Wierzba biała
Salix alba | Wierzbowate (Salicaceae)
Duże, szybko rosnące drzewo o szerokiej, rozłożystej koronie, osiągające do 25-30 m wysokości. Charakterystyczną cechą są jej lancetowate liście, które dzięki gęstemu, srebrzystemu owłosieniu lśnią z oddali białym blaskiem (stąd nazwa). Wierzba jest gatunkiem pionierskim terenów zalewowych i nadrzecznych. Od wieków jej kora jest ceniona jako 'naturalna aspiryna', a giętkie pędy stanowią fundament światowego plecionkarstwa.
Kwiaty
Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
- Pokrój: Burkhard Mücke, CC BY-SA 4.0
- Kwiaty: Kruczy89, CC BY-SA 3.0
- Liście: MPF, CC BY-SA 3.0
- Korzeń: Tangopaso, Public domain
- Rycina: Otto Wilhelm Thomé, CC0
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
- Smak: Gorzki, ściągający
- Termika: Zimna
- Wilgotność: Osuszająca
- Żywioł: Woda
"Wierzba jest lekarstwem na stany 'gorącego wilgotnego zastoju'. Wyciąga nadmiar wilgoci ze stawów (reumatyzm) i chłodzi krew podczas gorączki. Na poziomie emocjonalnym pomaga stać się elastycznym wobec trudności losu, 'uginając się, ale nie pękając'."
Wymagania Siedliskowe
- Stanowisko: Pełne słońce. Jako gatunek światłożądny nie znosi ocienienia.
- Gleba: Głęboka, żyzna, wilgotna, aluwialna (mady nadrzeczne). Dobrze znosi gleby ciężkie i okresowo zalewane.
- Woda: Bardzo wysokie zapotrzebowanie; idealna do sadzenia przy zbiornikach wodnych, stawach i rowach melioracyjnych.
- pH gleby: 5.5 - 8.0 (Tolerancyjna, ale preferuje odczyn obojętny do lekko zasadowego).
- Mrozoodporność: Strefa 2 (Ekstremalnie odporna na mrozy).
Rozpoznawanie w terenie
- Liście lancetowate, drobno piłkowane, spodem pokryte gęstymi, srebrzystymi włoskami.
- Młode gałązki elastyczne, żółtawe lub szarozielone.
- Kora na starych pniach ciemnoszara, głęboko i podłużnie spękana.
- Kwiaty zebrane w kotki (bazie) pojawiają się równocześnie z liśćmi.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)
Wierzba krucha (Salix fragilis): Gałązki wierzby kruchej bardzo łatwo wyłamują się u nasady (wydając charakterystyczny trzask); liście są gładkie, połyskujące, pozbawione srebrzystego owłosienia.
Wierzba wiciowa (Salix viminalis): Ma znacznie dłuższe, węższe liście o podwiniętych brzegach, a jej pędy są wyjątkowo długie i proste (typowa wiklina).
Surowce i Zbiory
Cortex Salicis kora
Pozyskiwana wiosną z 2-3 letnich gałęzi, gdy soki zaczynają krążyć (łatwo oddziela się od drewna). Dawniej sięgano głównie po liście i sok z wierzby, natomiast obecnie surowcem leczniczym jest najczęściej kora pozyskiwana z wierzby białej (Salix alba), rzadziej z wierzby purpurowej (Salix purpura).[1]
Folium Salicis liscie
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna
Reumatyzm, artretyzm, bóle głowy (migreny), nerwobóle, stany gorączkowe przy przeziębieniu i grypie, biegunki (działanie ściągające garbników), bezsenność na tle nerwowym.
Kuchnia
BRAK. Kora jest zbyt gorzka do celów spożywczych, stosowana wyłącznie jako lekarstwo.
Rzemiosło
Podstawowy surowiec w wikliniarstwie. Drewno jest lekkie i miękkie, dawniej używane do wyrobu protez kończyn, klocków hamulcowych i celulozy.
Ogród
Osuszanie terenów podmokłych, umacnianie brzegów rzek i stawów (potężny system korzeniowy), tworzenie naturalnych altan (budowle z żywej wikliny).
Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami
Nasila działanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz leków przeciwzakrzepowych. Nie stosować u osób z nadwrażliwością na salicylany.
Przeciwwskazania
Nie podawać dzieciom poniżej 12 roku życia podczas infekcji wirusowych (ryzyko Zespołu Reye’a – rzadkie, ale groźne powikłanie po salicylanach). Nie stosować przy astmie aspirynowej.
Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Nacinanie kory wzdłuż gałęzi i zdejmowanie jej w formie rurek. Suszenie w temp. do 40°C.
Formowanie charakterystycznych 'głów' wierzbowych poprzez coroczne wycinanie witek.
Permakultura i Gildie
Rola w systemie:
- Fitoremediacja – wierzba potrafi wyciągać z gleby i wody metale ciężkie oraz nadmiar fosforu i azotu.
- Producent ogromnej ilości biomasy (mulcz wierzbowy zawiera naturalne hormony wzrostu - auksyny).
- Wczesny pożytek nektarowy i pyłkowy (bazie to pierwszy ratunek dla pszczół po zimie).
- Naturalna oczyszczalnia ścieków w systemach korzeniowo-trzciniowych.
Towarzysze (Gildia):
Naturalny towarzysz na terenach bagiennych; olcha wiąże azot, z którego wierzba korzysta.
Rośnie świetnie w wilgotnym cieniu u podnóża wierzby, akumulując potas.
Przepisy z tą rośliną
- Nordycki Klej Żywiczny na Głębokie Cięcia
- Klasztorna Maść na Złamania Zamknięte
- Odwar z Kory Wierzby (Naturalna Aspiryna)
- Odwar na Reumatyzm (Sosna, Żywokost, Wierzba)
- Czarny Ulep Przeciwbólowy (Syrop z Wierzby)
- Drzewny Bełt Przeciwbólowy (Wino z Wierzby Białej)
- Dymny Znieczulacz (Inhalacja z Wierzby Białej)
- Kwasowy Zlew Przeciwbólowy (Oksymel z Wierzby)
- Odwar z kory (Naturalna Aspiryna) · odwar
- Woda Wierzbowa (Naturalny Ukorzeniacz) · maceracja
- Syrop dawny z wierzba biała · syrop tradycyjny
- Tinctura w winie z wierzba biała · tinctura vinum
- Inhalacja dymna/nad wywarem z wierzba biała · inhalacja dymna
- Oksymel (miód + ocet ziołowy) z wierzba biała · oksymel
Wiedza Tajemna
- Syntetyczna aspiryna (kwas acetylosalicylowy) została stworzona jako stabilniejsza wersja salicyny odkrytej w wierzbie.
- Wierzba posiada niesamowitą zdolność do ukorzeniania się – świeżo ścięty kołek wierzbowy wbity w wilgotną ziemię prawie zawsze wypuści liście.
- W tradycji ludowej 'bazie' wierzbowe poświęcone w Palmową Niedzielę połykano, aby zapobiec bólom gardła i głowy przez cały rok.
- Wierzba jest nazywana 'energetycznym wampirem' – wierzono, że przytulenie się do starej wierzby pomaga 'oddać' drzewu gorączkę i ból.
- W 1829 roku, czyli ponad 100 lat przed otrzymaniem kwasu salicylowego, wyodrębniono z kory wierzby salicynę, związek czynny o działaniu przeciwbakteryjnym.[1]
Źródła wiedzy z sieci
Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.
- stronazdrowia.pl [pl-PL]