Szczawik zajęczy

Oxalis acetosella | Szczawikowate

Szczawik zajęczy to klasyczna 'leśna cytrynka' – przez wieki jadano go na surowo jako orzeźwiającą przekąskę. Stosowany w medycynie ludowej na gorączkę, pragnienie, oparzenia i choroby skóry. Przed pojawieniem się cytryny w Polsce liście szczawika były popularnym dodatkiem do chłodników, zup i sałatek.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Przeciwwskazania

Zawiera kwas szczawiowy – nie polecany w dużych ilościach osobom z kamicą nerkową, dzieciom do 3 lat i kobietom w ciąży. Nie zbierać z miejsc zanieczyszczonych – szczawik gromadzi metale ciężkie.

Z archiwum Kwiatownika (roślina z archiwum)
Historia i legendy
Opis
Szczawik zajęczy to klasyczna 'leśna cytrynka' – przez wieki jadano go na surowo jako orzeźwiającą przekąskę. Stosowany w medycynie ludowej na gorączkę, pragnienie, oparzenia i choroby skóry. Przed pojawieniem się cytryny w Polsce liście szczawika były popularnym dodatkiem do chłodników, zup i sałatek.
Cechy
  • Liście soczyste, kwaśne, orzeźwiające – jadalne na surowo
  • Działa delikatnie moczopędnie, napotnie
  • Dawniej liście traktowano jako leśną 'witaminę C'
  • Kwiaty dekoracyjne, wykorzystywane w deserach i napojach
Zastosowanie historyczne
  • Surowe liście jadane podczas wędrówek leśnych (na pragnienie i zmęczenie)
  • Dodatek do zup wiosennych, chłodników, omletów
  • Napar na gorączkę i przeziębienia
  • Okłady na rany i oparzenia
Ciekawostki
  • W Skandynawii i Europie Środkowej szczawik był traktowany jako główne źródło witaminy C przed sprowadzeniem cytryny.
  • Nazwę 'zajęczy' zawdzięcza częstemu podgryzaniu przez zające i sarny.
  • W krajach alpejskich liście szczawika suszono na zimę i używano jako przyprawę do jajek i twarogu.
  • W góralskiej kuchni z liści szczawika robiono zielone pasty i 'leśny chłodnik'.
Ciekawostki kulturowe
  • Na Podhalu szczawik podawano dzieciom do ssania 'na wzmocnienie i apetyt'.
  • W Finlandii z liści szczawika przygotowywano kwaszonki do sałatek zimowych.
  • W słowiańskiej tradycji wierzono, że szczawik chroni przed zmęczeniem podczas długiej wędrówki.
  • We Francji liście dodawano do wiosennych zup i omletów jako zamiennik cytryny.
  • W tradycyjnej zielonej Wielkanocy na Warmii dekorowano jajka kwiatami szczawika.
  • W rosyjskiej medycynie ludowej sokiem szczawika przemywano rany i skórę przy wysypkach.
🎨 Barwienie (tkaniny, włosy)
Opis
Liście szczawika dają jasnozielony barwnik do pisanek, wełny i tkanin.
Inne zastosowania
Kosmetyki
Opis
Wyciąg ze szczawika wykorzystywany jest do toników łagodzących do cery trądzikowej, płukanek na włosy i kąpieli regenerujących po opalaniu.
Zastosowanie
Toniki, kąpiele, płukanki do włosów.
Pasza dla zwierzat
Opis
Liście szczawika mogą być dodatkiem do karmy dla królików, świnek morskich i ptaków.
Opis botaniczny
Pokroj
Niska bylina (5–15 cm), tworząca zwarte kępy dzięki podziemnym rozłogom.
Lodyga
Cienka, delikatna, lekko owłosiona, podnosząca się.
Liscie
Długoogonkowe, trójlistkowe (przypominają koniczynę), jasnozielone, soczyste, kwaśne w smaku.
Kwiaty
Białe z delikatnymi fioletowymi żyłkami, promieniste, osadzone pojedynczo na długich szypułkach, kwitną od kwietnia do czerwca.
Owoce
Torebka wielonasienna otwierająca się eksplozyjnie, nasiona drobne.
Korzeń
Cienkie rozłogi i kłącza, płytko w glebie.
Cecha wyrozniajaca
Kwaśny smak liści (kwas szczawiowy), białe kwiaty z różowymi żyłkami, trójlistkowe liście.
Występowanie
Obszar
Europa, Azja, Ameryka Północna – lasy liściaste, mieszane i iglaste.
W polsce
Bardzo pospolity w całym kraju – runo lasów liściastych, zarośla, cieniste parki, wilgotne polany.
Właściwości i składniki
Uwagi i ostrzeżenia
  • Uwaga
    Zawiera kwas szczawiowy – nie polecany w dużych ilościach osobom z kamicą nerkową, dzieciom do 3 lat i kobietom w ciąży.
    Rozwiazanie
    Spożywać z umiarem, najlepiej jako składnik mieszanki; nie przekraczać 1–2 garści dziennie.
  • Uwaga
    Nie zbierać z miejsc zanieczyszczonych – szczawik gromadzi metale ciężkie.
    Rozwiazanie
    Zbierać wyłącznie z lasów i ogrodów naturalnych.
Uprawa
Gleba
Gleba kwaśna, próchniczna, wilgotna, dobrze zdrenowana.
Stanowisko
Stanowisko cieniste lub półcieniste – pod drzewami liściastymi, w lesie, wilgotne zagajniki.
Wysiew
Wysiew nasion wczesną wiosną lub podział kęp na przełomie marca i kwietnia. Roślina wieloletnia, szybko się rozrasta.
Zbior
Liście i całe ziele zbiera się od kwietnia do czerwca (najlepiej przed kwitnieniem), kwiaty – podczas pełni kwitnienia.
Kalendarz
Zbior lisci
Miesiące
kwiecień, maj
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
zielarski
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Zbieraj tylko młode, soczyste liście przed kwitnieniem. Zawierają najwięcej kwasu szczawiowego i witaminy C.
Kwitnienie
Miesiące
kwiecień, maj
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
obserwacyjny
Czas dnia
w ciągu dnia
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Kwitnie wczesną wiosną – biało-różowe kwiaty są zwiastunem dobrej wilgotności gleby i światła pośredniego.
Zbior kwiatow
Miesiące
kwiecień, maj
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
zielarski
Czas dnia
ranek
Intensywność
niska
Uwagi
Kwiaty zbiera się rzadko, głównie do celów dekoracyjnych lub symbolicznych. Mają lekki smak cytrynowy.
Zbior korzeni
Miesiące
wrzesień, październik
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
zielarski
Czas dnia
po południu
Intensywność
średnia
Uwagi
Zbieraj delikatnie – szczawik ma drobne, kruche korzenie, które trudno przechowywać. Rzadko wykorzystywane.
Suszenie
Miesiące
kwiecień, maj
Zalecana faza ksiezyca
malejący
Typ
zielarski
Czas dnia
po południu
Intensywność
niska
Uwagi
Liście można suszyć w cieniu, ale tracą na smaku i właściwościach – najlepiej stosować świeże.
Zbior ksiezycowy
Miesiące
kwiecień
Zalecana faza ksiezyca
pełnia
Typ
rytualny
Czas dnia
wieczór
Intensywność
symboliczna
Uwagi
Tradycyjnie zbierany w noc majową – symbol oczyszczenia, odświeżenia i nowego początku.
Pielenie
Miesiące
maj, czerwiec
Zalecana faza ksiezyca
bez znaczenia
Typ
techniczny
Czas dnia
dowolny
Intensywność
niska
Uwagi
Szczawik może zachwaszczać cieniste rabaty – usuwać tylko w miejscach niepożądanych.
Rozmnażanie
Miesiące
marzec, wrzesień
Zalecana faza ksiezyca
rosnący
Typ
ogrodniczy
Czas dnia
ranek
Intensywność
średnia
Uwagi
Rozmnaża się przez podział kłącza – sadzić w miejscach zacienionych i wilgotnych.
Bibliografia
Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • W Skandynawii i Europie Środkowej szczawik był traktowany jako główne źródło witaminy C przed sprowadzeniem cytryny.
  • Nazwę 'zajęczy' zawdzięcza częstemu podgryzaniu przez zające i sarny.
  • W krajach alpejskich liście szczawika suszono na zimę i używano jako przyprawę do jajek i twarogu.
  • W góralskiej kuchni z liści szczawika robiono zielone pasty i 'leśny chłodnik'.
  • Na Podhalu szczawik podawano dzieciom do ssania 'na wzmocnienie i apetyt'.
  • W Finlandii z liści szczawika przygotowywano kwaszonki do sałatek zimowych.
  • W słowiańskiej tradycji wierzono, że szczawik chroni przed zmęczeniem podczas długiej wędrówki.
  • We Francji liście dodawano do wiosennych zup i omletów jako zamiennik cytryny.
  • W tradycyjnej zielonej Wielkanocy na Warmii dekorowano jajka kwiatami szczawika.
  • W rosyjskiej medycynie ludowej sokiem szczawika przemywano rany i skórę przy wysypkach.
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy