowia.[4]
- Rumianek pospolity to jedno z najbardziej znanych i najczęściej stosowanych ziół na całym świecie, wykazujące szereg właściwości prozdrowotnych i leczniczych.[10]
- Wewnątrz koszyczka znajdują się kwiaty rurkowate, obupłciowe, żółte, o długości do 2 mm i z 5 ząbkami.[1]
- Znamiona są pomarańczowe.[1]
- Okrywa z listkami w 2–3 szeregach, do 4 mm długości, podługowatymi do nieco łopatkowatych, zaokrąglonych na szczycie, pośrodku zielono-brązowe, dookoła szeroko obłonione.[1]
- Dno kwiatostanowe stożkowate, wewnątrz puste.[1]
- Wyciąg z rumianku rozpylony na młode siewki zapobiega zgorzeli siewek. Z kolei zużyte kwiaty po naparach zakopane w glebie przyspieszają dojrzewanie kompostu i również chronią rośliny przed zgorzelą.[4]
- Silnie skoncentrowany olejek eteryczny rumianku tuż po wydestylowaniu ma nieprzyjemny zapach; słodki, owocowo-ziołowy aromat ujawnia się dopiero po jego rozcieńczeniu.[4]
- Kwiaty po zużyciu w formie herbaty lub do kąpieli można wkopane w ziemię wykorzystać do zapobiegania zgorzeli siewek oraz stymulowania procesu kompostowania.[4]
- Surowcem zielarskim rumianku są koszyczki kwiatowe.[10]
- Kozaczki kwiatowe rumianku, zarówno świeże, jak i suszone, wykorzystuje się do przygotowywania naparu o charakterystycznym, słodkawym zapachu przypominającym jabłko i łagodnym smaku.[12]
- Roślina działa jako roślina towarzysząca (kompan), poprawiając zdrowotność i plonowanie sąsiadujących upraw, takich jak kapusta czy cebula.[4]
Źródła wiedzy z sieci
Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.
- Wikipedia (pl): Rumianek pospolity [pl]
- Wikipedia (de): Echte Kamille [de]
- Wikipedia (en): Matricaria chamomilla [en]
- Wikipedia (ja): カモミール [ja]
- Wikipedia (zh): 德國洋甘菊 [zh]
- m.vk.ru [pl]
- www.sioc.cas.cn [zh-cmn-Hans]
- note.com [ja-JP]
- uteka.ru [ru]
- www.amol.pl [PL]
- www.cosme.net [ja]
- www.yomeishu.co.jp [ja]