Sałata jadowita

Lactuca virosa | Astrowate

Sałata jadowita znana była już w starożytności jako roślina lecznicza i rytualna. W średniowieczu uznawana za 'dziki opium', stosowana przez zielarzy i medyków jako środek uspokajający, nasenny i łagodzący ból. Jej sok mleczny był używany do sporządzania mikstur na kaszel, bezsenność i bóle menstruacyjne.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Przeciwwskazania

Roślina trująca w dużych dawkach – powoduje senność, zawroty głowy, mdłości, w skrajnych przypadkach halucynacje i zatrucia. Lactucarium w nadmiarze może powodować porażenie ośrodka oddechowego.

Z archiwum Kwiatownika (roślina z archiwum)
Historia i legendy
Opis
Sałata jadowita znana była już w starożytności jako roślina lecznicza i rytualna. W średniowieczu uznawana za 'dziki opium', stosowana przez zielarzy i medyków jako środek uspokajający, nasenny i łagodzący ból. Jej sok mleczny był używany do sporządzania mikstur na kaszel, bezsenność i bóle menstruacyjne.
Cechy
  • Najsilniej działająca dziko rosnąca sałata Europy
  • Wysoka odporność na suszę i ubogie gleby
  • Gorzki sok mleczny o silnym działaniu farmakologicznym
  • Roślina omijana przez zwierzęta ze względu na gorzki smak i trujące właściwości
Zastosowanie historyczne
  • Tradycyjny surowiec do wyrobu lactucarium – środka nasennego i uspokajającego
  • Dodatek do wywarów łagodzących bóle głowy i menstruacyjne
  • Używana w ziołolecznictwie brytyjskim i francuskim do połowy XX w.
  • Sporadycznie używana jako roślina magiczna i obrzędowa – 'roślina snów' w niektórych tradycjach
Ciekawostki
  • Lactucarium bywało nazywane 'opium dla ubogich' – nie wywołuje uzależnienia, ale działa podobnie do środków uspokajających.
  • W Polsce niektóre stare zielniki podawały sałatę jadowitą jako lek na kaszel, 'nerwy', tiki i padaczkę.
  • Roślina trująca w większych dawkach, szczególnie dla dzieci i zwierząt domowych.
  • Uwaga: W USA i Europie Zachodniej używana przez niektórych zielarzy jako legalny zamiennik opium.
Ciekawostki kulturowe
  • W starożytnym Rzymie sok sałaty uważano za święty środek na dobry sen i spokojne sny.
  • W Anglii XIX wieku był popularnym składnikiem syropów uspokajających dla dzieci (obecnie niezalecane!).
  • W niektórych regionach Francji używana jako afrodyzjak w drobnych dawkach.
  • W mitologii sałata była symbolem śmierci i odrodzenia, stąd użycie w rytuałach pogrzebowych.
  • Lactuca virosa to także gatunek wykorzystywany do eksperymentalnej fitoremediacji skażonych terenów.
Opis botaniczny
Pokroj
Dwuletnia roślina zielna, osiąga 1–2 m wysokości, silnie rozgałęziona, o grubych, pustych łodygach.
Lodyga
Sztywna, bruzdowana, często fioletowo nabiegła, wzniesiona.
Liscie
Duże, głęboko wcinane, z kolczastym nerwem, szarozielone, dolne liście odziomkowe, górne mniejsze.
Kwiaty
Drobne, żółte, zebrane w wiechowate kwiatostany, kwitnie od lipca do września.
Owoce
Podłużne niełupki z puchem kielichowym ułatwiającym rozsiewanie.
Zapach
Liście i łodygi po skaleczeniu wydzielają biały, gorzki, silnie aromatyczny sok mleczny (lactucarium).
Cecha wyrozniajaca
Wysoka, szorstka roślina o kolczastych liściach, z mlecznym sokiem, który brunatnieje na powietrzu.
Występowanie
Obszar
Europa, Azja Zachodnia, Afryka Północna. Zawleczona i miejscami zadomowiona w Ameryce Północnej.
W polsce
Rzadko, głównie na południu i zachodzie kraju; nasypy kolejowe, zarośla, tereny ruderalne, czasem uprawiana.
Właściwości i składniki
Uwagi i ostrzeżenia
  • Uwaga
    Roślina trująca w dużych dawkach – powoduje senność, zawroty głowy, mdłości, w skrajnych przypadkach halucynacje i zatrucia.
    Rozwiazanie
    Nie stosować bez nadzoru i wiedzy zielarskiej; nie podawać dzieciom, kobietom w ciąży i osobom starszym.
  • Uwaga
    Lactucarium w nadmiarze może powodować porażenie ośrodka oddechowego.
    Rozwiazanie
    Stosować jedynie w ziołolecznictwie pod kontrolą specjalisty.
Uprawa
Gleba
Gleba przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna, zasobna w wapń, nie toleruje ciężkich gleb gliniastych.
Stanowisko
Stanowisko słoneczne lub półcieniste, najlepiej na obrzeżach zarośli, nieużytkach, skarpach.
Wysiew
Wysiew nasion wczesną wiosną, najlepiej po stratyfikacji; roślina dwuletnia.
Zbior
Liście i sok mleczny (lactucarium) zbiera się w okresie kwitnienia (lipiec–sierpień), korzeń jesienią.
Kalendarz
Siew
Miesiące
marzec, kwiecień
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Wysiewaj bezpośrednio do gruntu lub w inspekcie. Nasiona wymagają światła – nie przykrywaj zbyt głęboko.
Pikowanie
Miesiące
kwiecień
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Gdy siewki mają 2–3 liście, przesadź do większych rozstaw – zachowaj wilgotne podłoże.
Przesadzanie
Miesiące
kwiecień, maj
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Przesadzaj tylko młode sadzonki – późniejsze mogą gorzknieć lub wystrzelać w pęd kwiatowy.
Zbior ziele
Miesiące
maj, czerwiec
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
zielarski
Czas dnia
ranek
Intensywność
wysoka
Uwagi
Zbieraj całe pędy przed kwitnieniem – wtedy roślina zawiera najwięcej laktukarium.
Zbior korzeni
Miesiące
wrzesień, październik
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
zielarski
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Zbieraj korzenie roślin dwuletnich – najlepiej po przekwitnięciu. Oczyść i susz w cieniu.
Zbior poranny
Miesiące
maj, czerwiec
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
zielarski
Czas dnia
ranek
Intensywność
wysoka
Uwagi
Poranny zbiór ziela gwarantuje najwyższe stężenie soków mlecznych w tkankach.
Zbior pelnia
Miesiące
czerwiec
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
rytualny
Czas dnia
wieczór
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Zgodnie z tradycją zbiór w pełni zwiększa siłę działania uspokajającego i nasennego.
Suszenie
Miesiące
czerwiec, lipiec
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
zielarski
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Susz w przewiewnym i cienistym miejscu. Przekłuwaj łodygi, by wyciekło laktukarium przed suszeniem.
Fermentacja
Miesiące
czerwiec
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
techniczny
Czas dnia
wieczór
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Laktukarium powstaje naturalnie przez utlenianie lateksu w kontakcie z powietrzem – ciemnieje i twardnieje.
Ekstrakcja
Miesiące
czerwiec, lipiec
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
techniczny
Czas dnia
po południu
Intensywność
wysoka
Uwagi
Ekstrakcja na bazie alkoholu (nalewka z laktukarium) – wymaga wysuszonego, przetartego surowca.
Zbior deszcz
Miesiące
październik
Zalecana faza ksiezyca
bez znaczenia
Typ
techniczny
Czas dnia
dowolny
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Zbieraj deszczówkę do podlewania. Sałata preferuje wilgoć, ale nie znosi zalewania.
Bibliografia
Wiedza Tajemna
  • Lactucarium bywało nazywane 'opium dla ubogich' – nie wywołuje uzależnienia, ale działa podobnie do środków uspokajających.
  • W Polsce niektóre stare zielniki podawały sałatę jadowitą jako lek na kaszel, 'nerwy', tiki i padaczkę.
  • Roślina trująca w większych dawkach, szczególnie dla dzieci i zwierząt domowych.
  • Uwaga: W USA i Europie Zachodniej używana przez niektórych zielarzy jako legalny zamiennik opium.
  • W starożytnym Rzymie sok sałaty uważano za święty środek na dobry sen i spokojne sny.
  • W Anglii XIX wieku był popularnym składnikiem syropów uspokajających dla dzieci (obecnie niezalecane!).
  • W niektórych regionach Francji używana jako afrodyzjak w drobnych dawkach.
  • W mitologii sałata była symbolem śmierci i odrodzenia, stąd użycie w rytuałach pogrzebowych.
  • Lactuca virosa to także gatunek wykorzystywany do eksperymentalnej fitoremediacji skażonych terenów.
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy