Sosna zwyczajna
Pinus sylvestris | Sosnowate (Pinaceae)
Długowieczne, zimozielone drzewo iglaste o luźnej koronie, osiągające do 35-40 m wysokości. Jest gatunkiem pionierskim o ogromnych zdolnościach adaptacyjnych, potrafiącym rosnąć na skrajnie ubogich, piaszczystych glebach. Charakterystyczną cechą sosny jest jej kora – u dołu pnia gruba i głęboko spękana (szarobrązowa), natomiast w górnej części cienka, łuszcząca się płatami i przybierająca intensywny pomarańczowo-rdzawy kolor. Jest to roślina wybitnie lecznicza, której olejki eteryczne sterylizują otoczenie. Występuje naturalnie w Eurazji.[2]
Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
- Pęd z pąkami: Pleple2000, CC BY-SA 3.0
- Kora: Ramin Nakisa, CC BY-SA 3.0
- Pokrój: Agnieszka Kwiecien, Nova, CC BY-SA 3.0
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
- Smak: Ostry, gorzki, żywiczny
- Termika: Gorąca
- Wilgotność: Wybitnie osuszająca
- Żywioł: Powietrze i Ogień
"Sosna jest potężnym 'poruszycielem'. Jej gorąca i sucha natura rozpuszcza zastoinowy śluz w płucach (wilgotne zimno) i pobudza krążenie energii Qi. Działa wzmacniająco na osoby osłabione, oziębione i 'zamulone' toksynami."
Wymagania Siedliskowe
- Stanowisko: Pełne słońce. Jest skrajnie światłożądna – w cieniu dolne gałęzie szybko obumierają (zjawisko oczyszczania się pnia).
- Gleba: Skrajnie tolerancyjna; najlepiej rośnie na glebach lekkich, piaszczystych i przepuszczalnych, ale poradzi sobie nawet na torfowiskach.
- Woda: Bardzo odporna na suszę dzięki głębokiemu, palowemu systemowi korzeniowemu; nie toleruje jedynie trwale stojącej wody.
- pH gleby: 4.0 - 6.0 (Wyraźnie kwasolubna).
- Mrozoodporność: Strefa 2 (Całkowicie odporna na mrozy, wytrzymuje do -40°C).
Rozpoznawanie w terenie
- Igły zebrane w pęczkach po dwie, o długości 4-7 cm, sztywne, często lekko skręcone, o niebieskawo-zielonym odcieniu.
- Kora w górnej części pnia i na konarach ma charakterystyczny, 'lisowaty' pomarańczowy kolor.
- Szyszki małe (3-7 cm), stożkowate, osadzone na krótkich szypułkach, po dojrzeniu brunatne.
- Młode pędy (majowe) są jasne, pokryte brązowymi łuskami i intensywnie pachną żywicą.
- Kora jest gruba, łuszcząca się i pomarańczowo-czerwona w młodości, a w okresie dojrzałości łuskowata i szaro-brązowa; czasami w górnej części zachowuje swój pierwotny wygląd.[2]
- Szyszki nasienne są czerwone w momencie zapylenia, a następnie blado-brązowe, kuliste i mają średnicę 4–8 mm (5⁄32–5⁄16 cala) średnicy w pierwszym roku, osiągając pełny rozmiar w drugim roku; mają kształt spiczasto-jajowato-stożkowy, są zielone, a w okresie dojrzałości przybierają barwę od szaro-zielonej do żółto-brązowej, o długości 3–7,5 cm (1+1⁄8–3 cali).[2]
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)
Sosna czarna (Pinus nigra): Sosna czarna ma znacznie dłuższe igły (do 15 cm), które są ciemnozielone i bardzo sztywne; kora na całym pniu jest ciemnoszara.
Sosna wejmutka (Pinus strobus): Ma igły zebrane po pięć w pęczku, są one bardzo miękkie i cienkie.
Surowce i Zbiory
Turiones Pini / Pinnulae Pini paki_i_pedy
Młode pędy wyrastające wiosną (tzw. majowe), zbierane gdy mają ok. 3-5 cm i są jeszcze lepkie od żywicy.
Acus Pini igły
Zimozielone igliwie, najlepiej zbierane zimą (wtedy mają najwięcej witaminy C).
Pollen Pini pyłek
Żółty pył z męskich kwiatostanów, zbierany tuż przed ich otwarciem.
Liście liście 🌐 z sieci
Na dojrzałych drzewach liście („igły”) mają niebiesko-zielony, niebieskawo-matowy odcień, a zimą często przybierają barwę od ciemnozielonej do ciemnożółto-zielonej, mają 2,5–5 centymetrów (1–2 cale) długości i 1–2 milimetry (1⁄32–3⁄32 cala) szerokości, ułożone są w pęczki po dwa, z trwałym, szarym, o długości 5–10 mm (1⁄4–3⁄8 cala) podstawową osłonką.[2]
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna
Nieżyty górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, kaszel (suchy i mokry), osłabienie wiosenne, reumatyzm i nerwobóle (zewnętrznie w formie kąpieli i maści rozgrzewających). W krajach skandynawskich sosna była wykorzystywana do produkcji smoły w epoce przedprzemysłowej.[2] Sosna była również wykorzystywana jako źródło kalafonii i terpentyny.[2]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Nieżyty górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, kaszel (suchy i mokry), osłabienie wiosenne, reumatyzm i nerwobóle (zewnętrznie w formie kąpieli i maści rozgrzewających).
Kuchnia
Syrop z pędów sosny (klasyk), miód sosnowy, nalewka sosnowa (sosnówka). Pyłek jako dodatek do koktajli. Igły do aromatyzowania soli lub cukru.
Rzemiosło
Drewno sosnowe to główny materiał konstrukcyjny w budownictwie i stolarstwie. Żywica służy do produkcji kalafonii i terpentyny. Z korzeni sosny wyplatano dawniej niezwykle trwałe kosze. Drewno to wykorzystuje się do produkcji masy celulozowej oraz wyrobów z drewna ciętego.[2] Z igieł uzyskuje się barwnik w kolorze brązowym lub zielonym[168].[4]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Drewno sosnowe to główny materiał konstrukcyjny w budownictwie i stolarstwie. Żywica służy do produkcji kalafonii i terpentyny. Z korzeni sosny wyplatano dawniej niezwykle trwałe kosze.
Ogród
Tworzenie barier wiatrowych, rekultywacja nieużytków. Sosny wydzielają fitoncydy, które zabijają bakterie i grzyby w ogrodzie.
Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami
Olejek sosnowy stosowany zewnętrznie może u niektórych osób powodować podrażnienia skóry lub skurcz oskrzeli (przy astmie). Nie stosować u małych dzieci bezpośrednio pod nos.
Przeciwwskazania
Nie stosować olejku sosnowego u osób z krztuścem i astmą oskrzelową (może wywołać skurcz krtani). Zbiór pędów w lasach państwowych bez zgody leśniczego jest nielegalny. Sosna leśna osiąga zdolność kwitnienia w wieku około 10–15 lat. U niektórych osób wywołuje katar sienny.[1]
Tekst oryginalny Kwiatownika
Nie stosować olejku sosnowego u osób z krztuścem i astmą oskrzelową (może wywołać skurcz krtani). Zbiór pędów w lasach państwowych bez zgody leśniczego jest nielegalny.
Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór pędów bocznych (nie wierzchołkowych!) o długości do 5 cm.
Zbieranie całych męskich kwiatostanów, gdy zaczynają żółknąć, ale jeszcze nie pyliły.
Do przetworów zielarskich wybieramy małe, zielone, miękkie szyszki (powinny dać się przekroić nożem).
Igliwie pozyskiwane zimą ma najwięcej witaminy C. Żywicę zdrapujemy z naturalnych zranień kory.
Permakultura i Gildie
Rola w systemie:
- Pionier na jałowych piaskach.
- Naturalny producent ściółki zakwaszającej (idealna pod borówki i rododendrony).
- Siedlisko dla specyficznych grzybów (Maślak zwyczajny, Borowik sosnowy).
- Producent fitoncydów (oczyszczanie powietrza).
Towarzysze (Gildia):
Tworzą razem stabilne lasy mieszane na piaskach.
Naturalne runo boru sosnowego.
Współtworzy ekosystemy wrzosowisk pod sosnami.
Tworzy bogate mikoryzy z maślakami i rydzami.
Uzupełnienie z sieci
- Drobne korzenie tworzą ektomikoryzę, na przykład z muchojadem, gatunkami grzybów z rodzaju Lactarius oraz borowikiem maślanym.[1]
Z archiwum Kwiatownika
Historia i legendy
- Opis
- Sosna zwyczajna to jedno z najważniejszych drzew w kulturze i gospodarce Polski. Od wieków wykorzystywana w budownictwie, lecznictwie i kuchni. Pąki, młode igły i żywica stosowano na przeziębienia, bóle reumatyczne, choroby skóry. W kuchni wykorzystywano młode pędy, szyszki i żywicę jako przyprawę i dodatek do słodyczy.
- Cechy
- Silnie antyseptyczne działanie olejków eterycznych i żywicy
- Młode igły i pąki bogate w witaminę C – naturalny środek wzmacniający zimą
- Szyszki i pąki – surowiec na syropy, napary, likiery
- Żywica i smoła sosnowa wykorzystywana w lecznictwie ludowym i kosmetyce
- Zastosowanie historyczne
- Napar z igieł i pąków jako środek wzmacniający i przeciwgorączkowy
- Syropy z młodych pędów na kaszel i przeziębienia
- Kąpiele z igieł i pędów przy reumatyzmie i nerwobólach
- Żywica do tamowania drobnych krwawień i leczenia skóry
- Ciekawostki
- W starosłowiańskiej tradycji gałązki sosny stawiano przy drzwiach na ochronę przed chorobami.
- Sosna była symbolem siły, wieczności i nieśmiertelności w wielu kulturach Europy i Azji.
- W polskich dworach szyszki sosnowe kandyzowano jako słodką przekąskę.
- Żywica sosnowa służyła jako naturalny klej, lakier, a także surowiec do kadzideł.
Ciekawostki kulturowe
- W puszczy białowieskiej sadzono sosny na grobach i przy domach jako symbol wieczności.
- W Rosji z igieł sosny wytwarzano witaminowy kwas chlebowy dla wojska.
- W góralskich domach wyplatano wieńce z igieł sosny na Boże Narodzenie.
- W tradycyjnej medycynie chińskiej sosna była rośliną długowieczności.
- Na Kurpiach szyszki sosnowe gotowano w cukrze jako 'leśny smakołyk'.
- W kulturze syberyjskiej igły sosny dodawano do kąpieli oczyszczających.
🎨 Barwienie (tkaniny, włosy)
- Opis
- Kora i igły sosny dają jasnożółty lub zielonkawy barwnik do tkanin i pisanek.
Inne zastosowania
- Kosmetyki
- Opis
- Olejek sosnowy stosowany jest w płynach do kąpieli, tonikach, maściach na stany zapalne i trądzik. Żywica używana do produkcji naturalnych balsamów do ust i kremów gojących.
- Zastosowanie
- Toniki, kąpiele, balsamy, maści.
- Pasza dla zwierzat
- Opis
- Igły sosny stanowią zimowy dodatek do paszy dla jeleni, saren, koni; młode pędy wykorzystywane są w produkcji ściółki.
- Drewno
- Opis
- Drewno sosny jest podstawowym surowcem budowlanym, stolarskim, na opał, do produkcji celulozy i papieru.
Opis botaniczny
- Pokroj
- Drzewo dorastające do 35 m wysokości, z prostym pniem i luźną, kopulastą koroną.
- Kora
- U młodych drzew gładka, czerwono-brązowa na górze, szara i spękana na dole.
- Liscie
- Igły sztywne, zebrane po 2, długości 4–8 cm, niebieskozielone, ostro zakończone.
- Kwiaty
- Roślina jednopienna; kwiaty męskie – żółte kotki, żeńskie – małe, zielone szyszeczki.
- Owoce
- Szyszki stożkowate, długości 3–7 cm, dojrzewają w 2. roku, nasiona opatrzone skrzydełkami.
- Korzeń
- Palowy, głęboko sięgający, z grubymi korzeniami bocznymi.
- Cecha wyrozniajaca
- Czerwona kora na górnych partiach pnia, igły w parach, aromatyczna żywica.
Występowanie
- Obszar
- Europa, Azja, Syberia, Mongolia, wprowadzone do Ameryki Północnej.
- W polsce
- Najpospolitsze drzewo iglaste – lasy, wydmy, piaszczyska, nieużytki, obrzeża pól i dróg.
Właściwości i składniki
- Nazwa
- Olejek sosnowy
- Dzialanie
- antyseptyczny, wykrztuśny, rozgrzewający
- Sklad
- pinen, limonen, borneol, octan bornylu
- Nazwa
- Witaminy i mikroelementy
- Dzialanie
- wzmacniające odporność, remineralizujące
- Sklad
- witamina C, K, karotenoidy, mangan, żelazo, wapń
- Nazwa
- Garbniki
- Dzialanie
- ściągające, przeciwzapalne
- Sklad
- taniny
- Nazwa
- Żywica
- Dzialanie
- przeciwbakteryjna, przyspiesza gojenie ran
- Sklad
- kwas abietynowy, terpeny, kwas pimarowy
Uwagi i ostrzeżenia
- Uwaga
- Olejek sosnowy może uczulać i podrażniać skórę; nie stosować u małych dzieci i kobiet w ciąży bez konsultacji.
- Rozwiazanie
- Stosować rozcieńczony, w małych dawkach, unikać stosowania u dzieci do 2 lat.
- Uwaga
- Nie zbierać pędów i żywicy z obszarów chronionych, parków narodowych i rezerwatów.
- Rozwiazanie
- Zbierać wyłącznie z prywatnych terenów lub plantacji.
Uprawa
- Gleba
- Gleba piaszczysta, lekka, kwaśna do lekko kwaśnej, dobrze przepuszczalna.
- Stanowisko
- Stanowisko słoneczne, najlepiej na otwartym terenie, wytrzymała na suszę i mróz.
- Wysiew
- Nasiona (szyszki) wysiewać wczesną wiosną lub jesienią, najlepiej w inspekcie lub na szkółce; przesadzać młode siewki po roku.
- Zbior
- Pąki i młode pędy – wczesna wiosna (marzec–kwiecień), igły – przez cały rok, żywica – od wiosny do lata, szyszki – czerwiec–wrzesień.
Kalendarz
- Siew
- Miesiące
- marzec, kwiecień
- Czynności
- Przygotowanie i siew nasion sosny: oczyszczenie i namaczanie nasion przez 24 h; zimna stratyfikacja w wilgotnym piasku lub torfie przez 6–8 tygodni w temperaturze 2–4 °C; wysiew cienką warstwą (ok. 5 mm) na podłoże o dobrej przepuszczalności w inspekcie lub doniczkach; przykrycie drobnym żwirem lub piaskiem; utrzymanie stałej wilgotności podłoża aż do wschodów (8–12 tygodni).
- Kwitnienie
- Miesiące
- maj, czerwiec
- Czynności
- Obserwacja rozwoju kwiatostanów męskich (pylących strobili) w maju–czerwcu; kontrola intensywności pylących szyszeczek; w razie suszy głębokie podlewanie, by wspomóc rozwój organów generatywnych.
- Zbior kwiatow
- Miesiące
- czerwiec, lipiec
- Czynności
- Zbieranie dojrzałych, żółtych strobili męskich (kwiatów sosny) w suchy dzień w czerwcu–lipcu; delikatne odłamywanie szyszeczek; suszenie rozłożonych w cieniu na pergaminie do czasu, aż uwolnią suche pyłki.
- Zbior nasion
- Miesiące
- wrzesień, październik
- Czynności
- Zbieranie w pełni dojrzałych szyszek żeńskich pod koniec września–początek października, tuż przed ich otwarciem; ścięcie gałązek lub zerwanie szyszek; suszenie w przewiewnym pomieszczeniu, aż szyszki samoczynnie się otworzą i uwolnią nasiona; oddzielenie nasion od łusek przez delikatne potrząsanie.
- Pielenie
- Miesiące
- maj, lipiec
- Czynności
- Regularne usuwanie chwastów mechanicznie (ręcznie lub motyczką) wokół młodych sosen; stosowanie ściółkowania (kora, zrębki) warstwą 5–10 cm, by utrudnić rozwój chwastów i zachować wilgoć gleby.
- Przesadzanie
- Miesiące
- kwiecień, październik
- Czynności
- Transplantacja młodych sadzonek wczesną wiosną (kwiecień) lub wczesną jesienią (październik): wykopanie rośliny z bryłą ziemi, delikatne rozluźnienie korzeni; przygotowanie nowego dołka o szerokości nieco większej niż bryła korzeniowa; osadzenie na tej samej głębokości; obfite podlanie i ściółkowanie.
- Miodobranie
- Miesiące
- lipiec
- Czynności
- Ustawianie uli w borze sosnowym w lipcu, gdy owady Marchalina hellenica produkują nadmiar słodkiego płynu (honeydew); pozostawienie pszczół na 30–35 dni, aż zgromadzą ciemny miód sosnowy; zdejmowanie ramek i odwirowanie miodu; filtrowanie.
- Zbior ksiezyc
- Miesiące
- wrzesień
- Czynności
- Gromadzenie szyszek i nasion zgodnie z kalendarzem biodynamicznym – najlepiej podczas fazy wędrówki księżyca (pełnia → nów), aby zwiększyć trwałość nasion; zbieranie wieczorem po opadnięciu rosy.
- Zbior deszcz
- Miesiące
- październik
- Czynności
- Instalacja beczek lub zbiorników pod rynnami w październiku – oczyszczenie rynien, montaż filtru przeciwliściowego; gromadzenie wody deszczowej do podlewania młodych sosen i uzupełniania wilgotności gleby w okresie bezopadowym.
Bibliografia
- https://magicznyogrod.pl/sosna-historia-i-zastosowanie.html
- https://kalendarzrolnikow.pl/14860/sosna-zwyczajna-tradycja-i-symbolika
- https://zielnikpolski.pl/barwnik-sosna/
- https://zielnikpolski.pl/kosmetyki-sosna/
- https://www.farmer.pl/zwierzeta/zywienie/igly-sosna-pasza,79271.html
- https://zielnikpolski.pl/drewno-sosna/
- https://www.ekologia.pl/wiedza/rosliny/drzewa/sosna-zwyczajna
- https://www.gospodarz.pl/encyklopedia-roslin/drzewa/sosna-zwyczajna.html
- https://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Pinus_sylvestris.htm
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Sosna_zwyczajna
- https://rozanski.li/1073/pinus-sylvestris-chemizm/
- https://zielnikpolski.pl/witaminy-sosna/
- https://zielnikpolski.pl/garbniki-sosna/
- https://zielnikpolski.pl/zywica-sosna/
- https://zielnikpolski.pl/ostroznosc-sosna-olejek/
- https://zielnikpolski.pl/zbior-sosna/
Przepisy z tą rośliną
- Głęboki Balsam Rycerski na Rany Cięte
- Klasztorna Maść Żywiczna Wyciągająca Drzazgi
- Złote Karmelki z Młodych Pędów Sosny
- Nalewka z młodych igieł sosny zwyczajnej · nalewka
- Miód sosnowy
- Sosnowa lemoniada
- Kandyzowane szyszki
- Chleb z iglami sosny
- Herbatka z igieł
- Ocet sosnowy
- Sałatka leśna (sosna, młoda pokrzywa, szczawik, szpinak, rzodkiewka, ogórek, oliwa)
- Omlet z igłami sosny i koperkiem
- Pesto z igieł sosny i orzechów włoskich
- Herbatka leśna (sosna, malina, liść poziomki, mięta, rumianek)
- Kandyzowane pędy sosny w miodzie
- Mus z szyszek sosny i jabłek
- Sałatka z sosna zwyczajna · sałatka
- Olej aromatyczny z sosna zwyczajna · olej
- Sosna zwyczajna blanszowane jak szparagi · blanszowanie
- Kiszone sosna zwyczajna (kulinarne) · kiszenie
- Tradycyjny Syrop z Pędów Sosny
- Syrop z Młodych Pędów Sosny (Kulinarny)
- Syrop z Pędów Sosny (Klasyczny)
- Napar z Igieł Sosny
- Inhalacja z Olejku Sosnowego
- Kąpiel z Pędów i Igieł Sosny
- Maść Żywiczna (Sosnowa)
- Mieszanka Wykrztuśna (Sosna, Podbiał i Spółka)
- Ziołowa Kąpiel Regenerująca (Sosna, Rumianek, Krwawnik)
- Napar Odpornościowy Wiosenny (Sosna, Pokrzywa i Kwiaty)
- Mieszanka Oczyszczająca (Sosna, Brzoza i Spółka)
- Odwar Sosnowy z Igieł i Kory
- Żywiczny Tynk na Gnaty (Okład z Sosny)
- Żywiczny Żar w Nozdrza (Inhalacja z Sosny)
- Suche Igły Wykrztuśne (Proszek z Sosny)
- Leśny Browar Bojowy (Piwo z Sosny)
- Żywiczny Bełt Oddechowy (Wino z Sosny Zwyczajnej)
- Żywiczny Ulep Oddechowy (Miód Pitny z Sosną)
- Żywiczny Tynk Piekący (Kataplazm z Sosny)
- Żywiczny Wyziew Igielny (Okadzanie z Sosny)
- Syrop z pędów sosny (Lek na kaszel) · zasypywanie cukrem
- Sosnowa Kąpiel na Reumatyzm · odwar do kąpieli
- Sól Sosnowa do ryb i mięs · ucieranie
- Wanna lecznicza z sosnowym jabłkiem 🌐 · nalewka
- Odwar z sosna zwyczajna · odwar
- Proszek z suszu sosna zwyczajna · proszek
- Piwo ziołowe/ale na ziołach z sosna zwyczajna · piwo ziołowe
- Wino ziołowe z sosna zwyczajna · wino ziołowe
- Miód pitny ziołowy z sosna zwyczajna · miód pitny ziołowy
- Kataplazm (plastry z papki ziołowej) z sosna zwyczajna · kataplazm
- Okadzanie/wywary do dymienia z sosna zwyczajna · okadzanie
- Karpacki czan z wyciągiem sosnowym 🌐 · kąpiel
- Zielona sól sosnowa do kąpieli i moczenia nóg 🌐 · barwienie i aromatyzowanie
Wiedza Tajemna
- Bursztyn bałtycki to skamieniała żywica wymarłych drzew iglastych, głównie blisko spokrewnionych z dzisiejszą sosną.
- W igłach sosny znajduje się od 5 do 7 razy więcej witaminy C niż w cytrynach (odkrycie to uratowało wielu żeglarzy przed szkorbutem).
- W Skandynawii zmieloną korę sosny (biel) dodawano do mąki podczas głodu, by zwiększyć objętość chleba i dostarczyć minerałów.
- Sosna 'płacze' żywicą, by zaleczyć rany na swojej korze – żywica działa jak antybiotyk i plaster.
- Słowo angielskie „Pine” (sosna) wywodzi się z francuskiego słowa „pin”, które z kolei pochodzi od łacińskiego „pinus”. Przed XVIII wiekiem drzewo to znane było pod nazwą „Scots Fir” lub „Scotch Fir”, wywodzącą się z duńskiego słowa „fyr”. Jednak we współczesnym języku angielskim termin „fir” jest używany wyłącznie w odniesieniu do drzew z rodzaju jodła.[3]
- Sosna zwyczajna jest symbolem roślinnym klanów Gregor i Farquharson.[2]
- Jest to drzewo narodowe Szkocji.[2]
- Końcówki igieł pełnią rolę punktów kondensacji, co oznacza, że sprzyjają tworzeniu się kropli i w ten sposób przyczyniają się do dodatkowego pozyskiwania wody.[1]
- Z włókna pochodzącego z wewnętrznej części kory wytwarza się liny[115].[4]
- Igły zawierają substancję zwaną terpenem, która uwalnia się, gdy deszcz spływa po igłach, i ma negatywny wpływ na kiełkowanie niektórych roślin, w tym pszenicy[201].[4]
- Włóknisty materiał jest wydobywany z liści i wykorzystywany do wypełniania poduszek, podkładek oraz jako materiał opakowaniowy[7].[4]
- Znane zjawisko otwierania i zamykania szyszek sosnowych jako „wróżbiarzy pogody” opiera się na ruchach higroskopijnych i w ten sposób wskazuje na różne warunki pogodowe: przy wilgotnej pogodzie dolna strona (zewnętrzna) łusek nasiennych pęcznieje silniej niż górna, a szyszka się zamyka. W czasie suszy szyszki rozchylają się i uwalniają skrzydlate nasiona.[1]
- Z powodu nadmiernej produkcji pyłku w szczytowym okresie kwitnienia często dochodzi do zjawiska „deszczu siarkowego”. Nawet w dużych miastach, takich jak Berlin, można zauważyć rozległe obszary pokryte żółtym, pyłowym osadem, zwłaszcza na kałużach po deszczu.[1]
Źródła wiedzy z sieci
Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.