Wierzba biała

Salix alba | Wierzbowate (Salicaceae)

Duże, szybko rosnące drzewo o szerokiej, rozłożystej koronie, osiągające do 25-30 m wysokości. Charakterystyczną cechą są jej lancetowate liście, które dzięki gęstemu, srebrzystemu owłosieniu lśnią z oddali białym blaskiem (stąd nazwa). Wierzba jest gatunkiem pionierskim terenów zalewowych i nadrzecznych. Od wieków jej kora jest ceniona jako 'naturalna aspiryna', a giętkie pędy stanowią fundament światowego plecionkarstwa.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Gorzki, ściągający
  • Termika: Zimna
  • Wilgotność: Osuszająca
  • Żywioł: Woda

"Wierzba jest lekarstwem na stany 'gorącego wilgotnego zastoju'. Wyciąga nadmiar wilgoci ze stawów (reumatyzm) i chłodzi krew podczas gorączki. Na poziomie emocjonalnym pomaga stać się elastycznym wobec trudności losu, 'uginając się, ale nie pękając'."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Pełne słońce. Jako gatunek światłożądny nie znosi ocienienia.
  • Gleba: Głęboka, żyzna, wilgotna, aluwialna (mady nadrzeczne). Dobrze znosi gleby ciężkie i okresowo zalewane.
  • Woda: Bardzo wysokie zapotrzebowanie; idealna do sadzenia przy zbiornikach wodnych, stawach i rowach melioracyjnych.
  • pH gleby: 5.5 - 8.0 (Tolerancyjna, ale preferuje odczyn obojętny do lekko zasadowego).
  • Mrozoodporność: Strefa 2 (Ekstremalnie odporna na mrozy).
Rozpoznawanie w terenie
  • Liście lancetowate, drobno piłkowane, spodem pokryte gęstymi, srebrzystymi włoskami.
  • Młode gałązki elastyczne, żółtawe lub szarozielone.
  • Kora na starych pniach ciemnoszara, głęboko i podłużnie spękana.
  • Kwiaty zebrane w kotki (bazie) pojawiają się równocześnie z liśćmi.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Wierzba krucha (Salix fragilis): Gałązki wierzby kruchej bardzo łatwo wyłamują się u nasady (wydając charakterystyczny trzask); liście są gładkie, połyskujące, pozbawione srebrzystego owłosienia.

Wierzba wiciowa (Salix viminalis): Ma znacznie dłuższe, węższe liście o podwiniętych brzegach, a jej pędy są wyjątkowo długie i proste (typowa wiklina).

Surowce i Zbiory
Cortex Salicis kora

Pozyskiwana wiosną z 2-3 letnich gałęzi, gdy soki zaczynają krążyć (łatwo oddziela się od drewna). Dawniej sięgano głównie po liście i sok z wierzby, natomiast obecnie surowcem leczniczym jest najczęściej kora pozyskiwana z wierzby białej (Salix alba), rzadziej z wierzby purpurowej (Salix purpura).[1]

Działanie: Przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, przeciwbólowe (antyneuralgiczne), przeciwreumatyczne, odkażające. Kora wierzby stymuluje też wydzielanie żółci i wykazuje działanie uspokajające.[1]
Substancje czynne:
Glikozydy fenolowe (salicyna, salikortyna, populina) - w organizmie metabolizowane do kwasu salicylowegoGarbniki (do 10%)FlawonoidyKwasy fenoloweKora wierzby (Salicis cortex) zawiera duże ilości glikozydów fenolowych, przede wszystkim salicyny oraz salikortyny, które są salicylanami mają działanie podobne do popularnego, syntetycznego kwasu acetylosalicylowego.[1]
Naturalna salicyna jest bezpieczniejsza dla żołądka niż syntetyczna aspiryna, ale osoby z chorobą wrzodową powinny zachować ostrożność.
Zbiór: Marzec - Kwiecień. Kora wierzby powinna być zbierana wiosną, gdy tylko w drzewie zaczną krążyć soki, ale zanim pojawią się na nim liście i tak zwane bazie albo kotki.[1]
Folium Salicis liscie

Działanie: Łagodnie moczopędne i przeciwzapalne, rzadziej stosowane niż kora.
Substancje czynne:
Zbiór: Maj - Czerwiec.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Reumatyzm, artretyzm, bóle głowy (migreny), nerwobóle, stany gorączkowe przy przeziębieniu i grypie, biegunki (działanie ściągające garbników), bezsenność na tle nerwowym.

Kuchnia

BRAK. Kora jest zbyt gorzka do celów spożywczych, stosowana wyłącznie jako lekarstwo.

Rzemiosło

Podstawowy surowiec w wikliniarstwie. Drewno jest lekkie i miękkie, dawniej używane do wyrobu protez kończyn, klocków hamulcowych i celulozy.

Ogród

Osuszanie terenów podmokłych, umacnianie brzegów rzek i stawów (potężny system korzeniowy), tworzenie naturalnych altan (budowle z żywej wikliny).

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

Nasila działanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz leków przeciwzakrzepowych. Nie stosować u osób z nadwrażliwością na salicylany.

Przeciwwskazania

Nie podawać dzieciom poniżej 12 roku życia podczas infekcji wirusowych (ryzyko Zespołu Reye’a – rzadkie, ale groźne powikłanie po salicylanach). Nie stosować przy astmie aspirynowej.

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór kory leczniczej M-c: 3, 4

Nacinanie kory wzdłuż gałęzi i zdejmowanie jej w formie rurek. Suszenie w temp. do 40°C.

Nów (początek krążenia soków) Ciepły, wilgotny dzień (kora łatwiej schodzi)
Cięcie wierzby (ogławianie) M-c: 1, 2

Formowanie charakterystycznych 'głów' wierzbowych poprzez coroczne wycinanie witek.

Księżyc ubywający
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Fitoremediacja – wierzba potrafi wyciągać z gleby i wody metale ciężkie oraz nadmiar fosforu i azotu.
  • Producent ogromnej ilości biomasy (mulcz wierzbowy zawiera naturalne hormony wzrostu - auksyny).
  • Wczesny pożytek nektarowy i pyłkowy (bazie to pierwszy ratunek dla pszczół po zimie).
  • Naturalna oczyszczalnia ścieków w systemach korzeniowo-trzciniowych.

Towarzysze (Gildia):

Olcha czarna

Naturalny towarzysz na terenach bagiennych; olcha wiąże azot, z którego wierzba korzysta.

Żywokost lekarski

Rośnie świetnie w wilgotnym cieniu u podnóża wierzby, akumulując potas.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • Syntetyczna aspiryna (kwas acetylosalicylowy) została stworzona jako stabilniejsza wersja salicyny odkrytej w wierzbie.
  • Wierzba posiada niesamowitą zdolność do ukorzeniania się – świeżo ścięty kołek wierzbowy wbity w wilgotną ziemię prawie zawsze wypuści liście.
  • W tradycji ludowej 'bazie' wierzbowe poświęcone w Palmową Niedzielę połykano, aby zapobiec bólom gardła i głowy przez cały rok.
  • Wierzba jest nazywana 'energetycznym wampirem' – wierzono, że przytulenie się do starej wierzby pomaga 'oddać' drzewu gorączkę i ból.
  • W 1829 roku, czyli ponad 100 lat przed otrzymaniem kwasu salicylowego, wyodrębniono z kory wierzby salicynę, związek czynny o działaniu przeciwbakteryjnym.[1]
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. stronazdrowia.pl [pl-PL]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy