Wrotycz pospolity

Tanacetum vulgare | Astrowate (Asteraceae)

Wieloletnia, silnie pachnąca bylina, dorastająca do 1,5 metra wysokości. Charakteryzuje się sztywnymi łodygami zakończonymi jaskrawożółtymi kwiatami w kształcie guzików. Wrotycz to roślina o niezwykłej odporności, rosnąca na miedzach, ugorach i przydrożach. Od wieków stosowany jako 'strażnik czystości' – zarówno w organizmie (odrobaczanie), jak i w domostwie (odstraszanie insektów). Jego intensywny, kamforowy zapach jest znakiem rozpoznawczym jego potężnej siły fitochemicznej.

Zdjęcia: Wikimedia Commons (autorzy i licencje)
Natura i Siedlisko
Profil Energetyczny
  • Smak: Bardzo gorzki, ostry, palący
  • Termika: Gorąca
  • Wilgotność: Wybitnie osuszająca
  • Żywioł: Ogień i Metal

"Wrotycz to energia 'pogromcy'. Rozprasza zastoje zimnej wilgoci, zabija pasożyty i drobnoustroje, pobudza krew do krążenia. Działa jak gwałtowny impuls oczyszczający, który wypala infekcje i 'wygania' intruzów z organizmu."

Wymagania Siedliskowe
  • Stanowisko: Pełne słońce. Jest rośliną światłolubną; w cieniu traci swój charakterystyczny pokrój i moc olejkową.
  • Gleba: Przepuszczalna, sucha do umiarkowanie wilgotnej, zasobna w azot i potas. Rośnie na niemal każdym podłożu, z wyjątkiem bagiennego.
  • Woda: Bardzo wysoka odporność na suszę dzięki głębokiemu kłączu.
  • pH gleby: 5.5 - 7.5 (Tolerancyjny).
  • Mrozoodporność: Strefa 3 (Całkowicie mrozoodporny, znosi ekstremalne warunki).
Rozpoznawanie w terenie
  • Kwiaty żółte, zebrane w gęste, płaskie baldachogrona, pozbawione płatków języczkowych (wyglądają jak żółte guziki).
  • Liście ciemnozielone, pierzastosieczne, o silnym, charakterystycznym zapachu kamfory i piołunu po roztarciu.
  • Łodyga sztywna, kanciasta, często czerwonawa u nasady.
  • Owoce to drobne niełupki z krótkim rąbkiem.
Możliwe pomyłki (Zagrożenia!)

Krwawnik pospolity (Achillea millefolium): Zanim zakwitnie, liście są podobne, ale krwawnik ma liście znacznie delikatniejsze i bardziej 'pierzaste', a wrotycz twardsze i większe. Wrotycz pachnie znacznie ostrzej.

Starzec jakubek (Jacobaea vulgaris): Starzec ma typowe kwiaty astrowate z płatkami języczkowymi (jak małe stokrotki), wrotycz ma tylko 'guziki'. Starzec jest silnie toksyczny dla wątroby.

Surowce i Zbiory
Flos Tanaceti kwiaty

Same koszyczki kwiatowe zebrane bez szypułek w pełnym rozkwicie.

Działanie: Przeciwpasożytnicze (na owsiki, glisty, tasiemce), przeciwgrzybicze, silnie żółciopędne, pobudzające miesiączkowanie, odkażające.
Substancje czynne:
Olejek eteryczny (bogaty w beta-tujon, izotujon, kamforę, borneol) Laktony seskwiterpenowe (tanacetyna) Flawonoidy (aksylaryna, kwercetyna) Kwasy fenolowe
Zawiera TUJON – związek neurotoksyczny. Stosować wyłącznie pod kontrolą i nigdy w ciąży!
Zbiór: Lipiec - Wrzesień.
Herba Tanaceti ziele

Górne części pędów zbierane na początku kwitnienia.

Działanie: Głównie stosowane zewnętrznie na pasożyty skóry (wszawica, świerzb) oraz w celach gospodarskich.
Substancje czynne:
Zbiór: Lipiec.
Praktyczne Zastosowanie
Medycyna

Zwalczanie pasożytów przewodu pokarmowego, bolesne miesiączki (brak krwawienia), stany zapalne dróg żółciowych, depresja (pomocniczo), problemy skórne (trądzik, łuszczyca - ze względu na działanie antybiotyczne).

Kuchnia

Historycznie używany w bardzo małych ilościach jako przyprawa do ciężkich mięs i puddingów, dziś odradzany ze względu na toksyczność tujonu.

Rzemiosło

Naturalny żółty barwnik do wełny. Suszone ziele wkładane do szaf skutecznie odstrasza mole.

Ogród

Jeden z najlepszych naturalnych pestycydów. Wyciąg z wrotycza zabija mszyce, gąsienice, mrówki oraz odstrasza kleszcze i komary.

Bezpieczeństwo i Interakcje
Interakcje z lekami

Należy unikać łączenia z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy. Może nasilać działanie leków żółciopędnych.

Przeciwwskazania

BEZWZGLĘDNIE NIE STOSOWAĆ W CIĄŻY (powoduje skurcze macicy i może doprowadzić do poronienia). Przedawkowanie powoduje zawroty głowy, krwiomocz i omamy. Przechowywać z dala od dzieci! - Zawiera składniki, które są ogólnie toksyczne.[1]

Tekst oryginalny Kwiatownika

BEZWZGLĘDNIE NIE STOSOWAĆ W CIĄŻY (powoduje skurcze macicy i może doprowadzić do poronienia). Przedawkowanie powoduje zawroty głowy, krwiomocz i omamy. Przechowywać z dala od dzieci!

Cykl Życia i Ekosystem
Kalendarz Biodynamiczny
Zbiór kwiatów do celów leczniczych M-c: 7, 8

Zbiór w pełni rozwiniętych 'guzików' w słoneczne południe.

Pełnia Gorąca i sucha
Sporządzanie gnojówki ogrodniczej M-c: 5, 6, 7

Młode liście zalać wodą i poddać fermentacji (1 kg na 10 l wody).

Nów
Permakultura i Gildie

Rola w systemie:

  • Dynamiczny akumulator potasu.
  • Bariera entomologiczna – chroni warzywnik przed szkodnikami (mszyce, pchełki).
  • Magnes na pożyteczne owady (bzygi, których larwy zjadają mszyce).
  • Roślina fitoremediacyjna – potrafi pobierać z gleby metale ciężkie.

Towarzysze (Gildia):

Drzewa owocowe (Śliwa, Jabłoń)

Wrotycz pod drzewami ogranicza populację owocówki i mszyc.

Ziemniaki

Posadzony w pobliżu, odstrasza stonkę ziemniaczaną.

Róże

Chroni róże przed skoczkami i mszycami.

Przepisy z tą rośliną
Wiedza Tajemna
  • W starożytnym Egipcie i w średniowieczu używany do konserwacji zwłok ze względu na silne właściwości antyseptyczne.
  • Nazwa łacińska 'Tanacetum' pochodzi prawdopodobnie od greckiego 'athanasia' (nieśmiertelność), co odnosi się do faktu, że ususzone kwiaty bardzo długo zachowują kolor i kształt.
  • Wrotycz był sadzony przy drzwiach domostw, aby 'zło nie miało wstępu' – zapach skutecznie odstraszał nie tylko owady, ale i myszy.
  • Krowy unikają jedzenia świeżego wrotycza na pastwiskach, ale w sianie tracą one swoją gorycz i mogą być zjadane (choć mleko staje się wtedy gorzkie).
Źródła wiedzy z sieci

Informacje oznaczone przypisem [n] zebrała z Wikipedii i stron z różnych krajów Siedziba Kwiatownika – każda sprawdzona z cytatem źródła. Kliknij przypis albo źródło, żeby zobaczyć podgląd strony.

  1. Weblio (slowniki i encyklopedie JP) [ja]
×

Funkcja wstrzymana

Aby aplikacja mogła być dostępna za darmo i działać błyskawicznie, przeszliśmy na wersję statyczną. Moduł logowania i komentarzy jest obecnie wyłączony.

Postaw Kufel Kawy